XEÙT LAÏI MOÄT SOÁ CHAÂM NGOÂN TUÏC NGÖÕ
QUA LAÊNG KÍNH CUÛA ÑAÏO PHAÄT
Taâm Dieäu
Neáu toaøn theå nhaân loaïi keå töø ñôøi thöôïng coå cho ñeán ngaøy nay ñeàu coù cuøng moät thoùi quen soáng " ai sao toâi vaäy " hoaëc " xöa sao nay vaäy " thì giôø naøy chuùng ta vaãn coøn phaûi vaùc rìu baèng ñaù ñeå ñi saên thuù ñem veà aên soáng nuoát töôi, chöù khoâng theå coù ñöôïc neàn vaên minh ñieän toaùn nhö ngaøy nay.
Neàn vaên minh maø chuùng ta ñang thöøa höôûng naøy khoâng phaûi boãng nhieân töø treân trôøi rôi xuoáng, hoaëc laø töø nhöõng boä oùc uø lì, nghò gaät "ai sao toâi vaäy" maø xaây döïng neân. Ñoù laø nhôø coâng lao cuûa nhöõng khoái oùc quaû caûm, ñaày saùng kieán, daùm thí nghieäm nhöõng saùng kieán cuûa mình, daùm tranh ñaáu ñeå nhöõng saùng kieán thaønh hieän thöïc duø cho ñoâi khi phaûi hy sinh tính maïng.
Söï tieán hoùa caû veà vaät chaát laãn tinh thaàn coù ñöôïc laø nhôø ôû nhöõng con ngöôøi bieát suy nghó ñoäc laäp, can ñaûm nhaän laõnh traùch nhieäm, daùm coù yù kieán khaùc ñöông thôøi, "ai sao toâi khoâng vaäy" môùi vuøng leân laät ñoå ñöôïc ngoaïi xaâm, khoâng chòu cam taâm laøm noâ leä.
Cho neân, laø phaàn töû cuûa ñaïo Giaùc Ngoä, chuùng ta neân xeùt laïi moät soá thoùi quen xaáu, nhö thoùi quen yû laïi vaøo ngöôøi khaùc "ai sao toâi vaäy".
Nhöõng " ai sao toâi vaäy " naøo maø hôïp lyù, coù lôïi cho moïi ngöôøi thì theo. Caùi naøo coù haïi thì neân boû vaø noùi ngöôøi khaùc boû. Khoâng neân mang noãi sôï truyeàn kieáp vôùi tieàn nhaân maø cöù caém ñaàu tuaân theo nhöõng thoùi quen laïc haäu nhö sôï " ra ngoõ gaëp gaùi thì xui xeûo", "coù con meøo laïc vaøo nhaø thì seõ ngheøo ", " vôï choàng khaéc tuoåi thì seõ sôùm boû nhau ", vaân vaân vaø vaân vaân.
Trong tinh thaàn ñoù, chuùng ta neân xeùt laïi moät soá chaâm ngoân tuïc ngöõ qua laêng kính cuûa ñaïo Phaät, thí duï nhö caâu " ñôøi cha aên maën ñôøi con khaùt nöôùc ".
Quan nieäm veà caùi goïi laø " ñôøi cha aên maën ñôøi con khaùt nöôùc " cho raèng coù moät caùi gì voâ hình löu truyeàn caùi nhaân xaáu do ñôøi cha taïo ra vaø chuyeån giao caùi quaû xaáu do nhaân xaáu mang laïi cho con caùi trong doøng hoï huyeát thoáng toå tieân.
Coù ngöôøi cho raèng, ñoù laø do aûnh höôûng huyeát thoáng, maø khoa hoïc ngaøy nay ñaõ khaùm phaù ra caùc "gene" di truyeàn vaø cuõng coù ngöôøi cho raèng quan nieäm naøy baét nguoàn töø thuyeát nhaân quaû luaân hoài cuûa ñaïo Phaät, ñieàu naøy môùi nghe ra thì töôûng nhö ñuùng vì cuõng gieo nhaân vaø cuõng haùi quaû, nhöng hoaøn toaøn khoâng ñuùng.
Thôøi ñöùc Phaät coøn taïi theá, coù ngöôøi hoûi Ngaøi:
"Baïch Ñöùc Theá Toân, vì lyù do naøo maø trong ñôøi ngöôøi coù ngöôøi cheát yeåu vaø coù ngöôøi soáng laâu; coù ngöôøi beänh hoaïn vaø coù ngöôøi khoûe maïnh; coù ngöôøi xaáu vaø coù ngöôøi ñeïp; coù ngöôøi laøm gì cuõng khoâng coù ai laøm theo, noiù gì cuõng khoâng ai nghe theo; coù ngöôøi ngheøo khoå vaø ngöôøi giaàu sang, coù ngöôøi sanh trong gia ñình baàn tieän vaø coù ngöôøi sanh trong gia ñình cao sang, coù ngöôøi ngu doát vaø coù ngöôøi trí tueä thoâng minh ?
Ñöùc Phaät traû lôøi nhö sau:
" Taát caû chuùng sinh ñeàu mang theo caùi Nghieäp (Karma) cuûa chính mình nhö moät di saûn, nhö vaät di truyeàn, nhö ngöôøi chí thaân, nhö choã nöông töïa. Chính vì caùi Nghieäp rieâng cuûa moãi ngöôøi moãi khaùc neân môùi coù caûnh dò ñoàng giöõa chuùng sanh ".
Nghieäp (tieáng Paøli laø kamma, hay tieáng Sanscrit laø karma) laø qui luaät nhaân quaû treân bình dieän ñaïo ñöùc. Noùi moät caùch chính xaùc hôn, Nghieäp laø taùc yù hay yù muoán. Vì coù yù muoán neân môùi phaùt sinh haønh ñoäng qua thaân, khaåu, vaø yù. Taùc yù coù theå laø thieän hay khoâng thieän, töùc laønh hay döõ, cuõng coù theå khoâng laønh khoâng döõ. Vì theá haønh ñoäng laø gieo nhaân , maø nhaân laønh seõ ra quaû laønh vaø nhaân aùc seõ ra quaû aùc. Tieán trình haønh ñoäng vaø phaûn haønh ñoäng, töùc tieán trình gieo nhaân vaø gaët quaû noái tieáp voâ cuøng taän. Nhaân taïo quaû, quaû trôû thaønh nhaân môùi.
Tieán trình cuûa nhaân vaø quaû naøy laø qui luaät thieân nhieân, luoân luoân bieán dòch, khoâng coù ai taïo ra noù vaø huûy dieät noù. Moät naêng löïc ngoaïi taïi hay moät ñaáng thaàn linh naøo ñoù coù quyeàn ban phöôùc cho nhöõng ai aên hieàn ôû laønh hay tröøng phaït nhöõng ai laøm ñieàu aùc, hay coù quyeàn chuyeån giao phöôùc baùu hoaëc hình phaït töø ngöôøi naøy qua ngöôøi khaùc, hoaøn toaøn khoâng coù choã ñöùng trong Phaät giaùo. Ngöôøi cha, duø coù thöông con caùch maáy cuõng khoâng theå naøo thay theá cho con ôû tuø khi ñöùa con phaïm troïng toäi gieát ngöôøi.
Trong lòch söû Phaät Giaùo coù raát nhieàu ñieån tích noùi leân caùi nhaân quaû do mình laøm mình chòu, khoâng ai coù theå gaùnh thay cho mình ñöôïc, nhö söï tích baø Muïc Lieân Thanh Ñeà, thaân maãu ngaøi Muïc Kieàn Lieân. Baø Thanh Ñeà khi coøn soáng ñaõ laøm nhieàu ñieàu ñoäc aùc, tham lam vaø ích kyû, khoâng bao giôø laøm phöôùc, boá thí hay giuùp ñôõ ngöôøi ngheøo khoå, neân khi meänh chung baø phaûi ñoïa vaøo ñòa nguïc A-Tyø, laøm thaân ngaï quyû, ñoùi khaùt cöïc khoå.
Ngaøi Muïc Kieàn Lieân, moät vò ñaïi ñeä töû thaàn thoâng baäc nhaát cuûa Phaät, sau khi chöùng ñöôïc ñaïo quaû, lieàn duøng hueä nhaõn quan saùt saùu neûo luaân hoài, thaáy cha ñang ôû coõi trôøi höôûng phöôùc baùu an vui, coøn meï laø baø Thanh Ñeà ñang soáng trong caûnh giôùi ñòa nguïc thaân hình tieàu tuïy, ñoùi khaùt khoå sôû.
Quaù thöông xoùt meï, ngaøi duøng thaàn thoâng ñem baùt côm daâng meï. Baø Thanh Ñeà, vì ñoùi laâu ngaøy neân khi thaáy baùt côm, thì loøng tham noåi leân sôï caùc quyû ñoùi khaùc daønh aên neân baø laáy tay traùi che baùt côm, tay maët boác aên, côm lieàn bieán thaønh than hoàng. Ngaøi xoùt xa rôi leä, bieát meï mình nghieäp chöôùng quaù naëng, söùc mình khoâng cöùu noåi, beøn ñi caàu cöùu vôùi Phaät.
Vaâng theo lôøi Phaät daäy, ngaøi nhôø söùc taâm cuûa chö vò A La Haùn, laø nhöõng baäc tu haønh ñaït ñaïo, ñaõ thanh loïc taát caû moïi tö töôûng oâ nhieãm tham saân si, thaùo gôõ xong moïi söï vöôùng maéc cuûa taâm yù thöùc, chaám döùt ñöôïc doøng luaân hoài nghieäp baùo, taâm thanh tònh meânh moâng nhö hö khoâng, neân môùi chuyeån hoùa ñöôïc taâm buûn xæn cuûa baø Thanh Ñeà. Chæ caàn moät nieäm taâm chuyeån hoùa, nguïc tuø taâm taïo cuûa baø ñaõ töï tan raõ. Cho neân Luïc Toå noùi: "Töï taùnh khôûi moät nieäm aùc, lieàn dieät vaïn kieáp thieän nhaân, töï taùnh khôûi moät nieäm thieän, lieàn döùt haèng sa aùc nghieäp" ( Phaùp Baûo Ñaøn Kinh ).
Bao nhieâu ñoù chöùng toû raèng ngöôøi con ñaéc ñaïo, thaàn thoâng baäc nhaát laø do tu chöùng cuûa chính caù nhaân mình khoâng do nôi cha meï vaø baø meï cuõng vaäy, phaûi gaùnh chòu caùi quaû do vieäc laøm cuûa chính mình, ngay caû con baø ñeán cöùu baø cuõng khoâng ñöôïc. Thaät laø roõ raøng quan nieäm phuùc aám truyeàn ñôøi hay caùi goïi la ø "ñôøi cha aên maën ñôøi con khaùt nöôùc" khoâng coù maët trong ñaïo Phaät.
Theo luaät nhaân quaû, thì quaû vui hay quaû khoå cuûa ngöôøi ñang thuïï höôûng ñeàu do nhöõng nhaân toát hay xaáu do chính ngöôøi aáy, chöù khoâng phaûi do ngöôøi khaùc ñaõ gieo troàng, trong kieáp hieän taïi hay trong nhöõng kieáp quaù khöù. Vôùi caùi nhaän thöùc vaø taàm nhìn giôùi haïn cuûa chuùng ta neân chuùng ta chæ thaáy tröôùc maët caùi quaû ñang troå maø khoâng thaáy ñöôïc taát caû caùc nguyeân nhaân vi teá ñaõ sanh quaû aáy, vì caùc nhaân aáy khoâng phaûi chæ laø nhöõng nhaân ñaõ gieo troàng trong kieáp naøy maø coù theå laø ñaõ ñöôïc gieo traûi töø nhieàu kieáp trong quaù khöù. Nhaø Phaät goïi laø nhaân quaû ba ñôøi, (coù nghóa laø bao goàm nhieàu kieáp trong quaù khöù, kieáp hieän taïi vaø nhieàu kieáp trong töông lai).
Sôû dó chuùng ta phaûi ñem aùnh saùng cuûa ñaïo Giaùc Ngoä roïi vaøo nhöõng caâu chaâm ngoân tuïc ngöõ nhö caâu " Ñôøi cha aên maën ñôøi con khaùt nöôùc " vì caâu naøy sai luaät nhaân quaû. "Ngöôøi naøy aên maën maø ngöôøi khaùc laïi khaùt nöôùc"!!! Chuyeän ñôøi nay roõ raøng, ai coá gaéng hoïc haønh thì ñöôïc ghi teân nôi baèng caáp, khoâng coù vieäc chuyeån nhöôïng.
Quan nieäm " Ñôøi cha aên maën ñôøi con khaùt nöôùc " cuõng coù theå laø moät lôøi haêm doïa phaùt nguoàn töø theá löïc caàm quyeàn trong xaõ hoäi cuõ taïi Vieät Nam. Cheá ñoä phong kieán thôøi xöa, vì quyeàn lôïi, thöôøng coù thoùi quen taøn aùc keùo caû gia ñình phaïm nhaân vaøo moät söï tröøng phaït, thí duï nhö aùn " tru di tam toäc ", gieát caû ba hoï keû coù toäi vôùi trieàu ñình, vôùi muïc ñích khuûng boá tinh thaàn daân chuùng, ñeå hoï vì nghó ñeán thaân nhaân, thöông xoùt khoâng muoán thaân nhaân maéc hoïa, maø khoâng daùm choáng ñoái laïi trieàu ñình.
ÔÛ ñaây thì vì nghó ñeán con maø khoâng daùm laøm ñieàu gì mang hoïa cho con. Doïa daãm maø coù keát quaû thì cuõng coù theå boû qua ñöôïc. Nhöng khoâng coù nghóa laø lôøi doïa ñoù ñuùng vôùi chaùnh phaùp. Cuõng nhö gieát ba hoï cuûa phaïm nhaân ñeå ngöôøi khaùc khoâng giaùm phaïm phaùp thì chæ laø moät söï traû thuø taøn nhaãn vaø voâ lyù maø thoâi.
Caùi lôïi cuûa söï doïa daãm naøy quaù nhoû so vôùi caùi haïi: (1) Quan nieäm "ñôøi cha aên maën ñôøi con khaùt nöôùc" chæ gaây cho con caùi, caùi tinh thaàn yû laïi vaøo phuùc aám toå tieân. (2) Ñôøi soáng ñen toái thì oaùn traùch, ñoå thöøa cho cha meï maø khoâng töï nhaän raèng vì caùi nhaân xaáu mình ñaõ gaây ra trong quaù khöù. (3) Con caùi khaù giaû thì cha meï giaønh coâng, khoe khoang raèng phuùc ñöùc do mình taïo. Neáu trong ñaùm laïi coù nhöõng ñöùa ngheøo khoå thì chuùng laïi oaùn haän cha meï baát coâng, chia phuùc cho con naøy khoâng cho con khaùc. Cha meï nhaän coâng nhö vaäy ñaõ giaùn tieáp khoâng khuyeán khích chính con caùi laøm ñieàu thieän ñeå taïo nhaân toát cho nghieäp quaû cuûa baûn thaân hoï. (4) Khoâng giaûi thích ñöôïc nhöõng tröôøng hôïp moät gia ñình coù nhieàu anh chò em, trong ñoù coù ngöôøi giaàu sang, keû ngheøo khoù nghieän ngaäp. Nhö vaäy thì phöôùc ñöùc cuûa toå tieân cha meï ñaõ ñöôïc chia cho con caùi theo coâng thöùc naøo? (5) Khoâng giaûi thích ñöôïc tröôøng hôïp cha meï hieàn ñöùc nhö vua Ba Tö Naëc vaø Maït Lôïi phu nhaân maø laïi sinh ra ngöôøi con ñoäc aùc laø vua Löu Ly, ñang tay gieát caû doøng hoï Thích.
Laø Phaät töû cuûa ñaïo Giaùc Ngoä, chuùng ta khoâng tin veà caùi goïi laø "phuùc aám truyeàn thöøa" hay " ñôøi cha aên maën ñôøi con khaùt nöôùc ". Baø Muïc Lieân Thanh Ñeà aên maën nhöng con cuûa baø ñaâu coù khaùt nöôùc. Chuùng ta phaûi tin vaø hieåu ñònh luaät nhaân quaû, phaûi tin töôûng nôi chính mình, chính mình taïo nhaân cuõng chính mình gaët quaû, phaûi tin vaøo khaû naêng vaø söï coá gaéng cuûa chính mình trong vieäc hoùa giaûi nhöõng nhaân xaáu baèng nhöõng nhaân toát ñeå caûi thieän ñôøi mình vaø khoâng ngöøng laøm vieäc toát ñeå taïo an laïc cho chuùng sinh, laøm toát cho coäng ñoàng. ª
_________________________
Majjhima Nikaya, Cullakammavibhanga Sutta no.35. Warren, Buddhism in Translation, p. 214