TRANG NGHIEÂM TÒNN ÑOÄ
T.T.S.
Trong kinh Kim Cang coù ñoaïn ñöùc Phaät hoœi ngaøi Tu Boà Ñeà: "Boà taùt coù trang nghieâm Phaät ñoä hay khoâng?" Tu Boà Ñeà baïch Phaät: "Daï khoâng, bôœi vì trang nghieâm coõi Phaät nghóa laø khoâng trang nghieâm, aáy goïi laø trang nghieâm (Giaœ danh)." Tieáp theo ñoù, Phaät laïi hoœi: "Neáu coù thaân lôùn nhö nuùi Tu di, thaân aáy coù lôùn khoâng?" Tu Boà Ñeà traœ lôøi: "Daï raát lôùn, vì khoâng thaân neân Phaät daïy môùi laø thaân lôùn."
Caâu hoœi thöù nhaát chæ cho Nhaân tu cuœa Boà taùt, caâu hoœi thöù hai noùi veà Quaœ chöùng cuœa Boà taùt. Thaân lôùn ñoù laø Baùo thaân Trang Nghieâm cuœa Boà taùt, keát quaœ cuœa coâng haïnh tu taäp Luïc Ñoä Vaïn Haïnh vaäy. Caâu treân Phaät hoœi Tu Boà Ñeà laø: Moät vò Boà taùt coù yù thöùc raèng mình ñang laøm nhöõng vieäc toát ñeïp, ñang ñoä sanh, haønh ñaïo giaùo hoùa, boá thí... hay khoâng? Chính nhöõng coâng vieäc ñoù laøm ñeïp cuoäc ñôøi, laøm cho coõi chuùng sanh bieán thaønh coõi Phaät. Coù laøm nhöõng vieäc aáy môùi goïi laø Boà taùt, nhöng neáu laøm maø coøn thaáy mình laøm, laø coøn Ngaõ töôùng, Chuùng sanh töôùng... töùc coøn ham danh ham lôïi, thì khoâng phaœi laø Boà taùt maø vaãn laø chuùng sanh, vaø vieäc laøm ñoù cuõng khoâng coøn goïi laø Phaät söï maø chæ ñaùng goïi "Chuùng sanh söï", cho neân ngaøi Tu Boà Ñeà ñaùp: "Boà taùt khoâng trang nghieâm". Vì Boà taùt khoâng bao giôø keå laø laøm vieäc naøy laøm vieäc noï lôïi laïc quaàn sinh v.v... Hôn nöõa, haïnh Boà taùt khi ñaõ thuaàn thuïc thì xem vieäc lôïi tha töï nhieân nhö vieäc aên uoáng, hít thôœ khoâng khí... neân Boà taùt khoâng bao giôø töï thaáy coù coâng ñöùc gì trong nhöõng vieäc mình laøm. Boà taùt coøn thöïc söï trôœ laïi "caœm ôn" ngöôøi ñaõ nhaän söï boá thí cuœa mình. Caœm ôn ngöôøi ñaõ nhuïc maï, gaây chöôùng ngaïi cho mình, vì nhôø ñoù maø caùc ngaøi thaønh töïu ñöôïc caùc haïnh Ba la maät.
ÔŒ moät ñoaïn sau ñöùc Phaät cuõng daïy: "Tu Boà Ñeà, neáu Boà taùt noùi: Tu seõ laøm trang nghieâm coõi Phaät—thì ñoù khoâng goïi laø Boà taùt." (Tu Boà Ñeà, nhöôïc Boà taùt taùc thò ngoân, ngaõ ñöông trang nghieâm Phaät ñoä, thì baát danh Boà taùt). Vì Boà taùt xem vieäc laøm ñoù töï nhieân nhö loøng meï yeâu con. Moät ngöôøi meï khoâng bao giôø reâu rao tình meï con baát dieät caœ, vaäy maø ñoù laø moät caùi gì raát thöïc. Hoaëc nhö ngöôøi töï yeâu thaân mình, töï lo cho baœn thaân, thì khoâng bao giôø hoâ haøo raèng toâi yeâu thaân toâi quaù, toâi boài döôõng suoát ngaøy cho noù maäp maïp, toâi thôœ suoát ngaøy cho hai buoàng phoåi toát ñeïp... Ngöôøi ta khoâng bao giôø noùi leân taát caœ vieäc mình lo cho baœn thaân, coøn daáu bôùt ñi laø khaùc, baèng caùch noùi raèng toâi lo cho gia ñình, xaõ hoäi, quoác gia... Khoâng ai noùi leân, vaäy maø ñoù laø caùi söï thöïc muoân ñôøi cuœa chuùng sinh. Do vaäy, caùi gì noùi ra ñeàu khoâng thaät, hoaëc chæ thaät moät phaàn, neân Luïc Toå daïy: "Chöa noùi thì phaœi, noùi roài thì khoâng phaœi." (Neáu coù baø meï naøo ñi khoe raèng, toâi raát yeâu con toâi, thì tình yeâu aáy thaät khaœ nghi).
Chaúng nhöõng Boà taùt khoâng yù thöùc coù caùi ta trang nghieâm tònh ñoä (khoâng chaáp ngaõ) maø ngay caœ caùi vieäc trang nghieâm, ngaøi cuõng khoâng nghó, nghóa laø ngaøi khoâng cho raèng ñoù laø mình laøm lôïi laïc chuùng sinh... Kòch só khoâng yù thöùc mình ñoùng kòch môùi dieãn xuaát ñöôïc troïn veïn vai troø mình. Neáu suoát buoåi, ngöôøi ñoùng kòch cöù nghó mình ñang ñoùng kòch vaø mong cho khaùn giaœ voã tay, thì khoâng theå naøo dieãn xuaát ñöôïc toát ñeïp. Do ñoù kinh daïy: "Khoâng trang nghieâm môùi laø trang nghieâm."
Laïi nöõa, theo tinh thaàn Thieàn, thì Phaät ñoä voán ñaõ trang nghieâm, khoâng caàn gì phaœi "laøm cho" trang nghieâm. Ví nhö hö khoâng voán im laëng, chæ caàn baët döùt nhöõng tieáng huyeân naùo thì söï vaéng laëng töï hieån baøy, nhöng khoâng theå noùi söï vaéng laëng aáy do taïo taùc maø coù hay do ai laøm ra. Taâm voán thanh tònh nhö hö khoâng, do voïng töôœng dieân ñaœo cuœa chuùng sanh maø nhieãm oâ hieån hieän, khi voïng töôœng döùt thì Taâm trôœ laïi yeân tònh. Khoâng theå noùi söï thanh tònh aáy do taïo taùc maø thaønh. Boà taùt khoâng voïng töôœng ñieân ñaœo, taâm töï vaéng laëng, caœnh (Phaät ñoä) töï trang nghieâm, khoâng coù töôùng taïo taùc gì trong ñoù, neân ngaøi Tu Boà Ñeà noùi laø: "Khoâng trang nghieâm aáy goïi laø trang nghieâm." Goïi laø trang nghieâm laø chuùng sinh goïi, so vôùi Ueá ñoä cuœa chuùng sinh thì môùi goïi coõi Boà taùt laø Tònh ñoä, so vôùi taâm cuœa chuùng sinh môùi goïi taâm Boà taùt laø Tònh taâm. Nhö ngöôøi beänh naëng, sau khi chöõa laønh goïi laø khoœe. Coøn ñoái vôùi ngöôøi khoâng töøng ñau oám thì ñaâu coù ai baœo ngöôøi aáy laø con beänh hay heát beänh. Meät, khoœe khoâng aùp duïng cho ngöôøi aáy.
Laïi nöõa, nôi naøo coù thaùnh nhaân, Boà taùt xuaát hieän, thì noäi söï hieän dieän cuœa vò aáy ñaõ coù moät taùc duïng ñem laïi thanh bình an laïc cho taát caœ töø caây coœ, muoâng thuù ñeán loaøi ngöôøi. Maõnh löïc töø taâm cuœa vò aáy aœnh höôœng saâu roäng, maëc duø coù theå vò aáy khoâng laøm gì caœ. Coõi ñaát töï trang nghieâm nhôø söï hieän dieän cuœa Boà taùt, cho neân noùi: Khoâng caàn laøm cho trang nghieâm maø vaãn trang nghieâm.
Nhaân tu cuœa Boà taùt nhö vaäy laø "Trang nghieâm Phaät ñoä" maø khoâng thaáy coù "caùi ta" ñem laïi söï trang nghieâm, vaø coõi Phaät ñöôïc trôœ thaønh trang nghieâm. Thaønh töïu chuùng sinh maø khoâng thaáy coù mình laø ngöôøi giaùo hoùa, chuùng sinh laø keœ ñöôïc giaùo hoùa, vì Boà taùt ñaõ döùt heát ngaõ chaáp. Nhôø döùt ngaõ chaáp maø Boà taùt môùi coù theå thöïc haønh Luïc Ñoä Vaïn haïnh ñeán choã roát raùo cuøng taän, khoâng bao giôø moœi meät. Vì ñaõ chöùng ñöôïc "Nhö huyeãn tam muoäi" Boà taùt thaáy taát caœ mình, ngöôøi ñeàu laø huyeãn töôùng.
Nhaân tu cuœa Boà taùt roäng lôùn nhö vaäy, neân Quaœ chöùng taát nhieân cuõng roäng lôùn. Ñoù laø baùo thaân nhö nuùi Tu di maø Phaät aùm chæ trong caâu hoœi keá tieáp, vaø ngaøi Tu Boà Ñeà ñaùp: "Khoâng thaân môùi laø thaân lôùn". Thaân lôùn chöa haún laø lôùn vì coøn thaân, duø coù lôùn nhö nuùi Tu di ñi nöõa cuõng khoâng ra ngoaøi hö khoâng. Do ñoù noùi: "Khoâng thaân môùi laø thaân lôùn." Nghóa laø duø coù baùo thaân trang nghieâm vó ñaïi vaãn khoâng chaáp vaøo thaân töôùng aáy, môùi thöïc söï laø Boà taùt. Nhaân tu ñaõ xem nhö huyeãn, thì quaœ chöùng cuõng xem nhö huyeãn.
Coù moät moái nguy chuùng sinh thöôøng maéc phaœi laø khi coøn haøn vi, chöa neân danh phaän thì coù theå nhìn ñôøi nhö moäng huyeãn, nhöng ñeán khi thaønh danh, coù lôïi loäc laïi thaáy nhö thaät khoâng huyeãn chuùt naøo caœ. Vaäy laø caùi nhaân khoâng vöôùng maø ôœ quaœ laïi bò keït. Nhöng Boà taùt thì khoâng nhö vaäy. Neân ôœ trong nhaân khoâng vöôùng maéc Ngaõ töôùng (thaáy mình coù nhieàu coâng ñöùc) ôœ trong quaœ khoâng chaáp tröôùc baùo thaân toát ñeïp.
Phaät töœ chuùng ta neáu hoïc ñöôïc haïnh voâ truù nhö treân cuœa Boà taùt, laøm moïi phaät söï maø khoâng chaáp töôùng, khoâng vöôùng ngaõ, nhaân... Thaønh khoâng kieâu, baïi khoâng naœn, thì chính laø ñang thoï trì boán caâu keä cuœa Kinh Kim Cang, coâng ñöùc voâ löôïng, taâm nhôø ñoù ñöôïc thanh tònh maø caœnh cuõng nhôø ñoù ñöôïc trang nghieâm. º