NIEÄM PHAÄT PHAÛI CAÀU SANH
TAÂY PHÖÔNG CÖÏC LAÏC
Phöôùc Nhôn
gi aûng
Haàu heát Baéc Toâng Phaät giaùo bao goàm tu só vaø cö só haèng ngaøy ñeàu nieäm caâu "Nam moâ A Di Ñaø Phaät" ít nhaát laø trong luùc chaøo hoûi gaëp nhau. Ñieàu naøy cho thaáy laø phaùp moân Tònh Ñoä ñaõ aên saâu vaøo tö töôûng cuûa ngöôøi Phaät töœ. Tuy haàu heát ñeàu bieát nieäm caâu "Nam moâ A Di Ñaø Phaät" nhöng khoâng bieát muïc ñích cuûa söï nieäm Phaät neân thöôøng hay rôi vaøo nhöõng tröôøng hôïp nhö sau:
— Nhieàu tín ñoà thöôøng xuyeân ñi chuøa leã Phaät, thaáy baïn beø nieäm Phaät, ham vui töï mình cuõng gia nhaäp theo haøng nguõ ñeå nieäm Phaät tuïng kinh, nhöng khoâng roõ nieäm Phaät ñeå laøm gì. Tuy raèng söï tu nieäm naày cuõng coù mang laïi moät ít phöôùc ñöùc, nhöng khoâng phaœi laø söï mong caàu Phaät ñaïo.
— Coù ngöôøi nieäm Phaät laø ñeå caàu cho con chaùu sung tuùc, ñoaøn tuï gia ñình, laøm aên phaùt ñaït, söùc khoœe ñaày ñuœ, buoân baùn nhieàu lôïi loäc, phaùt taøi truùng soá... ñieàu naøy cuõng toát nhöng khoâng hôïp vôùi söï mong caàu giaœi thoaùt.
— Coù ngöôøi vì ñôøi soáng khoå sôœ, tình caœm ñau khoå, buoàn chaùn, gaëp ñieàu khoâng vöøa yù, dieän maïo xaáu xa; phaùt taâm nieäm Phaät mong caàu heát khoå ñôøi naày, ñôøi sau sanh laøm ngöôøi xinh ñeïp, tieàn cuœa giaøu coù khoâng bò ngöôøi khinh cheâ... nhö vaäy khoâng hôïp vôùi söï lieãu sanh thoaùt töœ cuœa nhaø Phaät, vaø cuõng khoâng hôïp vôùi baœn nguyeän cuœa chö Phaät ra ñôøi.
— Laïi coù ngöôøi nhaän thaáy söï ñau khoå cuœa cuoäc ñôøi maø Phaùt taâm nieäm Phaät ñeå caàu sanh leân caùc coõi Trôøi ñöôïc höôœng phöôùc laïc an vui, nieäm nhö theá cuõng khoâng phaœi laø ngöôøi chaân chaùnh nieäm Phaät, chöa ñuùng vôùi phaùp moân Tònh Ñoä.
— Hoaëc coù ngöôøi nieäm Phaät mong boœ thaân naøy chuyeån laïi kieáp sau gaëp ñöôïc Phaät phaùp xuaát gia tu hoïc, hoaèng döông chaùnh phaùp, lôïi laïc chuùng sanh; nieäm Phaät nhö vaäy cuõng chöa goïi laø ñaày ñuœ trí löïc trong luùc nieäm Phaät. Vì sao? Vì khi chuyeån theá ñaàu thai, tuy raèng coù gaëp Phaät phaùp, xuaát gia tu hoïc, nhöng khoâng chaéc chaén laø kieáp ñoù mình coù theå chöùng ñöôïc ñaïo, duø raèng tuùc duyeân ñaày ñuœ thieän nghieäp coù thöøa, coù theå ngoä ñöôïc ñaïo; nhöng chöa chöùng thì con ñöôøng sanh töœ vaãn coøn neân söï meâ môø e raèng khoù thoaùt. Gioáng nhö Giaùm Khoâng ñaïi sö ñôøi Ñöôøng, hoaëc Vieân Quaùn ñaïi sö, Phaùp Vaân ñaïi sö, Haœi AÁn ñaïi sö, Maït Sôn ñaïi sö, Giôùi Dieãn thieàn sö... caùc vò naøy chuyeån theá ñaàu thai kieáp thöù ba phaàn nhieàu ñi vaøo theá tuïc boœ maát haïnh nguyeän cuœa keœ xuaát gia, nhö vaäy daàn daàn seõ rôi vaøo meâ loä sanh töœ trôœ laïi, vaø cô hoäi sa ñoïa vaøo ba aùc ñaïo khoù maø thoaùt khoœi. Giôùi Dieãn thieàn sö laø kieáp tröôùc cuœa Toâ Ñoâng Pha; Toâ Ñoâng Pha sau khi laøm quan chaúng nhöõng ñaõ khoâng tu, khoâng hoä trì chaùnh phaùp maø laïi coøn huœy baùng choáng phaù Phaät phaùp cho ñeán khi gaëp Phaät AÁn thieàn sö hoùa ñoä cho. Ñieàu naøy cho thaáy nieäm Phaät caàu kieáp sau chuyeån theá laøm ngöôøi xuaát gia khoâng phaœi laø vieäc toát. Nhìn laïi thôøi maït phaùp, chuùng ta laïi caøng khoâng neân phaùt nguyeän chuyeån theá laøm ngöôøi xuaát gia tu hoïc; vì raát nhieàu tu só hieän taïi chæ loay hoay trong phaàn tu phöôùc maø queân ñi baœn nguyeän mong caàu giaœi thoaùt, neân chaéc chaén seõ ñi vaøo meâ loä cuœa sanh töœ.
Vaäy chuùng ta phaœi nieäm Phaät nhö theá naøo môùi ñuùng tinh thaàn mong caàu cuœa mình vaø hôïp vôùi baœn nguyeän cuœa chö Phaät xuaát theá ñoä sanh trong möôøi phöông theá giôùi ba ñôøi?
Chö Phaät trong möôøi phöông öùng thaân nhaäp theá laø vì muoán cho taát caœ chuùng sanh ñi vaøo ñaïo quaœ giaœi thoaùt, lieãu sanh thoaùt töœ. Baœn nguyeän naøy noùi raát roõ trong kinh Phaùp Hoa. Chö Phaät nhìn thaáy chuùng sanh saün coù ñaày ñuœ caùc ñöùc töôùng Nhö Lai; nhöng, vì nghieäp duyeân traàn lao troùi buoäc neân maõi chòu soáng loaïn thaùc cuoàng trong meâ laàm aœo aœnh. Khi coù ñöôïc chuùt ít thieän duyeân phöôùc ñöùc thì sanh leân caùc coõi Trôøi höôœng phöôùc, tuy nhieân khi heát phöôùc thì cuõng bò ñoïa laïc trong voøng ba aùc ñaïo. Neáu thieän duyeân khoâng coù, maø aùc nghieäp laïi nhieàu thì con ñöôøng aùc ñaïo môœ cöœa ñoùn chôø. Cho neân, Theá Toân muoán cho chuùng sanh trong saùu neœo luaân hoài thaät söï phaœi ñoaïn tröø sanh töœ. Ñoaïn tröø sanh töœ aáy laø chöùng quaœ vò A La haùn, nhöng quaœ vò A La Haùn chæ coù nhöõng vò xuaát gia môùi chöùng ñöôïc, coøn laïi ña soá quaàn chuùng Phaät töœ thì laïi khoâng ñaït ñöôïc. Ñoaïn sanh töœ thieàn gia goïi laø kieán taùnh chöùng ngoä, nhöng maáy ai maø thieàn toïa ñöôïc chöùng ngoä, hoïa chaêng cuõng chæ daønh rieâng cho haøng tu só xuaát gia môùi coù ñuœ coâng naêng thieàn toïa ñeán choã kieán taùnh chöùng ngoä coøn laïi ña soá quaàn chuùng thì khoâng. Nhìn chung cuõng chæ raát ít ngöôøi xuaát gia thieàn toïa kieán taùnh chöùng ngoä, maø ña phaàn phaœi nhaäp thai chuyeån theá ñeå tieáp tuïc tu; nhöng thôøi maït phaùp, Phaät phaùp daàn daàn ñi vaøo choã suy taøn theo ñònh luaät töï nhieân: thaønh, truï, hoaïi, khoâng cuœa vaïn phaùp. Vaäy chuyeån theá ñeå tieáp tuïc tu, con ñöôøng nghòch caœnh khoù khaên vaïn laàn, traêm ngöôøi chuyeån theá moät vaøi ngöôøi chöùng ngoä. Ña soá quaàn chuùng tu taäp theo thieàn toïa thì nhieàu laém cuõng chæ ñaït ñöôïc chuùt ít ñònh taâm; nhöng ñònh taâm thì gioáng nhö laáy ñaù ñeø coœ, coœ tuy khoâng moïc nhöng cuœ reã vaãn coøn, gaëp duyeân taœng ñaù bò laên ñi nôi khaùc thì coœ lieàn moïc trôœ laïi. Cho neân bieát raèng chæ coù phaùp moân nieäm Phaät caàu vaõng sanh Taây phöông laø deã daøng vaø phoå caäp cho moïi taàng lôùp töø keœ xuaát gia ñeán ngöôøi taïi gia cö só muoán mong caàu ñoaïn tröø sanh töœ chöùng quaœ Nieát Baøn ôœ thôøi ñaïi maït phaùp naøy. Vaäy neân nieäm Phaät maø chæ mong caàu chuùt ít phöôùc baùo ôœ coõi trôøi hoaëc coõi ngöôøi; hay nieäm Phaät maø mong caàu chuyeån theá laøm vò cao taêng ñeàu laø phí coâng chöa ñuùng möùc cuœa söï nieäm Phaät, maø, cuõng khoâng hôïp vôùi baœn nguyeän ñoä sanh cuœa chö Phaät. Haønh giaœ phaœi moät loøng phaùt ñaïi huøng taâm; tín, haïnh, nguyeän ñaày ñuœ mong quyeát xaœ boœ thaân nguõ uaån giaœ taïm ñôøi naøy ôœ theá giôùi Ta Baø maø caàu sanh veà Taây Phöông Cöïc Laïc, nhaäp vaøo ñaïi chuùng baát thoái Boà Taùt; vieäc naøy raát phuø hôïp vôùi baœn nguyeän cuœa chö Phaät xuaát theá ñoä sanh. Khi ñaõ nhaäp vaøo ñaïi chuùng baát thoái Boà Taùt thì con ñöôøng chöùng quaœ Phaät ñaïo khoâng coøn xa, luùc aáy haønh giaœ cuõng coù theå öùng thaân trôœ laïi theá giôùi Ta Baø maø khoâng sôï bò aùc duyeân laøm meâ muoäi.
Nhö vaäy, hieän taïi laø ñeán thôøi kyø maït phaùp, chöôùng duyeân nghòch caœnh truøng truøng, aùc höõu aùc nhaân ñaày daãy, keœ tu thì nhieàu, ngöôøi chöùng ñaït thì quaù ít; phaàn nhieàu xuoâi theo theá tuïc, hoaëc hoïa laém thì chæ hieåu treân vaên chöông chöõ nghóa; hay noùi ñeán thieàn toïa hình nhö chæ coøn laø phong traøo, coøn söï chöùng ngoä keå nhö aùnh saùng ñom ñoùm ôœ giöõa ñeâm ñen. Do vaäy, ñaïi chuùng ñoàng tu coù taâm mong caàu ñoaïn sanh töœ trong moät ñôøi thì khoâng coøn phaùp moân tu naøo thuaän tieän vaø deã daøng cho quí vò hôn laø phaùp moân nieäm Phaät caàu vaõng sanh veà Taây Phöông Cöïc Laïc gaëp Phaät Di Ñaø.
AÁn Quang ñaïi sö, moät baäc cao taêng caän ñaïi, laø Toå thöù möôøi ba cuœa Tònh Ñoä Toâng ôœ Trung Hoa coù daïy: "Thôøi maït phaùp, chuùng sanh nghieäp naëng, taâm taïp; neáu ngoaøi phaùp moân nieäm Phaät maø tu caùc phaùp moân khaùc, chæ gieo ñöôïc phaàn trí tueä, phöôùc ñöùc caên laønh thì coù; nhöng phaàn lieãu thoaùt sanh töœ luaân hoài trong hieän theá thì khoâng. Tuy coù moät vaøi vò cao ñöùc phi thöôøng, song ñoù chæ laø nhöõng baäc Boà Taùt hieän theá maø laøm moâ phaïm cho chuùng sanh, nhö kinh Laêng Nghieâm ñaõ noùi. Nhöng caùc vò aáy cuõng chæ nöông theo trình ñoä chuùng sanh maø thò hieän ngoä ñaïo chöù khoâng phaœi chöùng ñaïo. Phaùp moân Tònh Ñoä thôøi nay tuy ít ngöôøi chöùng ñöôïc nieäm Phaät tam muoäi nhö xöa; nhöng cuõng coù theå nöông theo nguyeän löïc cuœa mình vaø baœn nguyeän cuœa A Di Ñaø maø ñôùi nghieäp vaõng sanh veà coõi Cöïc Laïc. Töø ñaây khoâng coøn sanh töœ luaân hoài, maø laàn tu taäp cho ñeán luùc chöùng quaœ voâ sanh."
Söï thuø thaéng cao dieäu cuœa phaùp moân nieäm Phaät cho quaœng ñaïi quaàn chuùng ngoaøi söï giôùi thieäu cuœa ñöùc Thích Ca Maâu Ni, tieáp theo coøn coù caùc vò Boà Taùt khuyeân baœo moïi ngöôøi neân nguyeän vaõng sanh veà Taây Phöông nhö: Vaên Thuø, Phoå Hieàn, Maõ Minh, Long Thoï; caùc vò Toå sö caœ thieàn laãn tònh nhö: Vónh Minh, Trí Giaœ, Trieät Ngoä, Lieân Trì, Thieän Ñaïo, Ngaãu Ích, AÁn Quang...
Vónh Minh, Trieät Ngoä, Lieân Trì ñeàu laø nhöõng thieàn sö noåi tieáng beân Thieàn Toâng sau khi tham thieàn ñaït ngoä, chuyeån höôùng nieäm Phaät caàu vaõng sanh. Phaœi bieát phaùp moân nieäm Phaät laø nhieäm maàu vaø hôïp cô vôùi chuùng sanh thôøi maït phaùp ñeán döôøng naøo. Quí Toå sö laø baäc thaïc ñöùc cao taêng maø coøn nieäm Phaät mong caàu sanh veà Taây Phöông huoáng hoà chi ta laø haøng haäu hoïc phöôùc moœng toäi daøy; vaœ laïi, haøng cö só taïi gia duyeân nghieäp choàng chaát maø khoâng mong höôùng veà Taây Phöông Cöïc Laïc thì coøn ñöôøng naøo khaùc ñeå ñi?
Trong kinh Hoa Nghieâm phaåm Phoå Hieàn, sau khi Boà Taùt Phoå Hieàn phaùt möôøi ñaïi nguyeän, khuyeán phaùt caùc vò Boà Taùt töø Thaäp Tín, Thaäp Truï, Thaäp Haïnh, Thaäp Höôùng cho ñeán Thaäp Ñòa ñeàu neân phaùt nguyeän caàu sanh veà Taây Phöông. Cho neân bieát raèng nhöõng ai vì baœo veä Toâng Moân hay coù loái nhìn thieân kieán maø cheâ hay pheâ bình phaùp moân Tònh Ñoä laø yeáu keùm, khoâng töï löïc ñöôïc phaœi nhôø tha löïc, laø moân tu ñeå cho oâng giaø baø caœ, cho nhöõng ngöôøi doát naùt ít hoïc, laø Phaät Thích Ca khoâng phaœi do nieäm Phaät maø thaønh Phaät... laø hoï töï khinh cheâ chính baœn thaân cuœa hoï, hoaëc teä haïi hôn, hoï ñaõ khinh cheâ ñöùc Theá Toân Thích Ca Maâu Ni, caùc vò Boà Taùt Maõ Minh, Long Thoï, Vaên Thuø, Phoå Hieàn laø nhöõng vò Toå cuœa Thieàn Toâng, hay caùc vò Thieàn sö chính toâng nhö: Vónh Minh, Trieät Ngoä, Lieân Trì... do ñaây xin nhaéc nhôœ nhöõng ngöôøi tu thieàn, haõy chuyeân taâm thieàn ñònh cho ñeán ngaøy kieán taùnh, chöùng ñaïo; khoâng phaœi chæ ôœ choã ngoä ñaïo; ñöøng neân taïp nieäm ñeå yù phaân bieät ñoù ñaây maø rôi vaøo voøng bieân kieán. Ñoái vôùi haønh giaœ nieäm Phaät neân vöõng taâm tieán böôùc treân ñöôøng nieäm Phaät vôùi ñaày ñuœ tín, haïnh, nguyeän vöõng chaéc, mong caàu sanh veà Taây Phöông Cöïc Laïc, ñöøng baän taâm ñoái vôùi ngoaïi caœnh chung quanh, daàu cho ngoaïi caœnh aáy laø nhöõng tröôøng hôïp ñaëc bieät. Coù nhö vaäy thì moät hoa sen ôœ ao Lieân Trì nôi caœnh Taây Phöông vöøa moïc leân ñaõ ghi saün teân rieâng cuœa mình ñeå chôø ngaøy ñoùn röôùc quí vò. º
(Sôn Tröôøng ghi laïi töø moät baøi giaœng
cuœa TT Thích Phöôùc Nhôn)