|
THỆ HỨA LUYỆN TÂM
Thọ trì Mười
Tám Thệ Hứa và Hai Mươi Hai Giới Huấn cuœa phép Luyện Tâm là phương pháp vô thượng
để cuœng cố và trau dồi Giới Luật thanh tịnh. Giữ giới thanh tịnh là một môn
tu căn baœn vô cùng quan trọng, giúp ta rất nhiều trong mọi phép tu về Luyện Tâm.
Nó là Giới Điền, từ đó thâu hoạch mùa màng về môn tu Lojong, như Từ Bi, Bồ
Đề Tâm, Chánh Kiến về Không, Shamatha và Vipashyana. Duy trì những thệ hứa và
giới huấn này là phương pháp thâm thúy nhất để gia trì và cuœng cố Pratimoksha
(Giới Bổn), Bồ Tát Giới và Mật Tông Giới.
Tóm tắt, phép
trì những thệ hứa và giới huấn cuœa môn Luyện Tâm hộ niệm chúng ta khoœi sa vào
tà đạo và dẫn dắt chúng ta vào đường ngay neœo chánh đời này và các đời
sau. Do đó, vô cùng trọng yếu phaœi sáp nhập các thệ hứa và giới huấn này vào
mọi sinh hoạt thường nhật.
MƯỜI TÁM
THỆ HỨA
Không được
luyện tâm với thái độ không thích đáng Không được
luyện tâm để làm trái ngược các thệ nguyện Không được
luyện tâm với tánh thiên vị
[Giữ Thái Độ Tự Nhiên khi biến đổi
Nguyện Vọng
Đừng nói về các Tình Trạng Suy Đồi
Đừng nghĩ tới Lỗi cuœa keœ khác bao giờ
Tịnh Hóa Lậu Hoặc trầm trọng nhất cuœa
Hành Giaœ trước hết
Boœ mọi trông mong về kết quaœ
Boœ Thực Phẩm độc hại
Không buông theo các Lậu Hoặc
Không chươœi lại lời Chươœi Ruœa
Không Mai Phục để Traœ Đũa
Không được làm mất lòng Keœ Khác
Không được đổ Lỗi hoặc trút Gánh Nặng
lên Keœ Khác
Không được lạm dụng Dharma
Không được dành lấy cái Tốt Nhất cho riêng
mình
Không được biến Thiên Thần thành Quyœ Ma
Không được mưu cầu Vui Sướng bằng cách
làm khổ Người Khác]
Dòng đầu
trong phần nầy cuœa Chánh Văn: “Lúc nào cũng phaœi luyện Ba Điểm Chung” là tham
chiếu ba thệ hứa đầu, ơœ đây gọi là: “Ba Điểm Tổng Quát”.
•
Không Được Luyện Tâm Với Thái Độ Không Thích Đáng Điểm tổng quát
thứ nhất là dầu được thành công cách mấy trong việc luyện Lojong, chúng ta cũng
đừng bao giờ làm chuyện không thích đáng. Nhờ có tu trì Luyện Tâm, lúc ái ngã
phần nào giaœm thiểu, chúng ta có thể nghĩ rằng chúng ta không còn ái ngã nữa, và
để chứng toœ điều đó, chúng ta có thể có những hành vi không thích đáng, như
từ boœ gia đình, boœ hết cuœa caœi và ngay caœ thân mạng vì lý do không xứng đáng.
Chúng ta có thể liều mạng một cách vô ích bằng cách lai vãng những chỗ nguy
hiểm, cố ý boœ lơ thân mạng, vân vân. Điều thệ hứa này răn chúng ta đừng
liều lĩnh như thế bơœi vì làm thế sẽ quan ngại việc tu tập. Chúng ta chỉ nên
có hành vi không phương hại đến giai đoạn tiến triển tâm linh hiện tại.
• Không Được Luyện Tâm Để Làm Trái Ngược
Các Thệ Nguyện Điểm tổng quát
thứ nhì là chúng ta không được chểnh maœng hoặc coi thường bất cứ thệ
nguyện nào chúng ta đã chấp trì, như Quy Y Tam Baœo, Pratimoksha (Căn Bổn Giới),
Bồ Tát hoặc Mật Tông Giới, cho rằng chỉ có việc tu Lojong cũng đuœ có tâm thư
thái an nhàn. Làm như thế là vi phạm thệ hứa thứ nhì.
• Không Được Luyện Tâm Với Tánh Thiên
Vị Điểm tổng quát
thứ ba là chúng ta nên xem tất caœ chúng sinh hữu tình là đối tượng Luyện Tâm
cuœa chúng ta mà không được phân biệt hoặc có tánh thiên vị. Chúng ta không được
tư niệm: “Ta sẽ thực hành từ ái và nhẫn nhục đối với bạn hữu cùng bà
con thân quyến ngoại trừ keœ xa lạ”, hoặc “Ta sẽ rán bình đẳng tự thân
với bạn bè và những ai thân mật gần gũi ngoại trừ keœ thù’, hoặc “Ta sẽ
thực hành thọ chịu khổ đau cuœa những người ta ưu ái ngoại trừ những nỗi
khổ cuœa keœ lạ”, vân vân. Điều thệ hứa này giúp ta đề phòng những lối phân
biệt như thế.
[Giữ Thái Độ Tự Nhiên khi biến đổi
Nguyện Vọng]
Nhờ tu trì
Luyện Tâm, tư duy thường ngày, thái độ và nguyện vọng đều thay đổi, nhưng bên
ngoài chúng ta nên giữ tự nhiên không được kiểu sức về thân hoặc ngữ. Xu hướng
tạo nghiệp ác sẽ dần dà giaœm thiểu và thái độ cuœa chúng ta sẽ tự nhiên
thay đổi. Điểm này được thuyết minh bằng ví dụ như sau. Nếu người Ăng Lê
tu Luyện Tâm, đến mức độ tinh xaœo, tâm tư cùng nguyện vọng cuœa ông ta sẽ
biến đổi. Ông ta không còn có tư duy và thái độ cuœa một người Ăng Lê bình
thường nữa, mà là tư duy và thái độ cuœa một vị Bồ Tát. Tuy nhiên, là Bồ Tát,
ông ta không cần phaœi thay hình đổi dạng bề ngoài. Ông ta chẳng thà cứ trông
như người Ăng Lê, không cần có kiểu tóc đặc biệt hay ăn mặc khác thường và
cố trang sức cho giống một vị Bồ Tát. Khi các hành giaœ được nhận vào Giới
Đàn, có ba điều họ phaœi thay đổi: tâm ý, danh tánh và hình dạng bề ngoại, nhưng
chỉ là về sau, lúc họ đã có pháp chứng Luyện Tâm còn thì việc thay đổi bên
ngoài không cần thiết. Người ta đã
chua cay gán Shantideva là “Tam Chứng” bơœi vì dường như Ngài chỉ chuyên biệt có
ba hạnh: ăn uống, nguœ nghỉ, và tiểu tiện. Vậy mà Ngài đang thực sự tu những
nội môn cao đẳng cuœa Mật tông (Tantra). Suốt thời gian nguœ nghỉ, Ngài thiền
về Du Già Nguœ Nghỉ, vậy đối với Ngài nguœ nghỉ quý báu hơn thức tỉnh. Mặc
dù Ngài có nội chứng vĩ đại, bề ngoài Ngài vẫn có veœ rất bình thường.
Geshe Chekhawa khuyên baœo chúng ta nên giữ kín những đức tính nội tâm, như sự
chứng đắc Bồ Đề Tâm, chứng giaœi Không và các món Thần Thông. Làm như thế,
chúng ta sẽ ít gặp trơœ ngại trên đường tu chứng.
[Đừng nói về các Tình Trạng Suy Đồi]
Điều này có
nghĩa là chúng ta không nên vạch ra những lầm lỗi cuœa người khác mà không có lý
do chính đáng. Từ ngữ “những ngành suy đồi” là nói đến nhiều thứ khác
nhau. Gồm có các loại tàn tật, như mù lòa cùng các thứ tật nguyền khác và các
thứ tâm bệnh, xếp từ kém trí năng cho đến xáo lộn thần kinh. Nó cũng gồm có
sự sa đọa về đường tâm linh đạo đức cuœa người khác, suy đồi trong việc
trì giới, phá giới, hứa hão, và có thái độ ác tà. Điều thệ hứa này cho
thấy chúng ta không nên vạch ra những lỗi lầm cuœa người khác trước mặt họ
trừ phi chúng ta có duyên cớ thuần khiết và chúng ta biết chắc họ sẽ nhờ vào
đó mà được lợi ích. Nếu không thì chúng ta chỉ làm họ bị bối rối họ sẽ
trơœ nên bất bình và giận dữ. Đôi khi phê bình
có tính cách xây dựng có thể trơœ nên hữu ích. Chẳng hạn, chúng ta phaœi sưœa
phạt treœ con nếu chúng làm gì sái, nếu không thì chúng không bao giờ nên. Một cách
tương tợ, nếu chúng ta thực tâm muốn giúp người nào tu caœi, chúng ta có thể
vạch cho họ thấy lỗi lầm cuœa họ. Thời trước, một vị đạo sư hướng dẫn
đệ tưœ bằng cách vạch ra lỗi lầm cuœa họ và chỉ họ hành vi và thái độ nào
họ cần phaœi boœ. Một vị sư chỉ giáo không được lầm lỗi bao giờ để cho hàng
môn đệ có thể chấp nhận sự chỉ trích sưœa sai. Các Geshe (giáo sư, tiến sĩ,
triết gia) thuộc phái Kadampa đã mô taœ Thiện Tri Thức Vô Thượng là người
vạch trần lỗi lầm cuœa hàng đệ tưœ. Ngày nay bậc thức giáo như thế làm
bối rối hoặc làm phần nhiều môn đồ phẫn nộ. Thường thường,
chúng ta thấy khuyết điểm cuœa keœ khác rất rõ mà không nhìn được chỗ thiếu
sót cuœa mình, song, truy xét lỗi lầm cuœa chính ta có lợi ích vượt xa tìm lầm
lỗi ơœ người. Dầu sao chăng nữa, chúng ta ai cũng có sự mê lầm căn baœn. Điểm
thiết yếu là tránh chỉ trích người khác vì có ý xấu.
[Đừng bao giờ nghĩ tới Lỗi cuœa keœ khác]
Điều thệ
hứa này khuyên chúng ta đừng nghĩ tới lỗi cuœa người khác. Là hành giaœ Dharma
tận tâm, chúng ta nên xem xét khuyết điểm cuœa chính mình, thay vì bận trí việc
lỗi phaœi với người. Bằng cách cân nhắc kỹ lưỡng lỗi lầm về Thân, Ngữ và
Ý cuœa chính chúng ta, chúng ta sẽ có sự phòng bị lỗi lầm và dần dần chúng ta
mới có thể từ boœ chúng. Đức Phật đã nói: “Người biết lỗi cuœa chính mình
là người khôn ngoan, thực vậy”. Và Ngài Atisha đã nói: “Đừng nghĩ tới lỗi
lầm cuœa người khác; tốt hơn nên nghĩ tới lỗi cuœa mình và tìm cách sưœa sai.
Đừng nghĩ tới kiến giaœi mình có; tốt hơn nên nghĩ tới kiến giaœi cuœa người
khác. Vì làm vậy, hành giaœ toœ ra tôn trọng người khác”. Chỉ suy đến
tri kiến và các đức tính tốt cuœa riêng ta sẽ sinh ra cống cao ngã mạn, nhưng
biết đánh giá những đức tốt cuœa người khác sẽ sinh ra thiện tâm, như kính
trọng và ưu ái.
[Thanh Tẩy Lậu Hoặc trầm trọng nhất cuœa
mình Trước Tiên]
Nếu chúng ta
thanh tẩy và tiêu trừ lậu hoặc trầm trọng nhất cuœa chúng ta trước tiên, chúng
ta sẽ thấy dễ boœ những lậu hoặc khác hơn. Tyœ dụ, nếu chúng ta có xu hướng
sân hận, chúng ta nên tập trung vào sự thực hành kham nhẫn, đối pháp cuœa sân
hận. Dùng môn này làm pháp tu chánh, chúng ta có thể khắc phục sân hận. Chúng ta
không thể ức chế sân hận liền một khi nhưng nếu bền chí tu tập, năng lực sân
hận sẽ giaœm thiểu từng tuần lễ. Nếu vấn đề
chánh cuœa chúng ta là tham dục, chúng ta nên dùng đối lực chuyên biệt để giaœm
bớt cường độ cuœa nó. Có nhiều phổ khưœ giaœi độc tham, trong số đó là các
phép quán về Vô Thường và những nhược điểm cuœa dục lạc ơœ Samsara (Luân
Hồi). Một khi tham dục cuœa chúng ta đã giaœm bớt, chúng ta có thể áp dụng đối
lực đối với các lậu hoặc khác. Nếu vấn đề
lớn nhất cuœa chúng ta là tật đố, chúng ta sẽ nhấn mạnh sự ức chế lậu
hoặc này bằng cách thiền quán về Từ Ái và Từ Bi, và thấy hoan lạc với các
thiện đức người khác đã làm. Nếu tất caœ
lậu hoặc cuœa chúng ta đều trầm trọng, chúng ta phaœi tập trung vào việc vượt
qua chấp ngã bằng cách dùng quán Không làm bộ môn chánh. Nhờ bộ môn này, chúng
ta có thể loại boœ tất caœ mọi lậu hoặc.
[Boœ mọi trông mong về Kết Quaœ]
Điều này có
ý nghĩa chúng ta không nên ao ước kết quaœ tu tập chỉ cho riêng chúng ta. Nếu môn
tu chánh cuœa chúng ta là Luyện Tâm, động cơ thúc đẩy không phaœi để mang lại
hạnh phúc cho chính baœn thân, mà là để chúng sinh được có hạnh phúc và được
thoát khổ do chính công phu tu luyện cuœa chúng ta. Chúng ta phaœi hồi hướng tất
caœ công đức thiện nghiệp để đem lại hạnh phúc an vui cho chúng sinh. Ước
vọng thuần nhất mang lại hạnh phúc cho chúng sinh có tác dụng thứ yếu kỳ
diệu. Nó cũng đáp ứng ước vọng an vui cuœa riêng chúng ta. Điều thệ
hứa này cũng răn chúng ta không nên dùng bộ môn Lojong để cầu lạc hươœng thế
tục.
[Boœ Thực Phẩm Độc Hại]
“Thực phẩm
độc” là nói đến thiện nghiệp có trộn lẫn chấp ngã và ngã ái. Điều thệ
hứa này răn chúng ta nên tránh thiện nghiệp lậu nhiễm có thái độ tự kyœ. Từ
vô thỉ tâm chúng ta đã không ngớt bị aœnh hươœng bơœi chấp ngã và ngã ái,
ngay caœ khi đang nguœ, vì thế tất caœ mọi hành vi cuœa chúng ta đều bị ô
nhiễm. Mỗi kinh nghiệm mà chúng ta có đều bị hai thái độ độc hại đó thấm
nhuần. Từ quan điểm tâm linh, chúng ta giống như những người ăn đồ độc mà
không biết gì hết về sự độc hại do nó mang lại. Ý thức được sự lẫn
trộn cuœa thiện nghiệp với thái độ ích kyœ không khác gì đồ độc, chúng ta nên
hạ quyết tâm vượt qua chấp ngã và ngã ái bằng cách thực hành phép Luyện Tâm.
[Không buông theo các Lậu Hoặc]
Điều này có
nghĩa là chúng ta không nên khoan thứ các lậu hoặc phiền não, như Tham, Sân, Si. Vì
các món này luôn luôn tiêu huœy sự an tâm và làm chúng ta triền miên trong khổ não,
chúng đích thực là keœ thù cuœa chúng ta. Chúng ta cần cẩn mật đề phòng điều
đó và rán đừng để Tham, Sân, Si aœnh hươœng. Do tập lực, phàm phu như chúng ta
dễ bị lậu hoặc, nhưng nếu chúng ta đình chỉ mọi lậu hoặc ngay khi nó mới khơœi,
sẽ không đến đỗi hiểm độc lắm. Chẳng hạn, chúng ta hay nổi giận nhưng
nếu chúng ta boœ giận ngay khi nó vừa khơœi thay vì cứ trì chặt, sự xuất hiện
ngắn nguœi cuœa nó không phương hại chi lắm. Trái lại, nếu chúng ta buông theo
giận dữ và cứ trì chặt mãi cho tới hàng ngày, hàng tuần hay hàng năm, giận
sẽ đi đến mức độ phẫn uất, còn tệ hơn caœ giận dữ và gây rắc rối vô cùng
cho chính ta và những người xung quanh. Có lậu hoặc nào vừa khơœi, chúng ta phaœi
lập tức đuổi nó đi. Điều thệ hứa này khuyên chớ để lâu keœo ác ý dễ phát
triển bơœi vì xu hướng đã có và sự quen hơi với những tập nhiễm.
[Không được chống traœ sự Chươœi Ruœa]
Dầu cho có ai
ăn nói dao búa hay có lời hiềm thù với chúng ta, chúng ta cũng không nên đối đáp
một cách giận dữ hay có giọng chanh chua. Nếu chúng ta không traœ đũa, rất có
thể là sân hận cuœa đối phương sẽ có cơ lắng dịu và bụng họ sẽ câm như
hến. Làm thế là chúng ta đang giúp họ. Nếu vì nóng naœy mà lời qua tiếng lại,
người kia lại càng đoœ mặt tía tai và như thế càng có hại cho tất caœ. Cũng tùy
trường hợp khi thấy chính đáng, chúng ta có thể dùng lời chát chúa để đối
ứng, nhưng không bao giờ vì nóng giận. Theo quy tắc chung, chúng ta không được traœ
treo trừ phi có lý do rất thích đáng.
[Không được Mai Phục để Traœ Đũa]
Chúng ta không
nên chờ cơ hội báo thù người khác, tìm cách nào làm họ đau đớn nhất hoặc
chờ ngày giờ và địa điểm lúc mà họ dễ có nhược điểm nhất.
[Không được làm mích lòng keœ khác]
Điều thệ
hứa này răn baœo chúng ta không được ăn nói theo lối làm mất lòng người, quyœ
thần và các chúng sinh khác. Có nhiều lối làm mất lòng, như bác ý kiến cuœa người
khác với ý tác hại, vạch ra lỗi lầm cuœa người khác hoặc không chiều theo ý
muốn cuœa người khác. Còn về phần quyœ thần, chúng ta tránh tụng những chân ngôn
(Mantra) phẫn nộ hoặc có những hành vi phẫn nộ có ý định hãm hại họ.
[Không được đổ Lỗi hoặc trút Gánh
Nặng lên keœ khác]
Chúng ta không
được quy bổn phận và trách nhiệm vào người khác hoặc dùng mánh khoé lôi kéo
họ vào vòng ngược lại ý muốn cuœa họ, caœ khi chúng ta thấy chúng khó khăn
hoặc chán ngấy. Tục ngữ Tây Tạng có câu: “Đừng bắt con bò phaœi gánh nặng
thế con dzo”. Dzo là loài thú mạnh khoœe, dùng để chơœ vật rất nặng ơœ Tây
Tạng. Đem ra so sánh thì con bò nhoœ và yếu hơn nhiều. Dòng trên cuœa
Chánh Văn cũng khuyên chúng ta tránh bắt người chịu thế Lỗi cuœa mình và nên thành
thật công nhận tất caœ lỗi là cuœa chúng ta.
[Không được lạm dụng Dharma]
Chánh ý
thuyết Pháp cuœa Đức Phật là để dạy chúng sinh cách chế tâm và dẫn dắt chúng
sinh vào con đường đưa tới giaœi thoát và Giác Ngộ. Nếu chúng ta dùng tri kiến
về Dharma vào việc làm giàu, cuœa caœi, danh vọng và nắm quyền điều khiển người
khác do vị kyœ, như thế là lạm dụng Dharma. Có mối hiểm họa là chúng ta xem Giáo
Pháp như một thứ giáo dục tầm thường, dùng Dharma để đổi chác lạc thú
trần tục, danh vọng, quyền hành, chức tước và giàu sang. Thật u buồn và sỉ
nhục nếu chúng ta có thái độ phàm tục như thế, trong khi vẫn vào chùa lạy
Phật, cúng dường và cầu thỉnh, vân vân. Cách tối thiểu mà chúng ta có thể đền
ơn Đức Phật là đừng lạm dụng công ơn giaœng dạy cuœa Ngài. Dẫu cho chúng ta
không thể tích cực thực hành Dharma, nhưng động cơ và nguyện vọng cuœa chúng ta
phaœi tinh khiết và không được bóp méo. Chúng ta nên phát triển sự thúc đẩy:
“Ta đang học hoœi Giáo Pháp hôm nay để ta có thể bước vào con đường dẫn đến
giaœi thoát ngày sau. Ta sẽ dùng Dharma khuất phục ác ý và để tế độ và làm
lợi lạc cho keœ khác caœ bây giờ lẫn cho tương lai”. Không có động cơ như
thế, có thể chúng ta sẽ lạm dụng Giáo Pháp. Điều thệ hứa này răn chúng ta không
được phạm vào một lầm lỗi như thế.
[Không được dành lấy cái Tốt Nhất cho riêng
mình]
Một phần nghĩa
cuœa điều này là: nếu chúng ta cộng đồng sơœ hữu vật gì với người khác,
chúng ta phaœi tránh muốn có hết caœ cho phần mình. Một nghĩa nữa là: nếu chúng
ta chia hươœng cái chi với người khác, chúng ta không được rán dành phần tốt
nhất trong đó cho riêng mình. Chúng ta phaœi tránh thái độ ích kyœ, như tham lam dành
đứng đầu hàng lãnh phần ăn mong được nhiều đồ ăn ngon nhất hoặc chen lấn
dành chỗ ngồi tốt nhất trên tàu hoœa hoặc trên xe buýt.
[Không được biến Thiên Thần thành Quyœ
Ma]
“Thiên
Thần”, theo văn mạch ơœ đây, là nói đến phép Luyện Tâm, còn “Ma Quyœ” là
nói đến các lậu hoặc, như kiêu mạn (nga rgyal) và tham trước. Nếu dụng pháp
Luyện Tâm đúng, tất caœ mọi lậu hoặc sẽ giaœm thiểu, nhưng nếu chúng ta hành
không đúng cách, sẽ có nguy cơ làm tăng thêm lậu hoặc. Có một số người thờ
thần linh để thường xuyên được phù trợ và hộ niệm, nhưng nếu một trong
những vị thần ấy đột nhiên quày lại hãm hại tín đồ, có veœ như vị thần
đã biến thành con quyœ. Phép Luyện Tâm là lối hộ niệm chân chánh và là phương
pháp vô thượng để mang lại sự an tâm. Tuy nhiên, nếu chúng ta lạm dụng giáo lý
sẽ khiến tăng thêm lậu hoặc, như kiêu mạn, và thế là làm tiêu huœy tâm tịch
tĩnh, biến thiện thần thành ác quyœ. Điều thệ hứa này khuyên chúng ta nên tìm
hiểu sâu xa và áp dụng đúng sự tu học các Dharma và nhất là môn Lojong.
[Không được tìm cầu Sung Sướng bằng cách
làm khổ Người Khác]
Có nhiều cách
làm khổ người khác vì lợi lộc cá nhân, như giết hại, du đạo, tà dâm, phỉ báng,
và ngay caœ bạc đãi công nhân hay lừa dối chuœ mướn. Điều thệ
hứa này cũng gồm: không được có ý tác hại keœ khác, chẳng hạn như mong cha
mẹ chết sớm để thụ hươœng gia tài hoặc muốn chia đôi rẽ lứa để được
người ta ưa, hoặc ước người nào mất công ăn việc làm để ta chen vào thế
chỗ. Trong quyển
“Chỉ Nam Bồ Tát Đạo”, Shantideva có nói:
Nếu ta dùng người khác làm lợi cho ta
Ta là keœ nô lệ,
Nếu ta dùng chính ta làm lợi người khác
Ta là Keœ Oai Quyền.
Chi tiết tác
dụng cuœa Karma như thế nào là điều rất phức tạp. Nếu chúng ta vì lạc hươœng
mà làm khổ người khác, chúng ta sẽ tái sinh làm nô lệ tù túng, còn nếu chúng
ta tôn trọng và làm lợi lạc người khác, chúng ta sẽ tái sinh vào gia đình
quyền quý được caœnh thuận lợi.
|