LOØNG TÖØ BI VAØ GIÔÙI CAÁM SAÙT SANH TRONG ÑAÏO PHAÄT
Taâm Dieäu
Thoâng thöôøng, khi noùi ñeán tình thöông, tình yeâu, thì ñoái töôïng ñeå ñöôïc thöông, ñöôïc yeâu, tröôùc nhaát phaœi laø thaân nhaân, roài gia ñình, beø baïn, choøm xoùm, ñoàng baøo, xa nhaát môùi tôùi nhaân loaïi. Tình thöông nhaân loaïi ñöôïc ca ngôïi qua bieát bao thi ca, saùch vôœ, vaø ngöôøi naøo ñaët tình nhaân loaïi leân cao, taän tuïy phuïc vuï cho nhaân loaïi, coù theå ñöôïc lieät vaøo haøng vó nhaân.
Ñaïo Phaät khoâng chæ thu nhoœ tình thöông trong voøng nhaân loaïi maø thoâi. Ñöùc Phaät thöông xoùt taát caœ muoân loaøi chuùng sinh, keå caœ chuùng sinh thieän taâm laãn aùc taâm, ôœ taát caœ moïi quoác ñoä moïi coõi giôùi, phuœ truøm taát caœ caøn khoân vaïn vaät. Chuùng sinh trong ñaïo Phaät coù höõu tình chuùng sinh vaø voâ tình chuùng sinh. Ñoái töôïng chuùng sinh trong giôùi caám thöù nhaát cuœa nhaø Phaät laø giôùi "Caám gieát" chính laø höõu tình chuùng sinh, bao goàm taát caœ nhöõng loaïi chuùng sinh coù tình caœm, coù heä thoáng thaàn kinh, bieát caœm giaùc, bieát ñau ñôùn vaân vaân ... Chuùng sinh aáy bao goàm töø ngöôøi cho tôùi caùc loaøi ñoäng vaät bieát ñi, bieát boø, bieát bôi, bieát bay, bieát ngoù ngoaùy, vaø bieát cöïa quaäy.
Phaät laø phieân aâm cuœa chöõ Buddha, coù nghóa laø ngöôøi giaùc ngoä. Giaùc ngoä laø caùi gì? Giaùc ngoä raèng taát caœ "chuùng sinh" ñeàu coù saün tính chaát giaùc ngoä y nhö Ñöùc Phaät. Do coâng phu thieàn ñònh, gaïn loïc, Ñöùc Phaät ñaõ tænh ngoä, nhaän ra ñöôïc baœn theå giaùc. Chuùng sinh coøn bò böùc maøn u meâ cuœa aœo giaùc che môø, nhaän laàm raèng coù moät caùi "toâi", chaïy ñuoåi theo danh lôïi ñeå xaây döïng caùi "toâi", taïo bieát bao nghieäp chöôùng töø voâ löôïng kieáp, nhö con taèm nhaœ tô ra ñeå töï troùi mình laïi, trieàn mieân troâi laên trong bieån sinh töœ luaân hoài, ñôøi ñôøi kieáp kieáp nôï naàn vöôùng maéc vaøo nhau baèng tình caœm, tieàn baïc, tính maïng, trôœ thaønh thaân quyeán hoaëc thuø ñòch, yeâu thöông hay taøn saùt laãn nhau, ñôøi tieáp noái ñôøi, khoâng theå döøng laïi ñöôïc.
Cho neân, naêm giôùi caám ñaàu tieân cuœa nhaø Phaät maø giôùi ñaàu tieân "Caám gieát" laø böôùc caên baœn ñeå chaën ñöùng doøng nghieäp aùc cuœa thuø oaùn. Töù voâ löôïng taâm thì taâm "töø" ñöùng ñaàu ñeå taïo moâi tröôøng soáng hieàn hoøa, an laïc. Luïc ba la maät thì "boá thí ba la maät" ñöùng ñaàu ñeå xaœ boœ sôœ höõu, xaœ boœ khaùi nieäm veà caùi "toâi" baèng caùch boá thí caùi gì mình coù cho chuùng sinh maø khoâng thaáy coù söï boá thí ñeå maø töï haøo, khoâng thaáy chuùng sinh ñöôïc boá thí maø keå coâng vaø khoâng nghó ñeán vaät ñaõ ñem boá thí ñeå töï ñaéc veà thieän nghieäp mình ñaõ taïo, muïc tieâu cuõng ñeå phaù boœ caùi "toâi", caùi "ngaõ", taát nhieân khoâng chaáp nhaän chuyeän gieát chuùng sinh ñeå maø aên thòt, boài boå chính baœn thaân mình.
Coù ngöôøi cho laø trong kinh nguyeân thuœy, khoâng thaáy Ñöùc Phaät noùi ñeán caám aên thòt! Theá nhöng khoâng ai choái caõi ñöôïc raèng trong naêm giôùi, giôùi ñaàu laø "Caám gieát". Giôùi naøy ñöôïc ghi laïi trong taát caœ caùc kinh ñieån Nguyeân Thuœy vaø Ñaïi Thöøa, caœ hai vaên heä Pali vaø Sankrit. Tuy nhieân, thôøi Phaät taïi theá, ñaïo Phaät coøn môùi ôœ vaøo thôøi kyø raïng ñoäng, nhöng do noäi dung caùch maïng trieät ñeå haàu xoùa tan bieân giôùi giai caáp, caùch phaân bieät ñoái xöœ raát khaéc nghieät cuœa AÁn ñoä thôøi ñoù, neân nhieàu theá löïc ñaõ tìm caùch phaù hoaïi uy tín cuœa Ñöùc Phaät. Vì ñieàu kieän khaùch quan coøn nhieàu khoù khaên, chöa theå hoaït ñoäng quaù maïnh meõ ôœ taát caœ moïi maët, neân Ñöùc Phaät ñaõ phaœi tuøy nghi phöông tieän, uyeån chuyeån caœi caùch, ñeå vöøa sinh toàn, vöøa phaùt trieån.
Do nhu caàu tu hoïc, taát caœ thöïc phaåm ñeàu nhôø vaøo söï ñi bình baùt khaát thöïc haèng ngaøy. Söï vieäc naøy vöøa giuùp tu só an taâm tu trì, vöøa taïo cho ngöôøi cö só coù cô hoäi gieo nhaân laønh, ngoõ haàu chuyeån nghieäp töø aùc sang thieän, roài nhaân laønh taêng tröôœng, ñeán khi ñuœ thieän duyeân, seõ tieán leân, tu haønh ñeå saïch nghieäp, ra khoœi luaân hoài. Ñi khaát thöïc cuõng coù nghóa laø traœi ruoäng phöôùc ñeå moïi ngöôøi gieo nhaân, cho neân thí chuœ coù ngheøo ñeán ñaâu, cuõng coù theå boá thí, duø laø moät mieáng côm, moät cheùn nöôùc, ai ai cuõng coù theå taïo nhaân duyeân vôùi nhaø Phaät. Thí chuœ cuùng döôøng vaät thöïc gì, tu só cuõng cöù tieáp nhaän treân ñöôøng ñi khaát thöïc toái ña laø baûy nhaø, khoâng ai cho gì cuõng phaœi quay veà, chòu nhòn ñoùi. Neáu moãi nhaø taëng moät moùn duø cho ñoái nghòch nhau nhö nhaø tröôùc canh caù, nhaø sau cheø ñaäu xanh, tu só vaãn tieáp nhaän, khi aên phaœi troän ñeàu leân, thoï thöïc baèng taâm bình ñaúng, khoâng phaân bieät moùn ngon, moùn dôœ.
Trong hoaøn caœnh xöù AÁn Ñoä hai ngaøn naêm traêm naêm tröôùc, daân chuùng ngheøo laïi ñoâng, moãi khi Ñöùc Phaät vaø ñeä töœ cuœa Ngaøi ñi bình baùt, toång coäng caœ ngaøn ngöôøi, laøm sao maø coù theå coù ñuœ thöïc phaåm chay theo yù muoán. Laïi nöõa, ñaõ goïi laø traœi ruoäng phöôùc cho moïi ngöôøi gieo troàng, laøm sao coù theå töø choái vaät thöïc cuùng döôøng, taïo saân haän cho thí chuœ! Cho neân söï vieäc Ñöùc Phaät vaø chö ñeä töœ thoï nhaän vaät thöïc cuùng döôøng, duø cho coù laãn thòt ñoäng vaät, hoaøn toaøn laø tình côø, chö vò khoâng heà quan taâm ñeán moùn aên, chæ coát coù thöïc phaåm ñöa vaøo cô theå ñeå giuùp cho baœn thaân duy trì söï soáng, coù thôøi gian tu taäp, töï tònh taâm yù, hoaøn thaønh ñaïo quaœ.
Do hoaøn caœnh khoù khaên keå treân, Ñöùc Phaät khoâng ñoøi hoœi moïi ngöôøi moät caùch khaét khe, nhöng chính giôùi "caám gieát" seõ töø töø khieán cho moïi ngöôøi Phaät töœ ngöøng tay cheùm gieát suùc sinh, thay theá thöïc phaåm baèng caùc loaïi thöïc vaät rau traùi, chöøng ñoù hoï seõ cuùng döôøng rau ñaäu traùi caây.
Ngaøy nay, hai ngaøn naêm traêm naêm ñaõ qua, ñôøi soáng toaøn theá giôùi ñaõ töông ñoái sung tuùc hôn thôøi coå ñaïi. Löông thöïc khoâng coøn thieáu thoán. Duø ngheøo, moïi ngöôøi muoán cuùng döôøng chö Taêng ñeàu coù theå söœa soaïn rieâng thöïc phaåm theo yù chö vò, chöù khoâng phaœi "nhöôøng phaàn côm" nhö khi xöa. Cho neân, neáu nghó ñeán chuoãi ngaøy khoán khoå cuœa nhöõng suùc sinh trong caùc traïi traên nuoâi, vaø noãi sôï haõi, ñau ñôùn, oaùn hôøn khi caùc con vaät bò ñöa vaøo loø saùt sinh, quí Phaät töœ neân taêng tröôœng loøng töø bi baèng caùch thöïc haønh nghieâm chænh giôùi caám saùt sanh, (ngöng söï gieát choùc, tröïc tieáp hoaëc giaùn tieáp), baèng caùch cuùng döôøng chö vò thöïc phaåm rau ñaäu tinh khieát thì haún laø quyù Sö seõ hoan hyœ. Duø coù mang thöùc aên maën ñeán, quyù Sö cuõng seõ noùi raèng: "Laønh thay, quyù Phaät töœ coù loøng toát cuùng döôøng thöïc phaåm maën naøy, nhöng Sö coù lyù do tin töôœng raèng thòt ñoäng vaät naøy ñaõ bò gieát vì Sö, neân Sö khoâng theå nhaän." Ñaây cuõng laø yù cuœa Phaät cuœa Sö muoán Phaät töœ thöïc haønh haïnh töø bi. Nhaát laø chuøa naøo coù beáp thì tuyeät ñoái khoâng theå naáu caùc thöùc aên thòt caù trong chuøa. Ñoù laø phaïm giôùi.
Laø Phaät töœ ñaõ thoï Tam Quy vaø Nguõ Giôùi thì haønh ñoäng mua thòt caù ngoaøi chôï, duø chæ laø giaùn tieáp saùt sanh, duø cho mình hay cho ngöôøi khaùc cuõng laø phaïm giôùi.
Coù moät soá ngöôøi noùi raèng: "Toâi khoâng gieát. Hoï baùn thì toâi mua. Ñoù laø tònh nhuïc." (1) Khoâng! Thôøi naøy khoâng coøn tònh nhuïc! Thòt thuù töï nhieân ngaõ ra cheát thì khoâng ñöôïc baùn, vì vi phaïm luaät veä sinh. Coøn thòt baùn ngoaøi chôï thì coù muïc tieâu roõ raøng, ñoù laø ngöôøi mua. Vaäy coù ngöôøi mua neân môùi coù ngöôøi gieát, ngöôøi mua laø lyù do, laø ñoäng löïc thuùc ñaåy ñeå con vaät bò gieát, laøm sao coøn goïi laø tònh nhuïc ñöôïc, laøm sao coù theå noùi ñöôïc toâi khoâng gieát.
Trong kinh Ñaïi Baùt Nieát Baøn, Ñöùc Phaät ñaõ daïy raèng chuùng ta phaœi y theo boán ñieàu, ñoù laø:
- Y phaùp, baát y nhaân.
- Y trí, baát y thöùc.
- Y nghóa, baát y ngöõ.
- Y lieãu nghóa kinh, baát y baát lieãu nghóa kinh.
Kinh Phaät laø thuoác. Ngaøi tuøy beänh maø phaùt thuoác. Vaø cuõng tuøy duyeân maø phöông tieän haønh söœ. Ngöôøi yeáu thì toa thuoác phaœi nheï, nhöng maø coát tuœy cuœa ñaïo Phaät laø: "Khoâng laøm caùc ñieàu aùc, laøm caùc vieäc laønh vaø giöõ taâm thanh tònh."
Vaäy thì "y nghóa", chuùng ta haõy xem trong suoát moät cuoäc ñôøi Ñöùc Phaät, trong taát caœ caùc lôøi giaœng daïy cuœa Ngaøi, coù lôøi naøo haøm yù coù theå cheùm gieát nhau khoâng, traùi laïi, "caám gieát", ñoù laø giôùi luaät ñaàu tieân Ngaøi ban haønh.
Traœi daøi trong suoát boán möôi chín naêm thuyeát phaùp, trong taát caœ caùc kinh ñieån, bieát bao lôøi daïy tha thieát cuœa Ngaøi veà phaùt trieån loøng töø bi. Coøn coù haún moät cuoán kinh mang teân laø "Kinh Töø Bi". Vaäy coù leõ chuùng ta neân xeùt laïi chöõ "tònh nhuïc", maø Ngaøi taïm thôøi duøng trong moät khoaœng thôøi gian naøo ñoù. Haõy "y nghóa", noi göông Ngaøi maø phaùt trieån "taâm töø" baèng caùch moãi Phaät töœ neân laø moät nhaân laønh troàng xuoáng ruoäng taâm cuœa moïi ngöôøi, ñeå chuyeän ngöng cheùm gieát chuùng sinh ít ra cuõng ñöôïc khôœi ñi töø nhöõng ngöôøi con Phaät. Chuùng ta coù neân maéc côõ tröôùc hoaït ñoäng cuœa baåy trieäu hoäi vieän hoäi "People For The Ethical Treatment Of Animal" vieát taét laø PETA, laø nhöõng ngöôøi chöa töøng bieát ñeán Naêm giôùi caám cuœa nhaø Phaät, chöa bieát ñeán caâu: taát caœ "Chuùng sinh ñeàu laø cha meï ñôøi quaù khöù vaø ñeàu thaønh Phaät trong töông lai" cuœa ñaïo Phaät. AÁy vaäy maø töø khaép nôi treân theá giôùi, hoï keâu goïi ngöøng cheùm gieát suùc sinh, ngöøng ñaùnh baãy thuù röøng ñeå laáy loâng laøm aùo, hoï keâu goïi aên rau ñaäu traùi caây ñeå traùnh cho suùc sinh noãi ñau khoå phaœi bò chuœ traïi chaên nuoâi taïo ra, ñaày ñoïa suoát cuoäc ñôøi, ñau ñôùn, tuyeät voïng cho ñeán luùc leân ñoaïn ñaàu ñaøi trong loø saùt sinh.
Moät vaøi ngöôøi laïi ñem Luïc Toå Hueä Naêng ra laøm bung xung. Hoï noùi: "Luïc Toå aên rau naáu trong noài thòt cuœa thôï saên, toâi cuõng baét chöôùc ngaøi". Ñöøng queân raèng ngaøi laøm theá vì luùc ñoù ngaøi ñang ôœ aån. Ñaïi cuoäc laø truyeàn phaùp laïi cho chuùng sinh, neân hoaøn caœnh baét buoäc ngaøi ñaønh phaœi taïm ñeå rau trong noài thòt cuœa thôï saên. Ñoù laø tònh nhuïc vì thôï saên khoâng ñi saên vì ngaøi. Hôn nöõa, ngaøi laø baäc giaùc ngoä, taâm khoâng coøn phaân bieät. Taâm chuùng ta ñaõ heát phaân bieät chöa? Roài coù ngöôøi laïi laáy lôøi ngaøi Tueä Trung thöôïng só traœ lôøi Khaâm Töø hoaøng haäu, em gaùi ngaøi, khi baø thaéc maéc veà söï ñieàm nhieân aên thòt cuœa ngaøi:
"Anh aên thòt laøm sao thaønh Phaät ñöôïc?"
Ngaøi ñaùp:
"Phaät laø Phaät, anh laø anh. Anh chaúng caàn laøm Phaät, Phaät chaúng caàn laøm anh."
Hoï nghó raèng ñeán nhö Tueä Trung thöôïng só coøn aên thòt thì mình cuõng coù theå aên nhö ngaøi. Coù moät ñieàu, Tueä Trung thöôïng só laø baäc giaùc ngoä, taâm ñaõ bình ñaúng, khoâng coøn tham saân si. Haønh ñoäng cuœa ngaøi chæ laø tuøy beänh cho thuoác, ñeå phaù chaáp. Coù khi moïi ngöôøi chaáp raèng aên chay cuõng thaønh Phaät thì ngaøi phaù caùi quan nieäm sai laàm ñoù, ñeå noùi leân laø chính taâm môùi quan troïng. Haønh ñoäng cuœa ngaøi cuõng nhö ngaøi Nam Tuyeàn cheùm meøo maø khoâng coøn dính daùng ñeán giôùi, vì chö vò ñaõ giaùc ngoä, taâm ñaõ bình ñaúng, ñaõ ra ngoaøi qui luaät cuœa theá giôùi hieän töôïng, töông ñoái roài, moïi haønh ñoäng chæ coøn laø thaùo ñinh nhoå choát cho chuùng sinh coøn keït maø thoâi.
Trong ñôøi soáng töông ñoái naøy, chuùng ta bò chi phoái bôœi luaät nhaân quaœ. Khoâng nhaân naøo khoâng ra quaœ, chæ chôø duyeân thoâi. Cho neân neáu baát ñaéc dó phaœi laøm nhöõng ngheà lieân quan ñeán saùt sinh nhö laøm ngheà chaøi löôùi, saên baén, gieát heo, moå gaø, moå boø, thì chaéc chaén seõ coù ngaøy laõnh haäu quaœ, coù theå ñôøi naøy, hay nhöõng kieáp sau. Neân Ñöùc Phaät khuyeân khoâng Baùt Chaùnh Ñaïo haõy choïn moät ngheà sinh soáng khoâng laøm toån haïi ñeán chuùng sinh. Ngaøi thöông xoùt ñeán caœ coân truøng khoâng nôõ daãm leân chuùng, thì tröø phi voâ tình chuùng ta khoâng traùnh ñöôïc, ñaønh daãm ñaïp leân caùc con vaät nhoœ beù. Nhöng chuùng ta haõy neân traùnh caùc ngheà saùt haïi chuùng sinh. Ngaøy nay thöïc phaåm rau ñaäu treân theá giôùi dö ñuœ nuoâi soáng loaøi ngöôøi, khoâng caàn ñeán thòt ñoäng vaät. Traùi laïi, chính vì nuoâi ñoäng vaät neân toán quaù nhieàu thöïc phaåm nguõ coác, laøm cho nhieàu xöù keùm môœ mang laâm vaøo naïn thieáu thöïc phaåm.
Laø Phaät töœ, chuùng ta neân traùnh caœnh nhöõng con caù chuùc cho nhau moãi buoåi saùng raèng:
- Laïy trôøi hoâm nay cho chuùng toâi ñöøng gaëp loaøi ngöôøi!
Vì neáu gaëp, hoï seõ ñem löôùi ñeå chaám döùt cuoäc soáng thanh bình an laïc cuœa nhöõng con caù ñaùng thöông.
Chuù thích:
(1) Tònh nhuïc: Naêm loaïi tònh nhuïc laø: töï cheát, chaúng nghe, chaúng thaáy, chaúng vì mình maø gieát, vaø caàm thuù aên dö. Ñaây laø giaù phaùp, phaùp phöông tieän cuœa Ñöùc Phaät ban haønh trong moät khoaœng thôøi gian hay khoâng gian naøo ñoù.