CAÙC NGUYEÂN TAÉC ÑAÏO ÑÖÙC CUÛA PHAÄT TÖÛ TAÏI GIA
Thích Nhaät Töø
LÔØI GIÔÙI THIEÄU
Laø ngöôøi môùi baét ñaàu hoïc Phaät, toâi nhaän thaáy quyeån saùch nhoû naøy theå hieän toát tinh thaàn vöøa giaùo duïc vöøa khai saùng. Maëc duø ñaïo Phaät coù beà daày lòch söû phong phuù, ñaày nhöõng giaù trò, ñieàu caàn thieát ñoái vôùi ngöôøi hoïc Phaät ngaøy nay vaãn laø laøm theá naøo ñeå öùng duïng lôøi ñöùc Phaät daïy vaøo ñôøi soáng haøng ngaøy. Quyeån Caùc Nguyeân Taéc Ñaïo Ñöùc cho Phaät Töû Taïi Gia naøy giuùp toâi hieåu aàm aûnh höôûng cuûa ñaïo Phaät ñoái vôùi cuoäc soáng thöôøng nhaät cuûa con ngöôøi. Noù coù theå ñöôïc xem nhö quyeån soå tay höôùng daãn chuùng ta soáng cuoäc ñôøi theo chaùnh phaùp.
Caùc nguyeân taéc naøy ñöôïc trình baøy giaûn dò, deã hieåu, nhöng coáng hieán nhöõng kieán thöùc caàn thieát khoâng chæ ñeå ñoïc maø coøn ñeå öùng duïng. Vieäc thöïc hieän ñuùng vai troø cuûa Phaät töû ngaøy nay laø moät thaùch thöùc lôùn ñoái vôùi moïi ngöôøi, vaø quyeån saùch naøy nhö laø böôùc ñöôøng ñaùp öùng thaùch thöùc ñoù. Baèng giaùo phaùp, ñaïo Phaät seõ dìu daét baïn trong cuoäc haønh trình tìm ra chaùnh ñaïo. Ñoù laø ñieåm vó ñaïi cuûa giaùo phaùp ñöùc Phaät. Giaùo phaùp ñoù vaãn luoân phuø hôïp vôùi moïi thôøi ñaïi.
Chính vì theá, baát cöù khi naøo baïn coù nghi vaán (ñöùc Phaät khuyeán khích baïn ñaët caâu hoûi), quyeån saùch naøy giuùp baïn böôùc ñaàu treân con ñöôøng tìm ra caâu giaûi ñaùp.
Gleg Kleven
7-1994
LÔØI ÑAÀU SAÙCH
Nieàm tin laø moät trong nhöõng con ñöôøng ñi vaøo Ñaïo, laø chaát xuùc taùc höõu hieäu cuûa khoa hoïc thöïc nghieäm, phaùt minh, vaø coøn laø neàn taûng cuûa moïi laõnh vöïc tieán trieån xaõ hoäi. Ñoái vôùi ñaïo Phaät, ñeå nieàm tin phaùt huy khaû naêng chuû ñaïo ñaëc bieät naøy, ngöôøi coù nieàm tin paûi coù moät thaùi ñoä tö duy khaùch quan, khoa hoïc, nhö ñoaïn kinh döôùi ñaây moâ taû:
Naøy caùc thieän nam, tín nöõ, khi nghe moät ñieàu gì, caùc vò phaûi quan saùt, suy tö vaø theå nghieäm. Chæ khi naøo, sau khi theå nghieäm, quyù vò thöïc söï thaáy lôøi daïy naøy laø toát, laønh maïnh, ñaïo ñöùc, coù khaû naêng höôùng thieän, choùi saùng vaø ñöôïc ngöôøi trí taùn thaùn; neáu soáng vaø thöïc hieän theo lôøi daïy naøy seõ ñem ñeán haïnh phuùc, an laïc thöïc söï ngay hieän taïi vaø veà laâu veà daøi, thì luùc aáy quyù vò haõy ñaët nieàm tin baát ñoäng vaø thöïc haønh theo. (Kinh Boä Taêng Chi, A. I. 188)
Do ñoù, ñeå trôû thaønh moät ngöôøi Phaät töû, caùc baïn caàn phaûi coù moät thôøi gian nhaát ñònh ñeå tìm hieåu ñaïo Phaät. Söï tìm hieåu giaùo phaùp cuûa ñöùc Phaät laø ñieàu caàn thieát vaø taát yeáu. Ñaây laø ñoäng cô toát thuùc ñaåy ngöôøi Phaät töû öùng duïng lôøi Phaät daïy vaøo ñôøi soáng thöôøng nhaät cuûa mình, ñeå ñem laïi an laïc vaø haïnh phuùc cho baûn thaân, gia ñình vaø xaõ hoäi.
Phaùt xuaát töø suy nghó caên baûn ñoù, chuùng toâi bieân soaïn Caùc Nguyeân Taéc Ñaïo Ñöùc cho Phaät Töû Taïi Gia naøy, tröôùc laø ñaùp öùng nhu caàu tìm hieåu vöøa neâu, vaø sau laø mong raèng taäp saùch nhoû naøy nhö laø ngöôøi baïn, laø haønh trang, laø chæ nam giuùp ngöôøi Phaät töû taïi gia hoaøn thieän nhaân caùch baûn thaân, ñem laïi söï ñaàm aám haïnh phuùc gia ñình vaø ñeå goùp phaàn xaây döïng moät xaõ hoäi thaùi bình, an laïc trong chaùnh phaùp cuûa ñöùc Phaät.
Veà noäi dung, chuùng toâi chuû yeáu ñuùc keát tinh thaàn caùc lôøi daïy quyù baùu cuûa ñöùc Phaät qua hai truyeàn thoáng kinh ñieån Nam toâng vaø Baéc toâng vaø theå hieän chuùng döôùi hình thöùc caùc nguyeân taéc vaø ñieàu leä ñeå quyù Phaät töû deã nhôù vaø aùp duïng.
Vôùi 18 chöông, goàm 100 ñieàu leä, taäp saùch nhoû naøy seõ giôùi thieäu vôùi quyù Phaät töû caùc noäi dung ñaïo ñöùc caên baûn theo tinh thaàn Phaät daïy. Coù chöông cho bieát caùc yeâu caàu caàn vaø ñuû cuûa moät ngöôøi Phaät töû. Coù chöông giôùi thieäu noäi dung cuûa Ba Ngoâi Baùu. Coù chöông ñeà caäp naêm ñieàu ñaïo ñöùc. Coù chöông höôùng daãn caùch thôø phöôïng Phaät, Boà-taùt vaø thaùnh taêng. Coù chöông ñöa ra chöông trình hoïc Phaät ngaén goïn. Coù chöông trình baøy caùch thöùc sinh hoaït höõu hieäu. Coù chöông moâ taû veà nhöõng traùch nhieäm thieâng lieâng cuûa caùc baäc cha meï. Coù chöông daïy veà caùch soáng hieáu thaûo, ñeàn ôn cha meï ngay hieän taïi vaø töông lai. Coù chöông höôùng daãn ñôøi soáng hoân nhaân vaø thöùc toå chöùc leã cöôùi. Coù chöông daïy veà caùch baûo veä haïnh phuùc löùa ñoâi. Coù chöông noùi veà boån phaän thieâng lieâng cuûa thaày troø. Coù chöông daïy caùch töông giao baïn beø. Coù chöông qui ñònh veà kheá öôùc lao ñoäng giöõa ngöôøi chuû laø ngöôøi laøm vieäc. Coù chöông gôïi nhôù tình queâ höông, laøm xoùm. Coù chöông trình baøy thaùi ñoä öùng xöû vaø giao teá. Coù chöông höôùng daãn caùch toå chöùc leã tang ñuùng chaùnh phaùp. Coù chöông giôùi thieäu caùch tu trì vaø coù chöông ñöa ra 10 ñieàu taâm nieäm laøm phöông chaâm tu hoïc hieäu quaû. Nhìn chung, caùc ñieàu leä naøy nhaèm höôùng ñeán moät ñôøi soáng nhaân baûn toaøn thieän.
Tröôùc khi trôû veà soáng nöông töïa Ba Ngoâi Baùu vaø phaùt nguyeän vaâng giöõ naêm ñieàu ñaïo ñöùc, caùc baïn neân coù thôøi gian vaøi ba thaùng veà chuøa tìm hieåu giaùo lyù, nghe giaûng phaùp taïi caùc trung taâm truyeàn baù Phaät giaùo vaø tìm hieåu kyõ caùc nguyeân taéc ñaïo ñöùc naøy. Coù nhö vaäy, söï trôû veà ñaïo Phaät cuûa quyù vò môùi beàn vaø nhaát laø môùi coù theå ñem laïi lôïi ích cho chính baïn, gia ñình baïn, ngay hieän taïi cuõng nhö trong töông lai.
Chuùng toâi chaân thaønh caûm ôn quyù ñaïi ñöùc Taâm Phaùp, Thieän Quyù, Trung Ñaïo, Phong Nhaõ, Sö Trí Quaûng, thaày Hoàng Sôn, thaày Thanh Truùc ñaõ cho nhieàu nhieàu yù kieán hay khi chuùng toâi bieân soaïn taäp saùch naøy. Ñaëc bieät, chuùng toâi xin chaân thaønh caûm ôn ñaïi ñöùc Nguyeân Taïng, ngöôøi ñaõ hoan hyû chuyeån baûn dòch tieáng Anh ñeán GS. Greg Kleven, ngöôøi ñaõ taän taâm chöõa chaùnh taû cho baûn dòch naøy. Nhaân ñaây, chuùng toâi cuõng xin caûm ôn oâng baø Lyù Phuùc Ñieàn ñaõ phaùt taâm chuyeån dòch taäp saùch nhoû naøy ra tieáng Hoa, ñeå noù coù theå phuïc vuï cho nhieàu ngöôøi hôn. Chuùng toâi cuõng xin chaân thaønh taùn thaùn Sö coâ Nhö Phöôùc vaø Phaät töû chuøa Giaùc Ngoä ñaõ aán toáng taáp saùch naøy.
Maëc duø coù nhieàu coá gaéng nhöng chaéc raèng taäp saùch coøn nhieàu thieáu soùt vaø caàn phaûi ñöôïc boå sung. Kính mong chö toân Hoøa thöôïng, Thöôïng toïa, Ñaïi ñöùc taêng ni, Phaät töû vaø caùc baäc thöùc giaû chæ giaùo ñeå taäp saùch naøy thaät söï laø ngöôøi baïn tin caäy cuûa ngöôøi Phaät töû taïi gia.
Mong raèng taäp saùch nhoû naøy seõ giuùp quyù Phaät töû noùi rieâng vaø taát caû moïi ngöôøi noùi chung soáng an laønh, phuùc laïc trong cuoäc soáng baèng chaát lieäu chaùnh phaùp cuûa ñöùc Phaät.
Vieát taïi chuøa Giaùc Ngoä
Muøa haï naêm 1994
Tyø-kheo Thích Nhaät Töø
kính ghi
CAÙC NGUYEÂN TAÉC ÑAÏO ÑÖÙC CHO PHAÄT TÖÛ TAÏI GIA
Ñ
Ñeå ñaûm baûo ñôøi soáng ñaïo ñöùc, vaên hoùa, trí hueä, haïnh phuùc, an laïc, giaûi thoaùt cuûa ngöôøi Phaät töû;Ñ
Ñeå thöïc haønh vaø phaùt huy tinh thaàn kheá lyù, kheá cô, öùng theá ñoä sanh, thaép saùng maõi thoâng ñieäp töø bi cöùu khoå cuûa ñöùc Phaät;Ñ
Caên cöù tinh thaàn öùng duïng giaùo lyù qua taùm möôi boán ngaøn phaùp moân nhaèm xaây döïng moät tònh ñoä cho töï thaân, gia ñình vaø xaõ hoäi;Luaät naøy qui ñònh caùc nguyeân taéc ñaïo ñöùc cho Phaät töû taïi gia nhö sau:
CHÖÔNG MOÄT
QUI ÑÒNH TOÅNG QUAÙT
Ñieàu 1: Tröôùc khi ñi theo ñaïo Phaät, baïn caàn phaûi tìm hieåu, suy tö lôøi Phaät daïy vaø luaät taéc ñaïo ñöùc naøy. Chæ khi naøo baïn nhaän thaáy raèng ñaïo Phaät laø lyù töôûng, laø chaân lyù, laø söï soáng, laø söï tröôûng thaønh ñaïo ñöùc vaø trí tueä, baïn haõy phaùt nguyeân trôû veà soáng vôùi gia ñình cuûa ñaïo Phaät.
Ñieàu 2: Ngöôøi Phaät töû neân ñeán vôùi ñaïo Phaät baèng thaùi ñoä chaùnh kieán, chaùnh tö duy; vaâng giöõ vaø thöïc haønh lôøi vaøng Phaät daïy, phuø hôïp vôùi neáp soáng chaùnh phaùp, goùp phaàn laøm trong saïch vaø an laïc xaõ hoäi.
Ñieàu 3: Ngöôøi Phaät töû laø ngöôøi soáng phuø hôïp vaø trung thaønh vôùi lyù töôûng chaùnh phaùp, theå hieän ñaïo ñöùc, vaên hoùa, trí tueä, haïnh phuùc, an laïc vaø giaûi thoaùt cuûa baûn thaân, gia ñình vaø xaõ hoäi ngay hieän taïi vaø veà sau.
CHÖÔNG II
NÖÔNG TÖÏA BA NGOÂI BAÙU
Ñieàu 4: Ngöôøi Phaät töû nöông töïa ñöùc Phaät, baäc ñaïo sö cuûa trôøi ngöôøi, töø nay cho ñeán troïn ñôøi khoâng nöông töïa Trôøi, Thaàn, Tieân, Quyû, vaät v. v. . .
Ñieàu 5: Ngöôøi Phaät töû nöông töïa chaùnh phaùp cuûa ñöùc Phaät, chaân lyù toái thöôïng, töø nay cho ñeán troïn ñôøi khoâng nöông theo caùc hoïc thuyeát cuûa caùc toân giaùo, tín ngöôõng, chuû nghóa khaùc.
Ñieàu 6: Ngöôøi Phaät töû nöông töïa taêng, nhöõng baäc chaân tu, ngöôøi keá thöøa vaø truyeàn baù chaùnh phaùp cuûa ñöùc Phaät, töø nay cho ñeán troïn ñôøi khoâng nöông theo thaày taø, baïn xaáu vaø ngöôøi khoâng thuoäc ñaïo Phaät.
Ñieàu 7: Ngöôøi Phaät töû neân coù loøng bao dung, phoùng khoaùng; khoâng kyø thò chuûng toäc, giôùi tính, maøu da, toân giaùo vaø yù thöùc heä v.v. . . Traùi laïi, ngöôøi Phaät töû neân coù tinh thaàn vaø thaùi ñoä côûi môû, thaân thieän, toân troïng, tìm hieåu, giuùp ñôõ moïi ngöôøi ñeå hoï coù theå nhaän ra vaø soáng theo lôøi Phaät daïy döôùi taát caû caùc hình thöùc.
CHÖÔNG III
VAÂNG GIÖÕ NAÊM ÑIEÀU ÑAÏO ÑÖÙC
Ñieàu 8: Ngöôøi Phaät töû yù thöùc vaø phaùt nguyeän khoâng saùt haïi söï soáng cuûa con ngöôøi, ñoäng vaät vaø thieân nhieân. Phaûi theå hieän tình thöông, toân troïng vaø baûo veä söï soáng cuûa muoân loaøi.
Ñieàu 9: Ngöôøi Phaät töû yù thöùc vaø phaùt nguyeän khoâng laáy cuûa khoâng cho, cuûa phi nghóa, khoâng löôøng gaït, doái traù, tham nhuõng, ñuùt loùt, côø baïc, chöùa ñoà gian, vay khoâng traû. Phaûi theå hieän loøng toân troïng sôû höõu taøi saûn cuûa ngöôøi khaùc, soáng baèng ngheà löông thieän vaø chaân chaùnh.
Ñieàu 10: Ngöôøi Phaät töû yù thöùc vaø phaùt nguyeän khoâng soáng ngoaïi tình, khoâng lang chaï vôùi vôï hay choàng cuûa ngöôøi khaùc. Phaûi toân troïng haïnh phuùc gia ñình ngöôøi khaùc nhö cuûa gia ñình mình; soáng chung thuûy moät vôï moät choàng.
Ñieàu 11: Ngöôøi Phaät töû yù thöùc vaø phaùt nguyeän khoâng noùi sai söï thaät, khoâng noùi theâm bôùt, khoâng noùi lôøi tuïc tæu, khoâng noùi lôøi chia reû, gaây haän thuø. Phaûi toân troïng söï thaät, giöõ gìn chöõ tín. Khi noùi thì noùi ñuùng vôùi chaùnh phaùp, khi khoâng theå noùi thì phaûi im laëng nhö söï im löïng cuûa baäc thaùnh.
Ñieàu 12: Ngöôøi Phaät töû yù thöùc vaø phaùt nguyeän khoâng uoáng röôïu vaø khoâng söû duïng caùc chaát kích thích toá coù taùc duïng huûy hoaïi söùc khoûe, tinh thaàn, trí löïc vaø nhaân caùch nhö aù phieän, ma tuùy vaø caùc ñoäc toá khaùc. Phaûi toân troïng vaø giöõ söùc khoûe, giöõ gìn nhaân caùch.
Ñieàu 13: Ngöôøi Phaät töû chæ thôø phöôïng aûnh töôïng Phaät, Boà-taùt, A-la-haùn vaø thaùnh taêng ñeå chieâm baùi, hoïc hoûi haïnh nguyeän cao caû cuûa quyù ngaøi, ñeå laøm choã döïa tinh thaàn vaø hoä trì ñaïo ñöùc cho baûn thaân vaø gia ñình.
Ñieàu 14: Ngöôøi Phaät töû khoâng thôø moät thaàn hay nhieàu thaàn cuûa caùc toân giaùo vaø tín ngöôõng khaùc. Khoâng thôø Thöôïng ñeá, Phaïm thieân, Chuùa Trôøi, ñaáng Allah, ñaáng Jahovah v.v. . . Khoâng thôø Thaàn Taøi, Thoå Ñòa, Taùo Quaân, Cöûu Thieân Huyeàn Nöõ, Meï Sanh Meï Ñoä, baø Chuùa Xöù, Quan Thaùnh v. v. . . Khoâng leã Mieáu, Ñình, Ñoàng coát. Khoâng boùi queû, xin xaêm. Khoâng tín ngöôõng nhöõng nôi ñöôïc ñoàn laø linh thieâng. Ngöôøi Phaät töû neân hieåu khoâng coù coäi nguoàn ban phöôùc giaùng hoïa. Chæ tin vaøo chaân lyù nhaân quaû vaø coá gaéng hoaøn thieän nhaân caùch cuûa chính mình.
Ñieàu 15: Ngöôøi Phaät töû neân thôø Phaät ôû nôi thoaùng cao, trang nghieâm, saïch seõ, deã thaáy, thuaän tieän cho vieäc daâng cuùng hoa quaû vaø leã baùi.
Ñieàu 16: Ngöôøi Phaät töû neân thöôøng xuyeân queùt doïn nôi tôø Phaät, thaép nhang ñeøn, cuùng hoa quaû, leã baùi. Tröôùc khi cuùng hay leã Phaät phaûi taém goäi, aên maëc töôm taát, saïch seõ; thaân vaø taâm phaûi thanh thaûn vaø thuaàn khieát.
Ñieàu 17: Ngöôøi Phaät töû neân ñeå chuoâng moõ ôû trang hay baøn Phaät. Khoâng ñeå kinh saùch, chuoåi nieäm Phaät, aùo traøng moät caùch tuøy tieän hay ôû nôi thieáu toân nghieâm, thanh tònh.
CHÖÔNG V
HOÏC PHAÄT
Ñieàu 18: Ngöôøi Phaät töû neân chuyeân caàn hoïc hoûi vaø thöïc haønh lôøi Phaät daïy. Xem kinh, luaät, luaän laø söï soáng tinh thaàn vaø söï höôùng thöôïng cuûa baûn thaân.
Ñieàu 19: Ngöôøi Phaät töû neân khaéc phuïc hoaøn caûnh, sieâng hoïc chaùnh phaùp cuûa Phaät ôû caùc trung taâm vaên hoùa Phaät giaùo, töø caùc phöông tieän truyeàn thoâng Phaät phaùp, töø caùc lôùp giaùo lyù phoå thoâng ôû caùc chuøa, caùc khoùa huaán ñöùc, tu thaân, caùc buoåi thuyeát phaùp vaøo ngaøy saùm-hoái, ngaøy vía Phaät, Boâ-taùt vaø caùc muøa an cö kieát haï cuûa quyù thaày.
Ñieàu 20: Ngöôøi Phaät töû neân coù boån phaän, traùch nhieäm höôùng daãn, khích leä vôï/choàng mình, con caùi, cha meï, thaân quyeán vaø baïn beø mình tìm hieåu, hoïc hoûi vaø thöïc haønh chaùnh phaùp cuûa ñöùc Phaät.
Ñieàu 21: Ngöôøi Phaät tö neân sieâng naêng öùng duïng, theå nghieäm, tieâu hoùa vaø bieán chaùnh phaùp cuûa ñöùc Phaät thaønh thöùc aên vaø maùu huyeát cho söï soáng cuûa baûn thaân, gia ñình vaø xaõ hoäi.
Ñieàu 22: Ngöôøi Phaät töû khoâng ñöôïc chæ trích, choáng ñoái nhöõng ngöôøi tu taäp theo caùc phaùp moân vaø toâng phaùi cuûa Phaät giaùo. Phaûi toân troïng, tìm hieåu phaùp moân Phaät giaùo khaùc vôùi truyeàn thoáng tu taäp cuûa mình, ñeå hoaøn thieän laãn nhau, ñeå cho chaùnh phaùp cuûa ñöùc Phaät toûa saùng khaép nôi baèng nhieàu caùch.
CHÖÔNG VI
SINH HOAÏT
Ñieàu 23: Ngöôøi Phaät töû neân sinh soáng vaø taïo ra cuûa caûi, taøi saûn baèng coâng söùc cuûa baøn tay vaø trí khoân cuûa khoái oùc, ñuùng vôùi chaùnh phaùp vaø phuø hôïp vôùi luaät phaùp xaõ hoäi.
Ñieàu 24: Ngöôøi Phaät töû neân phaùt huy ñôøi soáng chaùnh nghieäp, chaùnh maïng. Khoâng soáng phi phaùp, phi nghóa döôùi moïi hình thöùc.
Ñieàu 25: Ngöôøi Phaät töû neân soáng caên baûn, ñieàu ñoä, ít muoán, bieát ñuû, töông thaân vaø töông trôï. Khoâng quaù chuoäng hay leä thuoäc hình thöùc.
Ñieàu 26: Ngöôøi Phaät töû neân naâng cao ñôøi soáng tinh thaàn, phaùt huy caûm thoï haïnh phuùc cao thöôïng ñeå cuoäc soáng thaät söï coù yù nghóa vaø giaù trò.
Ñieàu 27: Ngöôøi Phaät töû neân tham gia sinh hoaït gia ñình Phaät töû vaøo caùc ngaøy chuû nhaät cuõng nhö caùc sinh hoaït coäng ñoàng, sinh hoaït vaên hoùa Phaät giaùo.
Ñieàu 28 Ngöôøi Phaät töû neân laøm chuû nhaän thöùc, sinh hoaït vaø laøm chuû cuoác soáng. Soáng theo, soáng ñuùng vaø soáng phuø hôïp vôùi chaùnh phaùp cuûa ñöùc Phaät.
CHÖÔNG VII
CHA MEÏ
Ñieàu 29: Ngöôøi Phaät töû laøm cha meï phaûi coù boån phaän thöông yeâu, nuoâi naáng, giaùo duïc con caùi tröôûng thaønh veà theå chaát, theå trí, nhaân caùch, ñaïo ñöùc; taïo döïng ngheà nghieäp vaø khaû naêng töï laäp cho con caùi.
Ñieàu 30: Ngöôøi Phaät töû neân giaùo duïc con caùi khi coøn trong thai baèng ñöùc haïnh vaø chaùnh nieäm cuûa mình. Truyeàn thuï cho con caùi neùt ñeïp vaên hoùa, ñaïo ñöùc cuûa Phaät giaùo, cuûa truyeàn thoáng daân toäc vaø cuûa gia ñình.
Ñieàu 31: Khi con ñöôïc moät tuoåi, ngöôøi Phaät töû neân ñem con ñeán chuøa laøm leã khai taâm vaø ghi vaøo soå boä cuûa boån töï. Khi con ñöôïc naêm tuoåi, ngöôøi Phaät töû neân daãn con ñeán chuøa hoïc giaùo lyù, song song vôùi chöông trình theá hoïc. Khi con leân saùu tuoåi neân höôùng daãn con laøm leã quy y Ba Ngoâi Baùu, ñeå con caùi chính thöùc trôû thaønh Phaät töû.
Ñieàu 32: Ngöôøi Phaät töû neân truyeàn chaát Phaät cho con qua caùc leã thoâi noâi, khai taâm, leã quy y vaø qua cuoäc soáng thöôøng nhaät. Daïy con yù thöùc hoïc giaùo lyù, ñi chuøa, laïy Phaät, ñoïc tuïng kinh Phaät, aên chay kyø, laøm phöôùc vaø tu ñöùc.
Ñieàu 33: Ngöôøi Phaät töû laøm cha meï khoâng neân caûn trôû con caùi neáu chuùng coù yù thöùc vaø muoán xuaát gia, laøm tu só. Traùi laïi, cha meï neân taïo thuaän duyeân cho con caùi mình thaønh ñaït chí nguyeän xuaát traàn.
CHÖÔNG VIII
CON CAÙI
Ñieàu 34: Ngöôøi Phaät töû laøm con phaûi haûnh dieän, thöông kính vaø taän tình phuïng döôõng cha meï khi cha meï coøn soáng.
Ñieàu 35: Ngöôøi Phaät töû neân hieáu thaûo, vaâng lôøi cha meï daïy. Khoâng chôi bôøi, huùt saùch, xa xí. Phaûi coá gaéng hoïc haønh vaø laäp nghieäp chaân chaùnh ñeå phuï giuùp vaø ñeàn aân cha meï.
Ñieàu 36: Ngöôøi Phaät töû neân heát loøng chaêm soùc, ñieàu trò, sôùm thaêm toái vieáng cha meï khi cha meï giaø yeáu vaø ñau oám, ñeå cha meï an vui maø choùng khoûi beänh.
Ñieàu 37: Ngöôøi Phaät töû neân coù yù thöùc traùch nhieäm trong vieäc duy trì, phaùt huy truyeàn thoáng vaên hoùa, ñaïo ñöùc cuûa Phaät giaùo, daân toäc vaø gia ñình.
Ñieàu 38: Neáu cha meï khoâng coù chaùnh kieán, chaùnh tín, chaùnh nghieäp . . . Ngöôøi Phaät töû neân kieân trì, khoân kheùo can giaùn ñeå cha meï trôû veà soáng vôùi chaùnh phaùp.
Ñieàu 39: Khi cha meï qua ñôøi, ngöôøi Phaät töû neân toå chöùc leã tang ñôn giaûn, ñuùng chaùnh phaùp, ñeå taïo haønh trang taùi sanh toát cho cha meï.
Ñieàu 40: Ngöôøi Phaät töû neân toå chöùc caùc leã töôûng nieäm cha meï vaøo dòp caùc tuaàn thaát, moät traêm ngaøy, gioå haèng naêm . . . taïi chuøa. Trong tröôøng hôïp toå chöùc taïi nhaø, ngöôøi Phaät töû neân môøi quyù thaày vaø ban hoä nieäm veà nhaø tuïng kinh. Phaåm vaät daâng cuùng neân thuaàn chay. Ngöôøi Phaät töû cuõng neân tu phöôùc, boá thí, cuùng döôøng Ba Ngoâi Baùu, ñeå hoài höôùng coâng ñöùc cho cha meï.
CHÖÔNG IX
HOÂN NHAÂN
Ñieàu 41: Ngöôøi Phaät töû tröôùc khi tieán ñeán hoân nhaân, phaûi coù yù thöùc vaø oån ñònh ngheà nghieäp vaø khaû naêng töï laäp vöõng, ñeå ñôøi soáng gia thaát veà sau khoâng phaûi gaëp khoù khaên vaø trôû ngaïi.
Ñieàu 42: Ngöôøi Phaät töû neân coù thôøi gian tìm hieåu nhau chín chaén veà ba phöông dieän: tính tình, lyù töôûng vaø haïnh nguyeän tröôùc khi ñính hoân, ñeå ñôøi soáng hoân nhaân cuõng nhö ñôøi soáng cuûa con caùi sau naøy coù ñöôïc haïnh phuùc thaät söï vaø laâu daøi.
Ñieàu 43: Ñeå ngöôøi baïn ñôøi phuø hôïp tính tình, lyù töôûng vaø haïnh nguyeän vôùi mình, ngöôøi Phaät töû neân choïn ngöôøi theo ñaïo Phaät. Neáu ngöôøi baïn saép cöôùi khoâng coù ñaïo hoaëc theo toân giaùo hay tín ngöôõng khaùc thì neân thuyeát phuïc ngöôøi aáy cuøng trôû veà quy y vaø nöông töïa Ba Ngoâi Baùu, ñeå ñoâi giai ngaãu cuøng nhìn, cuøng soáng vaø cuøng höôûng moät chaân lyù.
Ñieàu 44: Tröôùc naøy leã cöôùi, ngöôøi Phaät töû neân ñeán chuøa thöa thænh thaày boån sö veà vieäc toå chöùc leã cöôùi vaø thaân môøi huynh ñeä Phaät töû khaùc cuøng tham döï.
Ñieàu 45: Trong ngaøy leã cöôùi, hai ñaøng trai gaùi phaûi ñeán chuøa laøm leã chöùng hoân tröôùc Ba Ngoâi Baùu vaø Phaät töû ñeå nghe giaùo huaán quyù baùu veà caùch giuõ gìn, baûo veä vaø phaùt trieån haïnh phuùc löùa ñoâi vaø cho haïnh phuùc cuûa con caùi.
CHÖÔNG X
VÔÏ CHOÀNG
Ñieàu 46: Vôï choàng phaûi soáng toân troïng, thöông yeâu, hieåu bieát vaø chia xeû nieàm vui, noãi buoàn cuõng nhö thuaän lôïi vaø khoù khaên cho nhau, ñeå ñôøi soáng hai ngöôøi trôû neân khoái thuûy chung duy nhaát, khoâng gì chia caùch ñöôïc.
Ñieàu 47: Vôï choàng phaûi bieát thöông kính, nhöôøng nhòn nhau, roäng löôïng, tha thöù vaø boû qua loãi laàm cuûa nhau moãi khi ai vi phaïm sai laàm, sô suaát. Vôï choàng phaûi soáng vì haïnh phuùc cho caû hai vaø cho con caùi.
Ñieàu 48: Choàng phaûi thöông yeâu vôï heát loøng, giuùp vôï laøm toát vieäc noäi gia vaø saém söûa trang söùc caàn thieát cho vôï tuøy theo khaû naêng taøi chaùnh.
Ñieàu 49: Vôï phaûi theå hieän toát boån phaän cuûa mình; kheùo tieáp ñaõi giao teá; cuøng choàng giaùo duïc con caùi cuõng nhö taïo ra taøi saûn vaø laøm lôùn maïnh taøi chaùnh gia ñình.
Ñieàu 50: Vôï choàng phaûi soáng tieát haïnh, ít muoán, bieát ñuû; giuùp ñôõ nhau thaêng tieán treân ñöôøng ñôøi cuõng nhö ñöôøng ñaïo.
CHÖÔNG XI
THAÀY TROØ
Ñieàu 51: Thaày giaùo phaûi gaùnh vaùc traùch nhieäm thieâng lieâng trong vieäc ñaøo taïo cho gia ñình, quoác gia vaø xaõ hoäi nhöõng maãu ngöôøi hoaøn thieän veà tri thöùc, nhaân caùch vaø phaåm chaát uoáng nöôùc nhôù nguoàn ôû hoïc troø.
Ñieàu 52: Thaày giaùo phaûi truyeàn trao cho theá heä treû nhöõng tinh hoa vaên hoùa, ñaïo ñöùc cuûa Phaät giaùo, cuûa daân toäc vaø cuûa loaøi ngöôøi; khôi daäy nhöõng phaåm chaát cao quyù vaø khaû naêng saùng taïo cuûa theá heä treû, ñeå goùp phaàn laøm giaøu maïnh ñaát nöôùc vaø an laïc xaõ hoäi.
Ñieàu 53: Thaày giaùo phaûi kích thích tính ham hieåu bieát, hoïc hoûi, nghieân cöùu cuûa hoïc troø; daïy hoïc troø baèng taát caû baàu nhieät huyeát; taän taâm, kieân nhaãn vaø khoâng giaáu gieám baát cöù kieán thöùc gì mình coù ñöôïc.
Ñieàu 54: Thaày giaùo phaûi laø ngöôøi choùi saùng veà göông haïnh ñaïo ñöùc; laø ngöôøi maãu möïc cuûa hoïc troø veà nhöõng gì mình ñaõ hoïc, ñaõ bieát vaø ñaõ daïy; khoâng ngöøng reøn luyeän tri thöùc vaø phaåm caùch ñaïo ñöùc cuûa mình.
Ñieàu 55: Hoïc troø phaûi leã ñoä, kính troïng vaø bieát ôn daïy doã cuûa thaày giaùo. Hoïc troø phaûi hoïc haønh chaêm chæ, caàn cuø vôùi tinh thaàn khoa hoïc, khaùch quan ñeå khaùm phaù vaø ñi vaøo theá giôùi voâ taän cuûa tri thöùc vaø nhaân caùch.
Ñieàu 56: Hoïc troø phaûi hoïc taäp khoâng meät moûi, ñeå trôû veà coäi nguoàn daân toäc, doøng gioáng, toå tieân vaø ñaïo Phaät, vaø soáng sao cho xöùng ñaùng vôùi caùc coäi nguoàn ñoù.
Ñieàu 57: Hoïc troø phaûi hoïc taäp nhaèm tu döôõng baûn thaân, ñeàn ôn giaùo döôõng cuûa thaày vaø baù ñaùp coâng sanh thaønh, nuoái naáng cuûa cha meï, vaø goùp phaàn laøm giaøu maïnh gia ñình, ñaát nöôùc vaø xaõ hoäi.
CHÖÔNG XII
BAÏN BEØ
Ñieàu 58: Baïn beø ñeán vôùi nhau baèng söï tìm hieåu, caûm thoâng, toân troïng, thöông yeâu vaø giuùp ñôõ laãn nhau, ñeå cuøng tieán tieán boä, lôùn maïnh vaø caûm nhaän phuùc laïc trong cuoäc soáng.
Ñieàu 59: Ngöôøi Phaät töû neân ñeán ngöôøi baïn toát ñeå hoïc hoûi; ñeán ngöôøi baïn xaáu ñeå chuyeån hoùa; tìm ngöôøi trí ñöùc ñeå giao du; tìm ngöôøi thua keùm ñeå giuùp ñôõ.
Ñieàu 60: Baïn beø phaûi thaønh tín, khoâng tính chuyeän hôn thua, xaây döïng vaø hoaøn thieän nhaân caùch, ñaïo ñöùc vaø trí hueä cho nhau; thuûy chung nhau trong chí höôùng vaø lyù töôûng.
Ñieàu 61: Ngöôøi Phaät töû neân can giaùn, ngaên chaën khi baïn laøm ñieàu xaáu; saún loøng tuøy hyû khi baïn laøm ñieàu hay; quan taâm giuùp ñôõ khi baïn gaëp khoù khaên; roäng löôïng, tha thöù khi baïn vaáp phaûi sai laàm.
CHÖÔNG XIII
CHUÛ THÔÏ
Ñieàu 62: Chuû phaûi toân troïng söùc lao ñoäng, chaát xaùm, nhaân caùch ñaïo ñöùc cuûa thôï. Giao vieäc cho thôï phuø hôïp vôùi khaû naêng vaø sôû tröôøng.
Ñieàu 63: Chuû phaûi traû tieàn löông, cheá ñoä thuø lao vaø nghæ ngôi hôïp lyù. Khoâng ñöôïc cöôõng böùc, baét cheït, boùc loät söùc lao ñoäng cuûa thôï.
Ñieàu 64: Chuû phaûi thöông yeâu, saên soùc vaø chöõa trò khi thôï maéc beänh; chia xeû thöùc aên, taëng quaø vaät vaøo nhöõng dòp caàn thieát.
Ñieàu 65: Thôï phaûi nhieät thaønh, say meâ coâng vieäc; laøm vieäc baèng taát caû söùc löïc, trí tueä vaø loøng yeâu ngheà cuûa mình.
Ñieàu 66: Thôï phaûi theå hieän nhaân caùch, phaåm chaát ñaïo ñöùc cuûa mình, laøm toát hôïp ñoàng; bieát ôn vaø haøi loøng vôùi nhöõng gì chuû taëng cho; laøm vieäc vôùi taâm nguyeän ñem laïi lôïi nhuaän vaø danh tieáng cho chuû nhö cho chính mình.
CHÖÔNG XIV
LAØNG XOÙM-QUEÂ HÖÔNG
Ñieàu 67: Ngöôøi Phaät töû neân thöông yeâu, nhöôøng nhòn, ñuøm boïc laãn nhau. Ñoái xöû nhau baèng taám loøng nhaân haäu. Soáng vì lôïi ích vaø an laïc cho moïi ngöôøi.
Ñieàu 68: Ngöôøi Phaät töû neân xem laùng gieàng nhö hoï haøng; xem moïi ngöôøi laø nhö ngöôøi thaân; laáy trí nhaân thay hung baïo; ñem ñaïo nghóa thaéng hung taøn.
Ñieàu 69: Ngöôøi Phaät töû mang ôn ai thì nhôù traû; laøm ôn ai thì khoâng ñeå loøng; thöông ngöôøi nhö theå thöông thaân; giuùp ngöôøi nhö töï giuùp. Ngöôøi Phaät töû neân quan nieäm raèng taát caû laø quyeán thuoäc, do ñoù, soáng ñoaøn keát, hoøa hôïp nhö moät ñaïi gia ñình.
Ñieàu 70: Ngöôøi Phaät töû neân xem queâ höông laø coäi nguoàn söï soáng, laø nôi choân nhau caét roán, vaø tröôûng döôõng cuûa moãi ngöôøi. Ngöôøi Phaät töû thaønh kính bieát ôn, traû ôn vaø trung thaønh vôùi queâ höông vaø daân toäc.
Ñieàu 71: Ngöôøi Phaät töû duø ôû nôi ñaâu cuõng phaûi nhôù ñeán queâ höông, höôùng veà queâ höông. Soáng, laøm vieäc vì lôïi ích, vì söï tröôûng thaønh, vì söï lôùn maïnh cuûa queâ höông. Duy trì vaø phaùt huy truyeàn thoáng vaên hoùa, ñaïo ñöùc cuûa daân toäc. Laøm lôùn maïnh tinh thaàn ñoäc laäp, töï chuû cuû
a daân toäc. Xoùa boû oùc baûo thuû, ñònh kieán, noâ leä vaên hoùa. Baát khuaát tröôùc caùc theá löïc ñoàng hoùa, xaâm laêng. Theå hieän tính daân toäc ôû moïi nôi, ôû moïi khía caïnh cuûa cuoäc soáng.CHÖÔNG XV
GIAO TEÁ
Ñieàu 72: Khi öùng xöû vaø giao teá vôùi ñôøi, ngöôøi Phaät töû neân quan nieäm Ba Ngoâi Baùu laø toái thöôïng; naêm ñieàu ñaïo ñöùc laø phöông chaâm cuûa moät ñôøi soáng an laïc; töø, bi, hyû, xaû laø chæ nam soi ñöôøng; nhieät thaønh, kieân trì vaø hoå trôï moïi ngöôøi laø neáp soáng thöïc teá.
Ñieàu 73: Ngöôøi Phaät töû ñoåi oaùn thuø thaønh beø baïn; chuyeån ganh gheùt thaønh thöông yeâu; nhaãn nhòn, hoøa thuaän, bình ñaúng, khoâng kyø thò, phaân bieät; khoan dung vaø ñoä löôïng.
Ñieàu 74: Ngöôøi Phaät töû luoân soáng trong toân troïng, hieåu bieát, caûm thoâng nhöõng neùt sai bieät cuûa ngöôøi khaùc; saún loøng hôïp taùc, giuùp ñôõ vaø tuøy hyû vieäc laøm toát cuûa moïi ngöôøi.
Ñieàu 75: Ngöôøi Phaät töû neân ñeà cao ñöùc tính bi, trí, duõng vaø nhaân nghóa. Phaûi soáng tinh thaàn voâ uùy, baát khuaát tröôùc moïi theá löïc gian aùc. Soáng trung thaønh vaø hy sinh cho chaân lyù, cho söï an laïc, giaûi thoaùt cuûa baûn thaân vaø tha nhaân.
Ñieàu 76: Ngöôøi Phaät töû neân gaàn guûi ngöôøi keùm hôn ñeå giuùp ñôõ; gaàn guûi keû xaáu ñeå chuyeån hoùa; töø boû ñieàu xaáu, phaùt trieån ñieàu toát; thöông yeâu, boå sung nhau, dìu daét nhau treân ñöôøng ñaïo vaø ñöôøng ñôøi.
Ñieàu 77: Ngöôøi Phaät töû khi gaëp quyù thaày, sö coâ vaø caùc ñaïo höõu neân chaáp tay tröôùc ngöïc xaù chaøo, ñeå cho neùt ñeïp vaên hoùa tænh thöùc naøy ñöôïc phoå bieán vaø toûa saùng.
Ñieàu 78: Ngöôøi Phaät töû khoâng neân keâu quyù thaày baèng anh, chuù hay baùc; khoâng neân keâu quùy sö coâ baèng chò hay gì. Töï xöng mình baèng con ñoái vôùi quyù thaày coâ baèng tuoåi mình trôû leân. Töï xöng baèng phaùp danh ñoái vôùi quyù thaày coâ nhoû tuoåi hôn mình. Noùi naêng töø toán, vaø leã ñoä.
CHÖÔNG XVI
TANG CHEÁ
Ñieàu 79: Ngöôøi Phaät töû khi laâm troïng beänh vaø saép söûa meänh chung neân chaùnh nieäm, tænh giaùc, höôùng veà Ba Ngoâi Baùu; giöõ tinh thaàn thaûn nhieân, khoâng lo sôï caùi cheát; xaû boû taát caû yù nieäm veà baûn ngaõ, sôû höõu taøi saûn, ñeå coù theå ra ñi moät caùch nheï nhaøng.
Ñieàu 80: Khi ngöôøi thaân quyeán gaàn maïng chung, ngöôøi Phaät töû neân thaønh kính höôùng veà Ba Ngoâi Baùu, môøi quyù thaày coâ tuïng kinh trôï nieäm vaø tieáp daãn ñeå ngöôøi beänh khi maõn phaàn ñöôïc sanh veà caûnh giôùi chö Phaät hay caûnh giôùi toát. Neáu nhaø quaù xa chuøa, khoâng tieän thænh môøi quyù thaày, ngöôøi Phaät töû neân môû baêng tuïng kinh vaø nhaéc nhôû ngöôøi thaân cuûa mình veà nguyeân lyù voâ thöôøng, voâ ngaõ, ñeå ngöôøi saép maïng chung coù theå ra ñi deã daøng.
Ñieàu 81: Ngay luùc taét thôû vaø trong suoát thôøi gian tang leã, con chaùu, vôï/choàng vaø thaân quyeán khoâng neân khoùc loùc, keå leå, ñeå khoâng laøm ñoäng taâm ngöôøi vaõng sanh. Traùi laïi neân thaønh taâm, bình tónh, ñoàng nieäm Phaät thaät roõ raøng ñeå trôï tieán ngöôøi ra ñi.
Ñieàu 82: Gia ñình ngöôøi quaù coá neân thay maët ngöôøi quaù coá laøm laøm caùc vieäc phöôùc baùu, boá thí, cuùng döôøng, töø thieän xaõ hoäi, ñeå hoài höôùng coâng ñöùc cho ngöôøi maïng chung.
Ñieàu 83: Tang leã neân toå chöùc theo tinh thaàn Phaät giaùo. Khoâng phoâ tröông hay chuù troïng hình thöùc, ñaõi cuùng maën, teá thaàn. Khoâng cuùng tam seân, ñoát giaáy vaøng maõ, môû cöûa maõ. Chæ neân cuùng ñoà chay, tuïng kinh, quaùn töôûng ñeâ duy trì thuaàn phong myõ tuïc cuûa ñaïo Phaät.
Ñieàu 84: Leã nhaïc thì tuøy nghi, nhöng neân ñôn giaûn. Toát nhaát laø baõi mieãn luoân. Ñaëc bieät, trong luùc quùy thaày tuïng kinh, khoâng neân troãi nhaïc vaø ngöng taát caû vieäc ñaõi ñaèng, ñeå taïo trang nghieâm cho khoùa leã.
Ñieàu 85: Sau khi toáng taùng, ngöôøi Phaät töû neân tieáp tuïc cuùng baûy tuaàn thaát vaø gioã haèng naêm ñeå töôûng nhôù. Caùc leã cuùng neân toå chöùc taïi chuøa.
CHÖÔNG XVII
TU TRÌ
Ñieàu 86: Ngöôøi Phaät töû neân sieâng naêng ñoïc tuïng vaø thöïc haønh lôøi Phaät daïy vaøo cuoäc soáng thöôøng nhaät; bieán giaùo phaùp thaønh söï soáng cuûa baûn thaân vaø tha nhaân.
Ñieàu 87: Ngöôøi Phaät töû neân khaéc phuïc khoù khaên; nhaãn naïi, kieân trì thöïc haønh vaø trung thaønh vôùi chaân lyù cuûa ñöùc Phaät. Khoâng kích baùc, phæ baùng ngöôøi theo phaùp moân khaùc.
Ñieàu 88: Ngöôøi Phaät töû neân ñeán chuøa leã Phaät, tuïng kinh, nghe phaùp, ít nhaát moät laàn trong tuaàn; neân tham döï ñaày ñuû caùc buoåi saùm-hoái, leã töôûng nieäm Phaät, Boà-taùt, A-la-haùn vaø thaùnh taêng, vaø neân aên chay ít nhaát moät ngaøy trong thaùng.
Ñieàu 89: Ngöôøi Phaät töû muoán tu trì mieân maät thi neân ñi chuøa tuïng kinh, ngoài thieàn moãi ngaøy, tu taäp taùm ñieàu ñaïo ñöùc (baùt quan trai giôùi), vaâng giöõ möôøi ñieàu laønh, thoï laõnh ñaïo ñöùc Boà-taùt (Boà-taùt giôùi); tu haïnh xuaát gia.
Ñieàu 90: Khi döï caùc khoùa leã, ngöôøi Phaät töû neân maëc aùo traøng. Taâm neân chí thaønh, tænh thöùc, khoâng loaïn nieäm, taïp töôûng, ñeå khoùa leã thaät söï coù yù nghóa, lôïi ích, ñem laïi phöôùcbaùu, an laïc thaân taâm.
CHÖÔNG XVIII
MÖÔØI ÑIEÀU TAÂM NIEÄM
Ñieàu 91: Ngöôøi Phaät töû luoân quan nieäm raèng moïi söï vaät hieän töôïng treân theá gian naøy luoân vaän ñoäng, chuyeån bieán, ñoåi thay, khoâng coù thöïc theå, khoâng coù baûn ngaõ. Quaùn chieáu nhö vaäy ñeå töø boû thaùi ñoä chaáp ngaõ vaø ngaõ sôû höõu.
Ñieàu 92: Ngöôøi Phaät töû luoân quan nieäm raèng khoâng coù moät ñaáng saùng taïo naøo naén taïo neân theá gian, con ngöôøi vaø vaät vaät. Theá giôùi ñöôïc hình thaønh baèng nguyeân lyù duyeân khôûi, töông thuoäc, khoâng coù khôûi thuûy, khoâng coù chaám döùt.
Ñieàu 93: Ngöôøi Phaät töû luoân quan nieäm raèng söï thieân sai vaïn bieät trong vuõ truï laø do caùc haønh vi coù chuû yù (nghieäp) cuûa töøng caù nhaân. Chuùng sanh laø chuû nhaân cuûa ñau khoå vaø haïnh phuùc. Khoâng coù ai coù theå ban phöôùc giaùng hoïa, ngoaøi haønh vi thieän hay aùc cuûa chính chuùng ta.
Ñieàu 94: Ngöôøi Phaät töû luoân quan nieäm raèng theá giôùi hieän töôïng naøy chöùa ñaày ñau khoå. Nguyeân nhaân cuûa caùc ñau khoå naøy laø caùc taâm lyù xaáu xa nhö khaùt aùi, tham, saân, si, v.v. . . Söï chaám döùt toaøn boä ñau khoå vaø nguyeân nhaân cuûa noù laø nieát-baøn, söï an laïc tuyeät ñoái. Con ñöôøng daãn ñeán söï an laïc cuûa nieát-baøn naøy laø con ñöôøng trung ñaïo taùm phaàn: quan nieäm chaân chaùnh, tö duy chaân chaùnh, lôøi noùi chaân chaùnh, haønh vi chaân chaùnh, ngheà nghieäp chaân chaùnh, noã löïc chaân chaùnh, tænh thöùc chaân chaùnh vaø thieàn ñònh chaân chaùnh.
Ñieàu 95: Ngöôøi Phaät töû luoân quan nieäm raèng con ñöôøng trung ñaïo xa lìa söï tham ñaém duïc laïc vaø khoå haïnh eùp xaùc vaø caùc cöïc ñoan cuõng nhö nhò bieân. Ñaây laø con ñöôøng duy nhaát höôùng ñeán giaûi thoaùt, nieát-baøn.
Ñieàu 96: Ngöôøi Phaät töû yù thöùc roõ raøng raèng con ñöôøng tu hoïc traûi qua nhieàu gian nan vaø thöû thaùch, do ñoù, khoâng hoaøi voïng veà töông lai cuõng nhö khoâng truy öùc veà quaù khöù; traùi laïi, an truï thaân taâm vaøo töøng phuùt giaây tænh thöùc vaø chaùnh nieäm cuûa hieän taïi.
Ñieàu 97: Ngöôøi Phaät töû neân yù thöùc roõ raøng raèng söï soáng cuûa con ngöôøi toàn taïi trong khoaûnh khaéc cuûa thôøi gian, do ñoù, coá gaéng tu taäp vaø goät boû caùc bôïn nhô cuûa taâm ngay baây giôø vaø taïi moïi nôi, chöù khoâng ñôïi ñeán luùc tuoåi giaø môùi tu taäp.
Ñieàu 98: Ngöôøi Phaät töû neân duy trì chaùnh nieäm, tænh thöùc trong töøng haønh vi vaø cöû chæ; khoâng ñeå cho caùc taâm nieäm tham, saân, si vaø caùc taâm lyù baát thieän khoáng cheá vaø ngöï trò thaân taâm mình.
Ñieàu 99: Ngöôøi Phaät töû neân yù thöùc vaø dang roäng ñoâi tay giuùp ñôõ moïi ngöôøi vôùi tinh thaàn voâ ngaõ vaø vò tha. Haõy ñoái thoaïi hay noùi vôùi nhau thay vì noùi veà nhau ñeå thaùo gôû moïi hieåu laàm, ruùt ngaén khoaûng caùch phaân chia, tìm ñeán söï hieåu bieát, caûm thoâng vaø toân troïng laãn nhau. Haõy töø boû thaùi ñoä tieác reû. Haõy ñoái dieän vôùi thöïc taïi, nhaän chaân vaø vöôït qua moïi trôû ngaïi. Haõy duïng taâm vaøo vieäc tu hoïc, ñeå khoâng phaûi hoái haän veà sau.
Ñieàu 100: Ngöôøi Phaät töû neân xem beänh khoå nhö thuoác trò tham duïc, xem khoù khaên vaø hoaïn naïn nhö loø luyeän yù chí, xem nghòch duyeân nhö nguoàn thöû löõa, xem ma quaân nhö baïn ñaïo, xem keû aùc ñoäc vaø ngöôøi choáng ñoái nhö thieän tri thöùc, xem söï xaû boû nhö vinh hoa, xem trí tueä vaø ñaïo ñöùc laø taøi saûn quyù nhaát vaø xem ñaïo Phaät laø con ñöôøng giaûi thoaùt cöùu caùnh.
PHUÏ LUÏC
CAÙC NGAØY AÊN CHAY
Hai ngaøy: muøng 1 vaø 15.
Boán ngaøy: muøng 1, 14, 15 vaø 30.
Saùu ngaøy: muøng 8, 14, 15, 23, 29 vaø 39.
Taùm ngaøy: muøng 1, 8, 14, 15, 18, 23, 24 vaø 30.
Möôøi ngaøy: muøng 1, 8, 14, 15, 18, 23, 24, 28, 29 vaø 30.
Moät thaùng: thaùng gieâng.
Ba thaùng: thaùng gieâng, thaùng 7 vaø thaùng 10.
Boán thaùng: thaùng gieâng, thaùng 4, thaùng 7 vaø thaùng 10.
Tröôøng trai: quanh naêm suoát thaùng.
Ngöôøi aên chay phaûi giöõ taâm trong saïch, traùnh ñieàu toäi aùc, laøm vieäc nhaân töø, thöông ngöôøi meán vaät, tu taäp coâng ñöùc, ñeå aùnh saùng töø bi vaø trí tueä cuûa ñaïo Phaät toûa saùng khaép nhaân loaïi vaø chuùng sanh.