TÒNH ÑOÄ THAÄP NGHI LUAÄN
Ñôøi Tuøy, Thieân Thai Trí Giaû ñaïi sö soaïn
THÍCH THIEÀN TAÂM dòch
I
— Hoœi: Chö Phaät Boà taùt laáy Ñaïi bi laøm söï nghieäp. Vaäy ngöôøi ñaõ phaùt taâm Boà ñeà, neáu muoán cöùu ñoä chuùng sanh, chæ neân nguyeän sanh trong ba coõi, ôœ nôi ñôøi nguõ tröôïc, vaøo ba ñöôøng aùc ñeå cöùu khoå cho höõu tình. Taïi sao chuùng ta ñaõ hoïc theo Phaät, laïi muoán xa rôøi chuùng sanh, töï soáng rieâng moät cuoäc ñôøi yeân oån? Ñoù coù phaœi laø thieáu loøng töø bi, chuyeân lo töï lôïi vaø traùi vôùi ñaïo Boà ñeà chaêng?
— Ñaùp: Boà taùt coù hai haïng:
1/ Baäc tu Boà taùt ñaïo ñaõ laâu, chöùng ñöôïc Voâ sanh phaùp nhaãn. Vôùi nhöõng vò naày, ñem lôøi ñoù traùch thì ñuùng.
2/ Coøn vôùi baäc chöa chöùng Voâ sanh vaø haøng phaøm phu môùi phaùt taâm Boà taùt. Nhöõng vò sau naày caàn phaœi thöôøng khoâng rôøi Phaät, môùi thaønh töïu ñöôïc nhaãn löïc vaø coù theå ôœ trong ba coõi, vaøo nôi ñôøi aùc ñeå cöùu ñoä chuùng sanh. Cho neân luaän Trí Ñoä noùi: "Haïng phaøm phu coøn ñuœ moïi söï raøng buoäc, duø coù loøng ñaïi bi, muoán sanh trong ñôøi aùc ñeå cöùu chuùng höõu tình khoå naõo, ñoù laø ñieàu khoâng hôïp lyù. Taïi sao theá? — Vì trong coõi ñôøi aùc tröôïc, nghieäp phieàn naõo quaù maïnh, trong khi mình chöa ñuœ nhaãn löïc, taát taâm seõ tuøy caœnh maø chuyeån, roài bò saéc, thanh, danh, lôïi troùi buoäc, sanh ra ñuœ nghieäp tham, saân, si. Chöøng ñoù töï cöùu ñaõ khoâng noåi, noùi chi ñeán vieäc cöùu chuùng sanh? Giaœ söœ ñöôïc sanh trong coõi ngöôøi thì caœnh xaáu aùc, keœ taø ngoaïi daãy ñaày, ngöôøi chaùnh chôn khoù gaëp, cho neân Phaät phaùp khoâng deã gì nghe, Thaùnh ñaïo khoâng deã gì chöùng.
Neáu ngöôøi nhôø boá thí, trì giôùi, tu phöôùc ñöôïc laøm baäc quyeàn quyù, maáy ai khoâng meâ ñaém caœnh giaøu sang, buoâng lung trong tröôøng duïc laïc?
Luùc ñoù duø coù baäc Thieän tri thöùc khuyeân baœo, hoï cuõng khoâng chòu tin laøm theo, laïi vì muoán thoœa maõn loøng tham duïc cuœa mình, nöông quyeàn theá saün coù, gaây ra nhieàu toäi nghieäp. Ñeán khi cheát, bò ñoïa vaøo tam ñoà traœi qua voâ löôïng kieáp, khi khoœi tam ñoà, ñöôïc laøm ngöôøi, phaœi thoï thaân baàn tieän; neáu khoâng gaëp Thieän tri thöùc laïi meâ laàm gaây toäi aùc, roài bò ñoïa nöõa. Töø tröôùc ñeán nay chuùng sanh luaân hoài ñeàu ôœ trong tình traïng aáy. Ñaây goïi laø Nan haønh ñaïo vaäy.
Kinh Duy Ma cuõng noùi: "Chính bònh cuœa mình coøn khoâng töï cöùu, ñaâu coù theå cöùu cho keœ khaùc ñöôïc."
Luaän Trí Ñoä cuõng noùi: "Ví nhö hai ngöôøi ñeàu coù thaân nhaân bò nöôùc cuoán; moät ngöôøi taùnh gaáp nhaœy ngay xuoáng nöôùc ñeå cöùu vôùt, nhöng vì thieáu phöông tieän neân caœ hai ñeàu bò ñaém chìm. Moät ngöôøi saùng tænh hôn voäi laáy thuyeàn bôi ra cöùu vôùt, neân caœ hai ñeàu khoâng bò naïn. Baäc Boà taùt môùi phaùt taâm vì chöa ñuœ nhaãn löïc neân khoâng theå cöùu chuùng sanh, cuõng nhö ngöôøi tröôùc. Nhöõng vò Boà taùt thöôøng gaàn guõi Phaät chöùng ñöôïc Voâ sanh nhaãn, môùi coù theå nhaäp theá vaø cöùu ñoä voâ löôïng chuùng sanh, cuõng nhö ngöôøi sau. Nhö treœ thô khoâng neân rôøi meï, neáu rôøi meï thì hoaëc rôi vaøo haàm gieáng, teù xuoáng soâng ñaàm, hoaëc ñoùi khaùt maø cheát. Laïi nhö chim non chöa ñuœ loâng caùnh, chæ coù theå nhaœy chuyeàn theo caønh caây; ñôïi chöøng naøo loâng caùnh ñaày ñuœ, môùi coù theå bay xa, thong thaœ voâ ngaïi. Phaøm phu khoâng nhaãn löïc chæ neân chuyeân nieäm Phaät A Di Ñaø cho ñöôïc nhaát taâm, ñôïi khi tònh nghieäp thaønh töïu, luùc laâm chung seõ ñöôïc Phaät tieáp daãn vaõng sanh, quyeát ñònh khoâng nghi. Khi thaáy ñöùc A Di Ñaø vaø chöùng quaœ Voâ sanh roài, chöøng aáy seõ côõi thuyeàn Phaùp nhaãn vaøo bieån luaân hoài cöùu vôùt chuùng sanh, maëc yù laøm voâ bieân Phaät söï.
Cho neân baäc bi taâm haønh giaœ, nhö muoán giaùo hoùa nôi ñòa nguïc, vaøo bieån traàm luaân, neân chuù yù nhaân duyeân caàu sanh Tònh ñoä. Ñieàu naøy Thaäp Truù Tyø Baø Sa Luaän goïi laø Dò haønh ñaïo.
II
— Hoœi: Theå cuœa phaùp laø khoâng, xöa nay vaãn voâ sanh vaø bình ñaúng vaéng laëng. Neáu boœ Sa Baø caàu veà Cöïc Laïc, haù chaúng traùi lyù ö? Laïi trong kinh noùi: "Muoán caàu Tònh ñoä, tröôùc phaœi tònh taâm mình; taâm mình thanh tònh, coõi Phaät môùi thanh tònh". Do ñoù, ngöôøi caàu sanh Tònh ñoä hoùa ra traùi vôùi lyù naày?
— Ñaùp: Vaán ñeà aáy coù hai nghóa. Xin phaân laøm toång ñaùp vaø bieät ñaùp.
Veà phaàn toång ñaùp, neáu cho raèng caàu veà Tònh ñoä töùc laø boœ ñaây tìm kia, khoâng hôïp vôùi lyù bình ñaúng nhö nhö. Coøn chaáp Sa Baø, khoâng caàu veà Cöïc Laïc haù laïi khoâng bò loãi boœ kia chaáp ñaây sao? Neáu baœo: "Toâi khoâng caàu kia cuõng khoâng chaáp ñaây" thì laïi maéc loãi ñoaïn dieät. Cho neân kinh Kim Cang Baùt Nhaõ noùi: "Tu Boà Ñeà! OÂng ñöøng nghó raèng: Noùi phaùt taâm Voâ thöôïng boà ñeà laø ñoaïn dieät heát töôùng cuœa caùc phaùp. Taïi sao theá? Vì phaùt taâm Voâ thöôïng boà ñeà, ñoái vôùi caùc phaùp khoâng noùi töôùng ñoaïn dieät".
Veà phaàn bieät ñaùp, nhö oâng ñaõ gaïn veà lyù Voâ sanh vaø taâm tònh toâi xin giaœi thích. Voâ sanh cuõng chính laø lyù baát sanh baát dieät. Baát sanh laø caùc phaùp giaœ hôïp cuœa sanh duyeân khoâng töï taùnh, neân khoâng thaät coù sanh theå vaø thôøi gian sanh. Xeùt ra khoâng phaœi thaät töø ñaâu maø ñeán, neân goïi laø Baát sanh. Baát dieät laø khi caùc phaùp hoaïi dieät cuõng khoâng töï taùnh, noù khoâng baœo raèng mình hoaïi dieät. Vì noù khoâng thaät coù choã ñi veà neân goïi laø baát dieät. Cho neân lyù Voâ sanh hay Baát sanh dieät khoâng phaœi ngoaøi caùc phaùp sanh dieät maø coù. Vì theá chaúng phaœi khoâng caàu sanh Tònh ñoä maø goïi laø Voâ sanh. Trung quaùn Luaän noùi:
Caùc phaùp nhaân duyeân sanh,
Ta noùi chính laø khoâng,
Ñoù goïi laø giaœ danh,
Cuõng laø nghóa trung ñaïo."
Laïi noùi:
"Caùc phaùp khoâng töï sanh,
Khoâng töø caùi khaùc sanh,
Khoâng phaœi coïng sanh,
Cuõng khoâng phaœi voâ nhaân,
Neân goïi laø voâ sanh".
Kinh Duy Ma noùi:
"Tuy bieát caùc coõi Phaät,
Cuøng höõu tình ñeàu khoâng,
Song thöôøng tu Tònh ñoä,
Ñeå giaùo hoùa quaàn sanh".
Laïi noùi: "Ví nhö coù ngöôøi taïo laäp cung thaát, neáu caát ôœ choã ñaát troáng thì tuøy yù khoâng ngaïi; neáu muoán xaây giöõa hö khoâng, taát khoâng theå thaønh. Chö Phaät thuyeát phaùp thöôøng nöông theo Nhò ñeá, khoâng phaœi hoaïi giaœ danh maø noùi thaät töôùng cuœa caùc phaùp". Cho neân ngöôøi trí tuy chuyeân caàn caàu sanh Tònh ñoä, nhöng roõ sanh theå khoâng thaät coù. Ñaây môùi laø chaân voâ sanh vaø cuõng laø nghóa taâm tònh coõi Phaät thanh tònh. Traùi laïi, keœ ngu bò caùi sanh raøng buoäc, nghe sanh lieàn nghó laø sanh, nghe noùi voâ sanh laïi chaáp laø khoâng coù sanh veà nôi naøo caœ, ñaâu bieát raèng sanh chính laø voâ sanh, voâ sanh haù laïi ngaïi vì sanh? Vì khoâng hieåu leõ aáy, hoï sanh loøng tranh chaáp thò phi, khinh cheâ ngöôøi caàu sanh Tònh ñoä, thaät raát sai laàm! Ñaây chính laø keœ toäi nhôn baùng Phaùp, haïng taø kieán ngoaïi ñaïo vaäy.
III
— Hoœi: Taát caœ coõi Tònh ñoä cuœa chö Phaät ôœ möôøi phöông coâng ñöùc ñeàu bình ñaúng, phaùp taùnh cuõng nhö vaäy. Ngöôøi tu neân nhôù nghó khaép taát caœ coâng ñöùc cuœa chö Phaät, caàu veà caùc coõi tònh ôœ möôøi phöông môùi phaœi, sao nay laïi rieâng caàu sanh veà Tònh ñoä cuœa moät ñöùc Phaät? Nhö theá coù traùi vôùi lyù bình ñaúng caàu sanh khoâng?
— Ñaùp: Taát caœ coõi tònh cuœa chö Phaät, thaät ra ñeàu bình ñaúng. Nhöng vì chuùng sanh ôœ coõi naøy phaàn nhieàu laø keœ ñoän caên, tröôïc loaïn; neáu khoâng buoäc taâm chuyeân vaøo moät caœnh, thì tam muoäi khoù thaønh. Chuyeân nieäm Phaät A Di Ñaø töùc laø Nhaát töôùng tam muoäi, vì taâm chuyeân nhaát, neân ñöôïc sanh veà coõi kia. Nhö trong kinh Tuøy Nguyeän Vaõng Sanh, Phoå Quaœng Boà taùt hoœi Phaät: "Baïch ñöùc Theá Toân! Möôøi phöông ñeàu coù tònh ñoä, taïi sao Theá Toân laïi rieâng khen ngôïi coõi Taây phöông Cöïc Laïc vaø khuyeân chuùng sanh neân chuyeân nieäm Phaät A Di Ñaø ñeå caàu veà coõi aáy?". Phaät baœo ngaøi Phoå Quaœng: "Chuùng sanh ôœ coõi Dieâm phuø ñeà phaàn nhieàu taâm tröôïc loaïn, vì theá ta chæ taùn thaùn moät Tònh ñoä ôœ Taây phöông, khieán caùc höõu tình chuyeân taâm vaøo moät caœnh, ñeå cho söï vaõng sanh ñöôïc deã thaønh töïu. Neáu nhôù nieäm taát caœ chö Phaät, thì vì nieäm caœnh quaù roäng, neân taâm meânh mang taùn laïc, tam muoäi khoù thaønh, khoâng ñöôïc vaõng sanh. Laïi söï caàu coâng ñöùc cuœa moät vò Phaät cuøng caàu coâng ñöùc cuœa taát caœ chö Phaät khoâng khaùc nhau, vì chö Phaät ñoàng moät phaùp taùnh. Cho neân nieäm Phaät A Di Ñaø, töùc laø nieäm taát caœ Phaät, sanh Taây phöông Tònh ñoä, töùc laø sanh taát caœ tònh ñoä. Vì theá kinh Hoa Nghieâm noùi:
"Thaân taát caœ chö Phaät
Laø thaân moät ñöùc Phaät.
Moät taâm moät trí hueä
Löïc, voâ uùy cuõng theá."
Laïi noùi:
"Ví nhö traêng troøn saùng
In boùng khaép soâng hoà.
AŒnh töôïng tuy voâ cuøng
Maët traêng chæ laø moät.
Nhö ñaáng Voâ ngaïi trí
Thaønh baäc Ñaúng Chaùnh Giaùc
ÖÙng hieän taát caœ coõi
Thaân Phaät khoâng coù hai".
Toùm laïi, ngöôøi coù trí hueä nöông nôi thí duï treân seõ hieåu ñöôïc lyù moät töùc taát caœ, taát caœ laø moät. Khi hieåu ñöôïc lyù naày, thì nieäm moät ñöùc Phaät, chính laø nieäm taát caœ chö Phaät vaäy.
IV
— Hoœi: Möôøi phöông ñeàu coù chö Phaät vaø tònh ñoä. Neáu vì leõ chuùng sanh ôœ coõi naày taâm taùnh tröôïc loaïn, nieäm nhieàu vò Phaät e tam muoäi khoù thaønh; taïi sao ngöôøi tu khoâng tuøy yù nieäm moät ñöùc Phaät, tuøy nguyeän caàu sanh veà moät tònh ñoä naøo khaùc, haø taát phaœi rieâng nieäm ñöùc A Di Ñaø caàu sanh veà Cöïc Laïc ö?
— Ñaùp: Phaøm phu voâ trí phaœi theo lôøi Phaät daïy, chaúng neân töï chuyeân, vì theá xöa nay nhöõng ngöôøi tu tònh ñoä ñeàu chuyeân nieäm Phaät A Di Ñaø. Theo lôøi Phaät daïy laø theá naøo? — Ñöùc Thích Ca Theá Toân moät ñôøi thuyeát phaùp, haèng khuyeân chuùng sanh nieäm Phaät A Di Ñaø caàu sanh veà theá giôùi Cöïc Laïc. Nhö trong caùc kinh Voâ Löôïng Thoï, Quaùn Voâ Löôïng Thoï, Phaät Thuyeát A Di Ñaø, Phaùp Hoa, Hoa Nghieâm... coù ñeán maáy möôi boä, Phaät ñeàu aân caàn khuyeân sanh veà Taây phöông. Chaúng nhöõng rieâng caùc kinh, maø trong caùc luaän, chö Boà taùt, Toå sö ñeàu baœo neân caàu sanh veà Cöïc Laïc.
Laïi nöõa, ñöùc Phaät A Di Ñaø coù 48 ñieàu ñaïi bi nguyeän löïc ñeå tieáp ñoä chuùng sanh. Kinh Quaùn Voâ Löôïng Thoï noùi: "Phaät A Di Ñaø coù 84.000 töôùng, moãi töôùng coù 84.000 veœ ñeïp tuøy hình, moãi veœ ñeïp phoùng ra 84.000 tia saùng soi khaép phaùp giôùi nhieáp laáy chuùng sanh nieäm Phaät khoâng rôøi boœ. Neáu coù chuùng sanh naøo nieäm danh hieäu Ngaøi, thì cô caœm töông öng, quyeát ñònh seõ ñöôïc vaõng sanh". Caùc Kinh: Phaät Thuyeát A Di Ñaø, Voâ Löôïng Thoï, Coå AÂm Vöông Ñaø La Ni ñeàu noùi: — Khi ñöùc Thích Ca thuyeát kinh, haèng haø sa chö Phaät ôœ khaép möôøi phöông ñeàu hieän töôùng löôõi roäng daøi che khaép coõi ñaïi thieân ñeå chöùng thaät raèng neáu chuùng sanh naøo nieäm Phaät A Di Ñaø, taát seõ nöông nhôø ñaïi bi nguyeän löïc cuœa Ngaøi, quyeát ñònh ñöôïc sanh veà theá giôùi Cöïc Laïc.
Neân bieát Phaät A Di Ñaø ñoái vôùi coõi naày coù nhaân duyeân lôùn. Nhö kinh Voâ Löôïng Thoï noùi: "Trong thôøi maït phaùp khi caùc kinh khaùc ñaõ dieät heát, chæ coøn kinh naøy löu laïi ôœ ñôøi theâm 100 naêm nöõa ñeå tieáp ñoä loaøi höõu tình vaõng sanh veà coõi kia." Ñaây laø ñieåm chöùng minh Phaät A Di Ñaø ñoái vôùi chuùng sanh ôœ coõi tröôïc naày coù ñaïi nhaân duyeân.
Veà caùc tònh ñoä khaùc, tuy moät hai boä kinh coù löôïc khuyeân vaõng sanh, song chaúng baèng coõi Cöïc Laïc laø tieâu ñieåm maø caùc kinh luaän ñeàu aân caàn khuyeán höôùng.
V
— Hoœi: Haøng cuï phöôïc (moïi thöù troùi buoäc) phaøm phu nghieäp aùc saâu daøy, ñaày ñuœ taát caœ phieàn naõo, duø coù chuùt ít coâng ñöùc tu haønh, hoaëc chöôùng vaãn chöa vôi ñöôïc trong muoân moät. Coõi Cöïc Laïc raát thanh tònh trang nghieâm, coøn sieâu vieät hôn tam giôùi, theá thì haïng phaøm phu aáy laøm sao ñöôïc vaõng sanh?
— Ñaùp: Coù hai duyeân: töï löïc vaø tha löïc. Veà töï löïc haøng cuï phöôïc phaøm phu ôœ theá giôùi naøy tuy coù ñoâi chuùt tu haønh, thaät ra chöa coù theå sanh veà tònh ñoä vaø xöùng ñaùng ñöôïc ôœ tònh ñoä. Kinh Anh Laïc noùi: "Töø ñòa vò cuï phöôïc phaøm phu chöa bieát Tam baœo vaø nhaân quaœ thieän aùc, tröôùc tieân môùi phaùt taâm boà ñeà phaœi laáy tín laøm goác, ñeán khi vaøo ñaïo Phaät laïi laáy giôùi laøm neàn taœng. Haïng phaøm phu naày khi môùi thoï giôùi Boà taùt, neáu moãi ñôøi cöù tieáp tuïc giöõ giôùi nhö theá khoâng cho khuyeát phaïm, traœi qua ba kieáp môùi ñeán ñòa vò Sô phaùt taâm truù. Laïi cöù nhö theá maø tu thaäp tín, thaäp ba la maät cuøng voâ löôïng haïnh nguyeän, noái nhau khoâng giaùn ñoaïn, maõn moät vaïn kieáp, môùi ñeán ngoâi ñeä luïc Chaùnh taâm truù. Khi tieán leân ñeä thaát Baát thoaùi truù töùc laø ñaõ vaøo Chuœng taùnh vò, nhöng ñòa vò naày cuõng chöa ñöôïc sanh veà tònh ñoä. Ñaây laø y cöù veà töï löïc maø noùi.
Veà tha löïc, neáu keœ naøo tin nôi nguyeän löïc ñaïi bi nhieáp laáy chuùng sanh nieäm Phaät cuœa ñöùc A Di Ñaø, roài phaùt loøng boà ñeà tu moân nieäm Phaät tam muoäi, chaùn thaân höõu laäu trong ba coõi, thaät haønh boá thí, trì giôùi cuøng caùc phöôùc nghieäp, moãi haïnh ñeàu hoài höôùng nguyeän sanh Taây phöông thì cô caœm hôïp nhau, nöông nhôø Phaät löïc lieàn ñöôïc vaõng sanh. Cho neân Thaäp Truù Tyø Baø Sa Luaän noùi: "Coù hai loái tu: Nan haønh ñaïo vaø Dò haønh ñaïo.
Nan haønh ñaïo laø chuùng sanh ôœ coõi nguõ tröôïc traœi qua voâ löôïng ñôøi chö Phaät, caàu ngoâi A beä baït trí, thaät raát khoù ñöôïc. Noãi khoù naày nhieàu voâ soá, noùi khoâng theå xieát. Nay chæ keå sô löôïc naêm ñieàu:
1) Ngoaïi ñaïo daãy ñaày, laøm loaïn Boà taùt phaùp.
2) Bò ngöôøi aùc, keœ voâ laïi phaù hö thaéng ñöùc cuœa mình.
3) Deã bò phöôùc baùo laøm ñieân ñaœo, coù theå khieán hoaïi maát phaïm haïnh.
4) Deã bò laïc vaøo loái töï lôïi cuœa Thanh vaên, laøm chöôùng ngaïi loøng ñaïi töø.
5) Bôœi duy coù töï löïc khoâng tha löïc hoä trì, neân söï tu haønh raát khoù khaên; ví nhö ngöôøi queø yeáu ñi boä moät mình tuy raát khoù nhoïc, song moät ngaøy chaúng qua chæ ñöôïc vaøi daëm.
Dò haønh ñaïo laø chuùng sanh ôœ coõi naày neáu tin lôøi Phaät, tu moân Nieäm Phaät, nguyeän veà Tònh ñoä, taát seõ nhôø nguyeän löïc cuœa Phaät nhieáp trì, quyeát ñònh ñöôïc vaõng sanh khoâng coøn nghi. Ví nhö ngöôøi nöông nhôø söùc thuyeàn xuoâi theo doøng nöôùc, tuy ñöôøng xa ngaøn daëm cuõng ñeán nôi khoâng maáy choác. Laïi ví nhö ngöôøi taàm thöôøng nöông theo luaân baœo cuœa Thaùnh Vöông, trong moät ngaøy ñeâm coù theå du haønh khaép boán chaâu thieân haï; ñaây khoâng phaœi do söùc mình, maø chính laø nhôø theá löïc cuœa Chuyeån Luaân Vöông.
Cuõng coù keœ suy theo lyù maø cho raèng: haïng phaøm phu höõu laäu khoâng theå sanh veà tònh ñoä vaø khoâng theå thaáy thaân Phaät. Nhöng, coâng ñöùc nieäm Phaät thuoäc veà voâ laäu thieän caên, haïng höõu laäu phaøm phu do phaùt taâm boà ñeà caàu sanh tònh ñoä vaø thöôøng nieäm Phaät, neân coù theå phuïc dieät phieàn naõo, ñöôïc vaõng sanh, vaø tuøy phaàn thaáy thoâ töôùng cuœa Phaät. Coøn baäc Boà taùt thì coá nhieân ñöôïc vaõng sanh, laïi thaáy töôùng vi dieäu cuœa Phaät, ñieàu aáy khoâng coøn nghi ngôø chi nöõa. Cho neân kinh Hoa Nghieâm noùi:
"Taát caœ caùc coõi Phaät,
Ñeàu bình ñaúng nghieâm tònh.
Chuùng sanh haïnh nghieäp khaùc,
Choã thaáy chaúng ñoàng nhau."
Ñaây laø chæ cho yù nghóa treân vaäy.
VI
— Hoœi: Haøng cuï phöôïc phaøm phu ñöôïc sanh veà coõi Cöïc Laïc, giaœ söœ phieàn naõo aùc kieán thöôøng noåi leân, thì laøm sao ñöôïc goïi laø: "vöôït hôn ba coõi, leân ngoâi baát thoaùi"?
— Ñaùp: Ngöôøi ñöôïc sanh veà Taây phöông, duø laø haøng cuï phöôïc phaøm phu, cuõng khoâng khi naøo khôœi phieàn naõo aùc kieán vaø dó nhieân ñöôïc leân ngoâi baát thoaùi; bôœi coù naêm nhaân duyeân:
1) Do nguyeän löïc ñaïi bi cuœa Phaät nhieáp trì.
2) AÙnh saùng cuœa Phaät thöôøng soi ñeán thaân, neân loøng boà ñeà cuœa chö thieän nhôn luoân luoân taêng tieán.
3) Chim, nöôùc, röøng, caây, gioù, aâm nhaïc thöôøng phaùt ra tieáng phaùp: khoå, khoâng, voâ thöôøng, voâ ngaõ; haønh giaœ nghe roài sanh loøng nieäm Phaät, nieäm Phaùp, nieäm Taêng.
4) Chuùng sanh ñöôïc sanh veà Cöïc laïc, thì baïn laønh toaøn laø baäc Boà taùt thöôïng thieän, tuyeät dieät taát caœ chöôùng naïn, aùc duyeân, laïi khoâng ngoaïi ñaïo taø ma, neân taâm thöôøng an tònh.
5) Ñaõ ñöôïc sanh veà coõi aáy thì thoï maïng voâ cuøng ñoàng vôùi Phaät vaø Boà taùt, an nhieân tu taäp traœi qua voâ bieân A taêng kyø kieáp. Do naêm nhaân duyeân treân neân chuùng sanh sanh veà Cöïc Laïc taát ñöôïc baát thoaùi chuyeån vaø khoâng khi naøo khôœi phieàn naõo aùc kieán. Coøn chuùng höõu tình ôœ coõi aùc tröôïc naày, thoï maïng ngaén nguœi, aùc duyeân chöôùng naïn daãy ñaày, neân raát khoù ñöôïc baát thoaùi chuyeån, lyù aáy ñaõ hieån nhieân, khoâng coøn chi phaœi nghi ngôø.
VII
— Hoœi: Di Laëc Boà taùt laø baäc nhöùt sanh boå xöù, hieän ôœ cung trôøi Ñaâu Suaát; Ngaøi seõ keá vò ñöùc Thích Ca maø thaønh Phaät trong töông lai. Thieát töôœng chuùng ta neân tu thöôïng phaåm thaäp thieän caàu sanh veà nôi ñoù ñeå ñöôïc dieän kieán Ngaøi. Ñôïi ñeán khi Boà taùt giaùng theá thaønh Phaät, ta cuõng theo Ngaøi maø haï sanh, trong ba hoäi Long Hoa taát seõ ñöôïc chöùng thaùnh quaœ. Theá thì caàn chi phaœi caàu sanh veà Taây phöông tònh ñoä?
— Ñaùp: Caàu veà Ñaâu Suaát cuõng coù theå goïi laø nghe ñaïo, thaáy Phaät, gaàn gioáng nhö caàu veà Taây phöông. Nhöng neáu xeùt kyõ laïi trong aáy coù söï hôn keùm raát xa. Xin keå ra hai vieäc ñeå luaän:
1) Duø chuùng ta coù tu thaäp thieän, chöa chaéc ñaõ ñöôïc sanh veà Ñaâu Suaát. Vì kinh Di Laëc Thöôïng Sanh noùi: "Haønh giaœ phaœi tu caùc moân tam muoäi ñi saâu vaøo chaùnh ñònh, môùi ñöôïc sanh leân Noäi vieän thieân cung". Xeùt qua phöông dieän aáy, ta thaáy Di Laëc Boà taùt khoâng coù phöông tieän tieáp daãn, ñaâu baèng söùc baœn nguyeän cuøng söùc quang minh cuœa ñöùc A Di ñaø coù naêng löïc nhieáp thuœ vaø teá ñoä nhöõng chuùng sanh nieäm Phaät. Laïi khi ñöùc Thích Ca noùi veà nghóa phöông tieän tieáp daãn trong cöœu phaåm giaùo moân, Ngaøi ñaõ aân caàn khuyeân chuùng sanh neân veà Cöïc Laïc. Phöông tieän naày raát giaœn dò, haønh giaœ chæ caàn nieäm Phaät A Di Ñaø, cô caœm hôïp nhau, lieàn ñöôïc vaõng sanh. Nhö vieäc chieâu moä ngöôøi ôœ theá gian, neáu keœ naøo muoán gia nhaäp, cô hoäi hôïp nhau, lieàn thaønh söï.
2) Ñaâu Suaát Thieân Cung duø sao cuõng ôœ trong Duïc giôùi, neân keœ thoaùi vò raát nhieàu. Nôi aáy chim, nöôùc, röøng caây, gioù, aâm nhaïc khoâng phaùt ra tieáng phaùp, coù theå khieán chuùng sanh phuïc dieät phieàn naõo, nhôù nghó Tam baœo, phaùt loøng Boà ñeà. Traùi laïi, coøn coù nöõ nhôn gaây taêng thöôïng duyeân cho taâm tröôùc nhieãm nguõ duïc cuœa haønh giaœ. Hôn theá, veœ xinh ñeïp cuœa caùc thieân nöõ aáy laïi vi dieäu tuyeät vôøi, laøm cho chö thieân ñaém meâ, ít coù vò naøo traùnh khoœi. Sao baèng coõi Cöïc Laïc caây, chim tuyeân dieäu phaùp, gioù, nhaïc dieãn Boà ñeà, chuùng sanh nghe roài phieàn naõo tieâu tan, ñaïo taâm taêng tieán? Coõi tònh ñoä cuœa Phaät A Di Ñaø, khoâng coù ngöôøi nöõ vaø keœ phaùt taâm nhò thöøa, chæ thuaàn laø nhöõng phaùp löõ ñaïi thöøa thanh tònh, phieàn naõo aùc nghieäp khoâng theå phaùt khôœi; nhö theá laøm sao haønh giaœ khoâng mau chöùng quaœ vò voâ sanh? Chæ so saùnh qua vaøi ñieàu maø söï hôn keùm ñaõ hieån nhieân, coøn chi phaœi nghi ngôø do döï?
Vaœ laïi, söï gaëp Phaät Di Laëc, ñöôïc chöùng thaùnh quaœ, cuõng vò taát! Nhö khi ñöùc Thích Ca coøn taïi theá coù bieát bao nhieâu chuùng sanh thaáy Phaät, maø vaãn khoâng ñöôïc chöùng thaùnh quaœ? Luùc ñöùc Di Laëc ra ñôøi cuõng vaäy, coù voâ soá chuùng sanh thaáy Phaät, nghe phaùp, song khoâng chaéc ñöôïc chöùng thaùnh quaœ. Rieâng veà Tònh ñoä cuœa Phaät A Di Ñaø, chæ ñöôïc sanh veà, quyeát seõ chöùng voâ sanh phaùp nhaãn, khoâng moät keœ naøo thoaùi ñoïa trôœ laïi tam giôùi, bò nghieäp sanh töœ buoäc raøng.
Laïi nghe Taây Vöùc Truyeän noùi: — Coù ba vò Boà taùt laø Voâ Tröôùc, Theá Thaân, Sö Töœ Giaùc thaâm tu thieàn ñònh, quyeát chí ñoàng sanh veà Ñaâu Suaát. Ba vò ñoù cuøng öôùc heïn, neáu ai sanh leân Noäi vieän ñöôïc thaáy ñöùc Di Laëc tröôùc, phaœi trôœ veà baùo tin cho huynh ñeä bieát. Ngaøi Sö Töœ Giaùc quy tòch tröôùc, traœi qua thôøi gian khaù laâu, khoâng trôœ laïi baùo tin. Keá ñoù Ngaøi Theá Thaân voâ thöôøng; khi laâm chung, Voâ Tröôùc Boà Taùt daën raèng: "Sau khi em baùi kieán ñöùc Di Laëc, phaœi trôœ xuoáng cho anh bieát ngay". Theá Thaân Boà Taùt tòch, ba naêm sau môùi trôœ laïi baùo tin. Ngaøi Voâ Tröôùc hoœi: "Taïi sao em thoâng baùo treã nhö theá?" Theá Thaân ñaùp: "Sau khi leã kieán ñöùc Di Laëc, vöøa nghe Ngaøi thuyeát phaùp chæ daïy xong, em cung kính ñi vi nhieãu ba voøng roài trôœ xuoáng ñaây baùo tin lieàn. Vì moät ngaøy moät ñeâm ôœ Ñaâu Suaát baèng 400 naêm nôi haï giôùi, neân môùi treã ñeán ba naêm". Voâ Tröôùc laïi hoœi: "Coøn Sö Töœ Giaùc hieän ôœ ñaâu?" Theá Thaân ñaùp: "Sö Töœ Giaùc bò laïc vaøo Ñaâu Suaát ngoaïi vieän, ñang say ñaém caœnh nguõ duïc, töø khi sanh leân ñeán nay, chöa ñöôïc thaáy ñöùc Di Laëc".
Xem theá thì bieát caùc baäc tieåu Boà taùt sanh veà Ñaâu Suaát coøn bò meâ laïc, huoáng nöõa laø phaøm phu. Cho neân ngöôøi tu muoán chaéc chaén ñöôïc baát thoaùi chuyeån, neân caàu veà Cöïc Laïc, chôù nguyeän sanh leân Ñaâu Suaát.
VIII
— Hoœi: Chuùng sanh töø voâ thæ ñeán giôø taïo voâ löôïng toäi; ñôøi nay, luùc beù ñeán giaø, do khoâng gaëp thieän tri thöùc, laïi gaây theâm nhieàu nghieäp aùc. Nhö theá laøm sao laïi baœo: "Khi laâm chung möôøi nieäm thaønh töïu lieàn ñöôïc vaõng sanh"? Vaø caùi lyù "vöôït qua keát nghieäp ba coõi" laøm sao giaœi thích cho thoâng?
— Ñaùp: Nhöõng nghieäp chuœng laønh döõ cuœa chuùng sanh töø kieáp voâ thæ ñeán nay, hoaëc ít hoaëc nhieàu, hoaëc yeáu hoaëc maïnh thaät ra khoù bieát. Nhöng neáu ngöôøi naøo khi laâm chung gaëp thieän tri thöùc vaø thaønh töïu möôøi nieäm, taát keœ aáy ñaõ coù tuùc thieän nghieäp. Neáu chaúng theá thì thieän tri thöùc coøn khoâng ñöôïc gaëp, huoáng chi laø thaønh töïu möôøi nieäm? Neáu cho raèng aùc nghieäp töø voâ thæ laø naëng, möôøi nieäm khi laâm chung laø nheï; toâi xin ñem ba ñaïo lyù ñeå giaœi thích söï vaõng sanh aáy khoâng thuoäc veà tröôøng hôïp khinh troïng, khoâng phaœi taïi coâng haïnh nhieàu ít, thôøi gian laâu hay mau. Ba ñaïo lyù aáy laø do: taâm, duyeân vaø quyeát ñònh.
Do taâm, laø loaøi höõu tình khi taïo toäi ñeàu töø nôi voïng nieäm ñieân ñaœo maø sanh, coøn luùc nieäm Phaät laïi töø nôi nghe danh hieäu coâng ñöùc chaân thaät cuœa Phaät A Di Ñaø maø khôœi; moät beân hö moät beân thaät ñaâu theå saùnh nhau! Ví nhö moät gian thaïch thaát ñoùng kín, ñeå toái muoân naêm, neáu ñöôïc ngöôøi môœ ra cho aùnh saùng maët trôøi soi vaøo, söï toái aáy lieàn maát; ñaâu phaœi vì do toái taêm ñaõ laâu maø khoâng ñöôïc saùng ö? Ngöôøi taïo ra toäi nhieàu kieáp, khi laâm chung thaønh töïu möôøi nieäm ñöôïc vaõng sanh cuõng laïi nhö vaäy.
Do duyeân, laø loaøi höõu tình khi taïo toäi ñeàu töø nôi voïng nieäm toái taêm ñieân ñaœo, duyeân theo caœnh giôùi hö huyeãn maø sanh; luùc nieäm Phaät laïi töø nôi nghe danh hieäu coâng ñöùc chaân thaät thanh tònh cuœa Phaät Di Ñaø duyeân theo Boà ñeà taâm maø khôœi. Nhö theá, moät beân chaân moät beân nguïy, ñaâu theå saùnh nhau! Ví nhö coù ngöôøi bò truùng teân ñoäc, teân ghim saâu, söùc ñoäc maïnh, xöông thòt nhieãm troïng thöông, neáu nghe ñöôïc tieáng troáng thaàn döôïc, thì teân töï baén ra, ñoäc tieâu tan heát; ñaâu phaœi vì do teân saâu ñoäc naëng maø khoâng ñöôïc an laønh ö? Ngöôøi taïo toäi nhieàu kieáp, khi laâm chung thaønh töïu möôøi nieäm maø ñöôïc vaõng sanh cuõng laïi nhö vaäy.
Do quyeát ñònh, laø loaøi höõu tình khi taïo toäi ñeàu töø nôi giaùn taâm hoaëc haäu taâm; luùc laâm chung nieäm Phaät laïi khoâng coù hai taâm ñoù, maø töø nôi moät nieäm maõnh lieät trì danh roài xaœ maïng, neân ñöôïc sieâu thoaùt. Ví nhö sôïi daây raát to, caœ ngaøn ngöôøi böùt khoâng ñöùt, neáu coù ñöùa beù caàm göôm Thaùi A maø cheùm, daây lieàn ñöùt ñoaïn. Laïi nhö ñoáng cuœi raát lôùn chöùa goùp töø caœ ngaøn naêm, neáu coù ngöôøi duøng moät ñoám löœa maø ñoát, cuœi lieàn chaùy heát. Vaø nhö coù ngöôøi troïn ñôøi tu möôøi nghieäp laønh, muoán ñöôïc sanh veà coõi trôøi, nhöng khi laâm chung keœ aáy khôœi moät nieäm taø kieán maïnh meõ, lieàn bò ñoïa vaøo A Tyø ñòa nguïc. Nghieäp aùc hö voïng, nhöng bôœi taâm nieäm quyeát lieät, coøn coù theå laán löôùt nghieäp laønh moät ñôøi, khieán cho chuùng sanh bò ñoïa vaøo aùc ñaïo; huoáng chi nieäm Phaät laø nghieäp laønh chaân thaät, coù ngöôøi khi laâm chung duøng taâm maõnh lôïi trì danh, laïi khoâng theå laán aùp caùc aùc nghieäp töø voâ thæ ö? Cho neân ngöôøi taïo toäi nhieàu kieáp, khi laâm chung duøng taâm maõnh lieät thaønh töïu möôøi nieäm maø khoâng ñöôïc vaõng sanh, quyeát khoâng coù lyù ñoù!
Kinh noùi: "Chí taâm nieäm moät caâu A Di Ñaø, seõ tieâu dieät ñöôïc toäi naëng nôi ñöôøng sanh töœ trong taùm möôi öùc kieáp". Sôœ dó coù söï kieän ñoù, vì haønh giaœ nieäm Phaät duøng taâm maõnh lôïi neân môùi phuïc dieät ñöôïc aùc nghieäp; neáu khi laâm chung duøng taâm aáy nieäm Phaät, quyeát ñònh seõ vaõng sanh, khoâng coøn nghi ngôø chi nöõa! Coå truyeàn phaùn ñònh möôøi nieäm khi laâm chung hoaøn toaøn thuoäc veà bieät thôøi yù (yù noùi tuùc nhaân). Lyù aáy khoâng ñuùng. Taïi sao theá? — Vì trong Nhieáp Luaän noùi: "Neáu chæ laø bieät thôøi, thì duy phaùt nguyeän, toaøn khoâng coù haïnh". Taïp Taäp Luaän noùi: "Neáu nguyeän vaõng sanh veà Cöïc Laïc lieàn ñöôïc vaõng sanh, neáu nghe danh hieäu Phaät Voâ Caáu lieàn chöùng ñöôïc quaœ Voâ thöôïng chaùnh giaùc, ñoù môùi laø bieät thôøi nhaân". Rieâng veà ngöôøi khi laâm chung thaønh töïu möôøi nieäm laø do duyeân laønh neân ñöôïc gaëp thieän tri thöùc daïy baœo, laïi cuõng do töï mình chí taâm thaät haønh phaùp nieäm Phaät, môùi coù keát quaœ; neáu chæ ñònh cho hoaøn toaøn thuoäc veà tuùc nhaân, thaät ñaõ sai laàm! Nguyeän caùc haønh giaœ nghó saâu lyù naày, töï sanh loøng kieân coá, ñöøng tin theo dò kieán maø laïc loái meâ.
IX
— Hoœi: Theá giôùi Cöïc Laïc caùch ñaây möôøi muoân öùc coõi Phaät, haïng phaøm phu yeáu keùm laøm sao coù theå ñi ñeán? Laïi, trong luaän Vaõng Sanh noùi: "Ngöôøi nöõ, keœ caên thieáu, Nhò thöøa chuœng khoâng sanh". Ñaõ coù lôøi aáy thì ngöôøi nöõ vaø keœ saùu caên khoâng toaøn veïn chaéc khoâng ñöôïc vaõng sanh?
— Ñaùp: Theá giôùi Cöïc Laïc caùch ñaây möôøi muoân öùc coõi Phaät laø ñoái vôùi taâm löôïng cuœa haïng nhuïc nhaõn phaøm phu ôœ trong neœo luaân hoài maø noùi vaäy thoâi; coøn vôùi chuùng sanh tònh nghieäp thaønh töïu, thì taâm ôœ trong ñònh khi laâm chung, chính laø taâm thoï sanh veà tònh ñoä, vöøa ñoäng nieäm lieàn ñöôïc vaõng sanh. Vì theá, trong Quaùn Kinh noùi: "Coõi nöôùc cuœa Phaät A Di Ñaø caùch ñaây khoâng xa!" Laïi nghieäp löïc khoâng theå nghó baøn, trong moät nieäm lieàn ñöôïc sanh veà coõi Phaät, khoâng caàn phaœi lo ñöôøng xa. Ví nhö ngöôøi naèm mô, thaân tuy ôœ nôi giöôøng, maø taâm ñi khaép caùc nôi xa laï nhö luùc coøn thöùc. Söï sanh veà tònh ñoä ñaïi ñeå cuõng nhö vaäy.
Coøn caâu: "Ngöôøi nöõ, keœ caên thieáu, Nhò thöøa chuœng khoâng sanh" laø yù noùi ngöôøi nöõ khi sanh veà Cöïc Laïc seõ chuyeån nöõ thaønh nam, keœ caên thieáu luùc veà ñoù caùc caên seõ ñaày ñuœ vaø taát caœ ñeàu ñöôïc ba möôi hai töôùng toát; chöù khoâng phaœi baœo ngöôøi nöõ cuøng keœ caên thieáu, khoâng ñöôïc vaõng sanh. Neáu quaœ nhö theá thì baø Vi Ñeà Hy vaø naêm traêm thò nöõ ñaâu ñöôïc Phaät thoï kyù cho sanh veà Cöïc Laïc? Theá neân, ngöôøi nöõ cuøng keœ ñui ñieác caâm ngoïng ôœ coõi naày, neáu nieäm Phaät A Di Ñaø, ñeàu seõ ñöôïc vaõng sanh. Ñeán nhö haøng nhò thöøa, neáu chòu höôùng veà ñaïi thöøa tín moân tònh ñoä, nguyeän veà Cöïc Laïc, nieäm Phaät A Di Ñaø, quyeát ñònh ñeàu ñöôïc vaõng sanh vaø khi ñaõ veà coõi aáy seõ khoâng coøn chaáp theo taâm löôïng heïp hoøi cuœa nhò thöøa nöõa. Trong kinh Voâ Löôïng Thoï, Phaùp Taïng tyœ khöu, tieàn thaân cuœa Phaät A Di Ñaø ñaõ phaùt nguyeän raèng: "Nhö toâi ñaéc quaœ Voâ Thöôïng giaùc, taát caœ ngöôøi nöõ trong möôøi phöông theá giôùi nhaøm chaùn thaân nöõ, xöng danh hieäu toâi, nguyeän kieáp sau khoâng coøn thoï nöõ thaân, quyeát ñeàu seõ ñöôïc toaïi yù. Neáu chaúng nhö theá, toâi theà khoâng thaønh Phaät". Ngöôøi nöõ chæ vì muoán chuyeån nöõ thaønh nam, nieäm Phaät A Di Ñaø, coøn ñöôïc toaïi nguyeän, huoáng chi nhöõng vò ñaõ sanh veà Cöïc laïc? Cho ñeán keœ caên thieáu cuõng theá.
Toùm laïi, hai caâu treân ñaïi yù chæ luaän ôœ coõi Cöïc Laïc khoâng coù ngöôøi nöõ, keœ caên thieáu, cuøng haïng chuœng töœ nhò thöøa maø thoâi.
X
— Hoœi: Nay toâi quyeát ñònh caàu sanh Taây phöông, nhöng chöa bieát phaœi laøm nhöõng nghieäp gì vaø laáy chi laøm chuœng töœ ñeå ñöôïc sanh veà Cöïc Laïc? Laïi haïng phaøm phu ôœ theá tuïc ñeàu coù gia ñình, khoâng bieát chöa ñoaïn daâm duïc coù ñöôïc sanh veà coõi kia chaêng?
— Ñaùp: Muoán quyeát ñònh ñöôïc sanh veà Taây phöông phaœi coù ñuœ hai haïnh: yeám ly vaø haân nguyeän.
A/ Noùi yeám ly, laø haøng phaøm phu töø voâ thæ ñeán nay bò nguõ duïc buoäc raøng neân luaân hoài trong saùu ñaïo, chòu khoâng bieát bao nhieâu noãi khoå! Trong voøng laån quaån aáy, neáu khoâng chaùn lìa nguõ duïc thì laøm sao coù theå thoaùt ly? Cho neân ngöôøi tu tònh ñoä phaœi thöôøng xeùt thaân naày laø moät khoái thòt xöông maùu muœ, chöùa ñöïng ñaøm daõi, ñaïi tieåu tieän vaø caùc thöù nhô nhôùp hoâi tanh. Kinh Nieát Baøn noùi: "Voøng thaønh thaân kieán nhö theá, duy loaøi La Saùt ngu si môùi chòu ôœ trong ñoù; neáu ngöôøi coù trí ai laïi ñaém nhieãm thaân naày!" Laïi trong kinh cuõng noùi: "Thaân naày laø nôi taäp hôïp cuœa caùc thöù khoå, laø caœnh tuø nguïc, laø moät khoái ung nhoït taát caœ ñeàu baát tònh. Xeùt cho cuøng, noù khoâng coù nghóa lyù lôïi ích chi khi ta chaáp laáy noù, duø laø thaân cuœa chö thieân". Vì theá, haønh giaœ ôœ trong caùc uy nghi hoaëc khi naèm nghæ, luùc thöùc giaác, neân thöôøng quaùn saùt thaân naày chæ coù khoå, khoâng gì vui, roài quyeát taâm sanh nieäm chaùn lìa. Nhö theá, duø cho khoâng döùt lieàn ñöôïc vieäc nam nöõ, cuõng coù theå laàn laàn khôœi taâm nhaøm chaùn.
Laïi haønh giaœ cuõng caàn neân quaùn baœy phaùp baát tònh, laø:
1) Chuœng töœ baát tònh: Thaân naày do nôi nghieäp daâm duïc, töø haït gioáng tham aùi maø sanh.
2) Thoï sanh baát tònh: Maàm sanh khôœi cuœa baœn thaân laïi do moät ñieåm tinh huyeát cha meï hoøa hôïp trong khi gaàn guõi.
3) Truù xöù baát tònh: Thai thaân ôœ trong töœ cung nhô nhôùp, naèm döôùi ruoät non, treân laø ruoät giaø.
4) Thöïc ñaïm baát tònh: Khi coøn ôœ trong thai, huyeãn thaân laïi thoï duïng huyeát phaàn cuœa ngöôøi meï.
5) Sô sanh baát tònh: Khi ñaõ ñuœ thaùng ngaøy, thai thaân ñaàu höôùng veà saœn moân, ra khoœi mình ngöôøi meï cuøng moät luùc vôùi maùu muœ, söï hoâi nhô daãy ñaày.
6) Toaøn thaân baát tònh: Trong lôùp da ngoaøi che ñaäy, thaân naày laø taát caœ söï hoâi nhô cuœa caùc chaát: thòt, xöông, maùu, ñaøm, ñaïi-tieåu...
7) Cöùu caùnh baát tònh: Ñeán khi cheát roài, thaân naày laø moät ñoáng thòt sình thuùi raõ rôøi, maëc cho doøi boï ruùc ræa hoaëc quaï dieàu tha moå.
Thaân cuœa mình ñaõ theá, thaân ngöôøi khaùc cuõng nhö vaäy. Neáu thöôøng quaùn saùt baœy ñieàu aáy, ñoái vôùi caùc thaân nam nöõ maø ngöôøi ñôøi cho raèng xinh ñeïp, seõ sanh nieäm yeám ly vaø löœa aùi duïc cuõng laàn laàn tieâu giaœm. Nhö thaät haønh ñöôïc moân cöœu töôœng quaùn, caøng theâm toát:
1/ Töôœng thaân môùi cheát
2/ Töôœng thaây cheát ñoåi saéc baàm xanh tím
3/ Töôœng thaây cheát sình leân daãy ñaày maùu muœ vaø saép raõ
4/ Töôœng thaây sình baáy nöùt raõ, nöôùc hoâi chaœy ra
5/ Töôœng thaây sình raõ, doøi boï boø luùc nhuùc
6/ Töôœng thaây sình thòt tieâu heát chæ coøn gaân vaø xöông
7/ Töôœng gaân cuõng tieâu hoaïi chæ coøn xöông naèm ngoån ngang
8/ Töôœng thaây bò tieâu chæ coøn boä xöông co ruùt, hay thaây raõ chæ coøn nhöõng khuùc xöông thuùi
9/ Töôœng naéng daõi möa daàu, xöông hoùa thaønh khoâ traéng.
Laïi neân phaùt nguyeän caàu cho mình vónh vieãn thoaùt ly thaân nam nöõ meâ nhieãm, taïp thöïc, khoâng saïch cuœa ba coõi vaø ñöôïc thaân phaùp taùnh tònh ñoä. Treân ñaây laø ñaïi löôïc veà yeám ly moân.
B/ Veà haïnh haân nguyeän, ñaïi khaùi coù hai ñieàu kieän:
1/— Phaœi nhaän roõ muïc ñích caàu sanh: Sôœ dó chuùng ta caàu veà Tònh ñoä, vì muoán mình vaø taát caœ chuùng sanh ñeàu thoaùt khoå. Haønh giaœ phaœi nghó raèng: Söùc mình yeáu keùm, coøn bò nghieäp raøng buoäc vaø ôœ ñôøi aùc tröôïc naày caœnh duyeân naõo phieàn quaù maïnh. Ta cuøng chuùng sanh bò chìm ñaém nôi doøng meâ, xoay vaàn trong saùu neœo, töø voâ thæ ñeán nay, cuõng vì leõ aáy. Baùnh xe soáng cheát quay maõi khoâng ngöøng, ta laøm theá naøo ñeå tìm con ñöôøng ñoä mình ñoä ngöôøi moät caùch yeân oån chaéc chaén? Muoán ñöôïc nhö theá, duy coù caàu sanh Tònh ñoä, gaàn guõi Phaät, Boà taùt, nhôø caœnh duyeân thaéng dieäu beân coõi aáy, tu haønh chöùng voâ sanh nhaãn, môùi coù theå vaøo nôi ñôøi aùc ñeå cöùu khoå cho höõu tình. Luaän Vaõng Sanh ñaõ noùi: "Phaùt taâm Boà ñeà chính laø phaùt taâm caàu thaønh Phaät, taâm caàu thaønh Phaät laø taâm ñoä chuùng sanh, taâm ñoä chuùng sanh laø taâm nhieáp hoùa chuùng sanh sanh veà coõi Phaät".
Laïi muoán sanh veà Tònh ñoä, phaœi coù ñuœ hai phöông dieän: xa lìa ba phaùp chöôùng Boà ñeà vaø y theo ba phaùp thuaän Boà ñeà.
Ba phaùp chöôùng Boà ñeà laø theá naøo?
— Moät laø taâm caàu söï an vui rieâng cho mình, chaáp ngaõ vaø tham tröôùc baœn thaân. Haønh giaœ phaœi y theo trí hueä moân maø xa lìa taâm nieäm aáy.
— Hai laø taâm rôøi boœ khoâng chòu cöùu vôùt chuùng sanh khoå. Haønh giaœ phaœi y theo töø bi moân maø xa lìa taâm nieäm aáy.
— Ba laø taâm chæ caàu söï cung kính cuùng döôøng, khoâng tìm phöông phaùp laøm cho chuùng sanh ñöôïc lôïi ích an vui. Haønh giaœ phaœi y theo phöông tieän moân maø xa lìa taâm nieäm aáy.
Neáu lìa ba phaùp chöôùng Boà ñeà, thì seõ ñöôïc ba phaùp thuaän Boà ñeà. Xin keå roõ ra ñaây ba phaùp thuaän aáy:
— Moät laø Voâ nhieãm thanh tònh taâm, khoâng vì töï thaân maø caàu caùc söï vui. Bôœi Boà ñeà laø theå trong saïch lìa nhieãm tröôùc, neáu caàu söï vui rieâng cho mình töùc thaân taâm coù nhieãm, laøm chöôùng Boà ñeà moân; neân taâm thanh tònh khoâng nhieãm goïi laø tuøy thuaän Boà ñeà.
— Hai laø An thanh tònh taâm, vì cöùu ñoä taát caœ khoå cho chuùng sanh. Bôœi Boà ñeà laø taâm trong saïch laøm cho chuùng sanh ñöôïc an oån, neáu khoâng cöùu ñoä loaøi höõu tình khieán hoï ñöôïc lìa söï khoå sanh töœ, töùc laø traùi vôùi Boà ñeà moân; neân taâm cöùu khoå ñem laïi an oån cho chuùng sanh goïi laø tuøy thuaän Boà ñeà.
— Ba laø Laïc thanh tònh taâm, muoán khieán cho chuùng sanh ñöôïc ñaïi nieát baøn. Bôœi ñaïi nieát baøn laø choã cöùu caùnh thöôøng vui, neáu khoâng khieán cho loaøi höõu tình ñöôïc nieàm vui cöùu caùnh töùc laø ngaên che Boà ñeà moân; neân taâm muoán cho chuùng sanh ñöôïc höôœng caœnh thöôøng laïc goïi laø tuøy thuaän Boà ñeà.
Laøm theá naøo ñeå thaønh töïu söï xa lìa vaø tuøy thuaän treân ñaây? — AÁy laø phaœi caàu sanh Tònh ñoä ñeå ñöôïc thöôøng gaàn Phaät, tu haønh cho ñeán khi chöùng Voâ sanh nhaãn. Chöøng ñoù maëc yù côõi thuyeàn ñaïi nguyeän vaøo bieån luaân hoài, vaän taâm bi trí cöùu vôùt chuùng sanh, tuøy duyeân maø baát bieán, khoâng coøn chi trôœ ngaïi nöõa. Taát caœ maáy ñieåm treân ñaây laø thuyeát minh veà muïc ñích caàu sanh.
2/— Neân quaùn töôœng y chaùnh coõi Cöïc Laïc: Haønh giaœ neân quaùn töôœng baùo thaân cuœa Phaät A Di Ñaø saéc vaøng röïc rôõ, coù taùm muoân boán ngaøn töôùng, moãi töôùng coù taùm muoân boán ngaøn veœ ñeïp, moãi veœ ñeïp coù taùm muoân boán ngaøn tia saùng, soi khaép phaùp giôùi, nhieáp laáy chuùng sanh nieäm Phaät. Laïi neân quaùn coõi Cöïc Laïc baœy baùu trang nghieâm nhö caùc kinh Tònh ñoä ñaõ noùi. Ngoaøi ra, ngöôøi nieäm Phaät khi boá thí, trì giôùi, cuøng laøm taát caœ haïnh laønh, ñeàu phaœi hoài höôùng caàu cho mình vaø chuùng sanh ñoàng sanh Cöïc Laïc.
Neáu thaät haønh hai ñieàu treân, haønh giaœ seõ phaùt ñöôïc taâm khaùt ngöôõng coõi Taây phöông, quyeát ñònh seõ ñöôïc vaõng sanh. Vaø ñaây laø haân nguyeän moân.
TÒNH ÑOÄ HOAËC VAÁN
Ñôøi Nguyeân, Thieân Nhö Duy Taéc thieàn sö thuaät
ÑEÀ TÖØ:
Ngoaøi song non xanh giaêng maøn hoa
Trieàn non thanh tuyeàn buoâng caàm ca
Trong song kìa ai im nhö mô
Ngoài xem Thieân Nhö caâu Di Ñaø.
Ngöôøi ñôøi ñeàu öa cô thieàn saâu
Haønh nhôn ai vaøo taâm vöông maàu
Ñeøn söông trô vô ngoaøi trôøi thu
Non Tu vi traàn ñeàu goàm thaâu
Maø trong A Di hoàng danh thaâm
Ngaøn muoân khoân tìm ra tri aâm!
Thieân Nhö loøng töø soi chaân ñaêng,
Ñöa ngöôøi mau ra voøng meâ laàm.
Hö khoâng chim bay döôøng nhö tranh
Löu tuyeàn quanh co trieàn non xanh
Ngöôøi ñi xa xa, laøn maây troâi
Di Ñaø chaân nhö naày taâm laønh.
OÂi caâu hoàng danh maàu thaâm xa!
Saâu cuøng chö toâng laøng thieàn na
Buoâng ra thaâu vaøo ñeàu nhö nhö
Töông tö taâm ñaày trôøi Lieân Hoa...
Thuaät yù Thaønh Thôøi ñaïi sö
(Lieân Du)
Thieân Nhö laõo nhôn ñang tónh toïa nôi thaát Ngoïa Vaân, boãng coù ngöôøi ñaåy cöœa böôùc vaøo, töï xöng laø thieàn khaùch. Laõo nhôn im laëng, gaät ñaàu chaøo, ñöa tay ra yù môøi ngoài. Ñoái toïa ñaõ laâu, aùnh tòch döông taø taø xuyeân qua song truùc, loø höông thieàn khoùi saép muoán tan, khaùch töø töø ñöùng daäy, söœa y phuïc nghieâm trang, thö thaœ môœ lôøi thöa thænh:
1
— Hoœi raèng: Troäm nghe Vónh Minh Hoøa thöôïng aåm thoï moân hoïc ñôn truyeàn nôi Thieàu Quoác sö ôœ Thieân Thai, maø cuõng chính laø ñích toân cuœa Ngaøi Phaùp Nhaõn. Khi Hoøa thöôïng truù trì chuøa Tònh Töø ôœ Haøng Chaâu, ñaõ khai thò cho hoïc chuùng raát nhieàu, bieän taøi cô trí döôøng nhö gioù cuoán saám vang, haœi noäi thieàn laâm ñeàu kính xöng laø baäc ñaïi toâng töôïng. Taïi sao ngoaøi Thieàn, Ngaøi laïi töï tu Tònh ñoä, khuyeân ngöôøi nieäm Phaät, vieát saùch roäng truyeàn moân aáy? Hôn nöõa, ngaøi laïi laøm keä Töù lieäu giaœn, ñaïi yù noùi:
"Coù Thieàn khoâng Tònh ñoä,
Möôøi ngöôøi chín ngaïi ñöôøng...
Khoâng Thieàn coù Tònh ñoä,
Muoân tu muoân ngöôøi sanh..."
Qua maáy caâu aáy, coù phaœi Ngaøi ñaõ chuœ tröông Tònh ñoä, töï haï moân Thieàn cuœa mình, lôøi noùi döôøng nhö quaù ñaùng chaêng? Ngu yù nghi ngôø vieäc naày raát nhieàu, mong ñaïi sö chæ thò?
— Ñaùp: Lôøi hoœi aáy raát thích ñaùng! Tuy nhieân, Vónh Minh ñaïi sö khoâng phaœi quaù khen Tònh yeám Thieàn maø thaät ra lôøi noùi cuœa Ngaøi raát coù coâng vôùi beân toâng cuõng nhö beân giaùo. Tieác vì trong Töù lieäu giaœn, Ngaøi chæ noùi löôïc qua ñaïi cöông, chöa phaùt minh heát yù thuù, neân chöa ñaùnh tan ñöôïc moái nghi hoaëc cuœa nhaø thieàn. Toâi hoïc taäp theo Thieàn toâng, chöa tinh töôøng veà Tònh ñoä, nhöng cuõng ñieåm qua nhöõng kinh saùch cuœa moân ñoù, neân cuõng bieát phaàn ñaïi khaùi:
Tònh ñoä laø pheùp deã tu deã chöùng, song cuõng laø moân khoù noùi khoù tin. Cho neân khi coøn taïi theá, ñöùc Thích Ca töø phuï vì haøng ñeä töœ noùi kinh A Di Ñaø ñaõ döï bieát chuùng sanh ñôøi maït phaùp khoù sanh loøng tin töôœng, môùi daãn lôøi thaønh thaät cuœa saùu phöông chö Phaät ñeå phaù moái nghi vaø phaùt khôœi tín taâm cho ngöôøi sau. Luùc thuyeát kinh gaàn xong, nhaân noùi ñeán chö Phaät khen ngôïi mình, ñöùc Boån Sö laïi baœo: "Neân bieát ta ôœ nôi ñôøi aùc naêm tröôïc laøm vieäc khoù naày, ñaéc quaœ Voâ thöôïng Boà ñeà, vì taát caœ theá gian noùi phaùp khoù tin aáy, thaät laø moät ñieàu raát khoù!" Ñoù laø nhöõng lôøi tha thieát caën keõ, daën doø ñeå khuyeân ngöôøi tin töôœng vaäy. Vaø ñaáng Theá Toân ñaõ ruõ loøng ñaïi bi, cöùu ñôøi trong kieáp maït, khi kim khaåu noùi ra moät lôøi gì, haøng Nhôn, Phi nhôn ñeàu tín thoï phuïng haønh, nhöng rieâng veà thuyeát Tònh ñoä, theá gian coù xen laãn loøng nghi, laø taïi sao? Bôœi giaùo moân Tònh ñoä cöïc roäng lôùn, maø phaùp tu Tònh ñoä laïi quaù giaœn dò, hai ñieåm aáy döôøng nhö caùch bieät, khieán cho ngöôøi nghe sanh nghi. Veà maët roäng, moân naày thaâu nhieáp taát caœ caên cô: treân töø baäc Ñaúng giaùc Boà taùt, vò Nhöùt sanh boå xöù ñeàu caàu veà Tònh ñoä, döôùi ñeán haøng ngu phu ngu phuï, keœ taïo nguõ nghòch, thaäp aùc, neáu quyeát taâm tín höôùng ñeàu ñöôïc vaõng sanh. Veà maët giaœn dò, ngöôøi tu khoâng phaœi quaù gian nan lao khoå, khoâng traœi qua caœnh giôùi sai bieät meâ laàm, chæ trì nieäm saùu chöõ hoàng danh, maø vöôït thoaùt Sa Baø, sanh veà Cöïc Laïc, ñöôïc baát thoaùi chuyeån, cho ñeán thaønh Phaät. Bôœi coù söï roäng lôùn maø laïi giaœn dò nhö theá neân duø cho ngöôøi trí cuõng deã sanh nghi. Neáu nhaän thöùc roõ ñöôïc ñieåm naày, taát seõ bieát lôøi khen cuœa Ngaøi Vónh Minh raát saâu xa vaø khoâng phaœi laø quaù ñaùng.
2
— Hoœi: Söï roäng lôùn vaø giaœn dò, toâi ñaõ nghe lôøi chæ daïy. Nhöng baäc ngoä ñaït trong Thieàn toâng, ñaõ goïi thaáy taùnh thaønh Phaät, haù laïi chòu caàu sanh veà Taây phöông ö?
— Ñaùp: Thaät ra ngöôi chöa bieát ñoù thoâi. Chính nhöõng baäc ngoä ñaït caøng caáp thieát caàu sanh. Coå ñöùc ñaõ baœo: "Khoâng caàu veà Tònh ñoä, coøn nguyeän sanh coõi naøo?" Nay chöa ngoä ñaïo, giaœ söœ khi ñöôïc toœ ngoä roài, e taâm nieäm caàu sanh Cöïc Laïc cuœa ngöôi, muoân traâu cuõng khoâng theå keùo laïi!
3
— Hoœi: Phaät, Toå ra ñôøi chæ vì muoán hoùa ñoä chuùng sanh; haønh giaœ chæ lo vieäc lôùn chöa thaønh, neáu ñaõ thaønh töùc ngoä ñaïo, neân theo göông ñaáng Ñaïi giaùc thò hieän vaøo nôi khoán khoå, khoâng hieàm ñöôøng sanh töœ, maø ñoä khaép haøm linh môùi phaœi. Neáu baäc ñaõ ngoä ñaït maø coøn caàu sanh Tònh ñoä, ñoù chaúng qua laø taâm nieäm chaùn khoå tìm vui, khoâng ñoaùi ñeán keœ ñang ôœ trong voøng chìm ñaém? Toâi duø ngu heøn, vaãn khoâng thích nhö vaäy!
— Ñaùp: Thaáy chieác tröùng maø muoán cho noù nôœ lieàn, taâm nieäm aáy haù khoâng voäi gaáp! Ngöôi cho raèng sau moät phen toœ ngoä, thì nghieäp taäp ñaõ döùt saïch, ñöôïc ngay vò baát thoaùi chuyeån ö? Vaø cuõng khoâng coøn hoïc khaép Phaät phaùp, khoâng caàn phaœi tu haønh theâm ñeå chöùng nhöõng quaœ vò töø thaáp ñeán cao ö? Hay laø ngöôi laïi nghó: sau moät phen ngoä ñaïo, taát ñaõ ñoàng haøng vôùi chö Phaät, coù theå vaøo sanh ra töœ khoâng bò chöôùng duyeân nhieãu loaïn ö? Neáu quaœ nhö theá thì chö ñaïi Boà Taùt traœi qua haèng sa kieáp tu saùu ñoä muoân haïnh, cuõng ñeàu phaœi hoå theïn vôùi ngöôi vaäy! Coå giaùo ñaõ coù lôøi raên nhaéc: "Haøng Thanh vaên coøn muoäi luùc ra thai, baäc Boà taùt coøn meâ khi caùch aám!" Hai haïng aáy maø coøn nhö theá, huoáng chi ngöôøi ngoä giaœi non keùm, töï cöùu chöa xong giöõa ñôøi nay ö? Duø cho choã toœ ngoä coù saâu xa, trí thoâng hieåu coù cao saùng, haïnh cuøng giaœi hôïp nhau, chí quyeát muoán ñoä ngöôøi; nhöng vì chöa leân haøng baát thoaùi, löïc duïng chöa ñaày ñuœ, maø muoán ôœ coõi ñôøi aùc naày hoùa ñoä keœ cang cöôøng, ñieàu aáy baäc tieân thaùnh (tieân thaùnh laø nhöõng vò Boà taùt ñaõ ñaêng ñòa, töùc Thaäp ñòa Boà taùt trôœ leân chöù khoâng phaœi Tieân vaø Thaùnh cuœa quan nieäm theá gian) cuõng chöa höùa nhaän. Ví nhö ñem chieác thuyeàn ñoùng traùm chöa kyõ, ñeå vôùt ngöôøi nôi bieån daäy ba ñaøo, caùi hoïa traàm nòch caœ ñoaøn taát khoâng traùnh khoœi. Cho neân luaän Vaõng Sanh noùi:
"Muoán du haønh nôi ñòa nguïc, muoán cöùu ñoä chuùng höõu tình meâ khoå, tröôùc phaœi caàu sanh veà coõi kia, ñôïi khi chöùng ñöôïc Voâ sanh nhaãn roài seõ trôœ laïi ñöôøng sanh töœ maø thaät haønh baœn nguyeän. Do nhaân duyeân aáy neân ngöôøi tu môùi caàu veà Tònh ñoä". Laïi tieân thaùnh cuõng ñaõ baœo: "Chöa ñöôïc vò baát thoaùi chuyeån, chöa chöùng Voâ sanh nhaãn, caàn phaœi thöôøng khoâng rôøi Phaät. Ví nhö treœ thô khoâng neân xa meï, nhö chim non chæ coù theå bay chuyeàn theo caønh caây".
Nay ôœ coõi Sa Baø naày ñöùc Thích Ca ñaõ dieät, Phaät Di Laëc chöa sanh. Huoáng nöõa, boán ñöôøng khoå thuù, nhaân quaœ daây döa, traêm moái ngoaïi taø, thò phi roái loaïn; saéc toát tieáng daâm haèng quyeán duï, caœnh hö duyeân aùc maõi vaây quanh. Trong hieän traïng aáy, ñaõ khoâng coù Phaät ñeå nöông nhôø, laïi bò caœnh duyeân laøm khuaáy ñoäng, haøng sô taâm ngoä ñaïo hoœi maáy ai khoâng bò thoaùi lui? Cho neân ñaáng Theá Toân aân caàn chæ veà Cöïc Laïc laø bôœi lyù do aáy. Phöông chi ôœ coõi kia, ñöùc Di Ñaø hieän ñang noùi phaùp, caœnh dieäu ñoä muoân thöù thuaän duyeân; ñaõ nöông nhôø haœi chuùng, nhaãn löïc mau thaønh, laïi gaàn ñaáng Phaùp vöông, Phaät thöøa deã ñaït. Chöøng aáy muoán ra öùng hoùa ñoä sanh, coøn chi trôœ ngaïi? Cuõng vì leõ aáy, neân baäc thöôïng caên lôïi trí coøn nguyeän thaùc sanh, huoáng chi ngöôi laø haïng trung haï môùi ñöôïc ñoâi chuùt giaœi ngoä?
Ngöôi haù khoâng thaáy trong kinh Quaùn Phaät Tam Muoäi, Ngaøi Vaên Thuø töï baøy toœ tuùc nhaân, baœo mình ñaõ chöùng moân Nieäm Phaät Tam Muoäi, thöôøng sanh ôœ Tònh ñoä ö? Do ñoù, ñöùc Theá Toân môùi thoï kyù cho Ngaøi raèng: "Ngöôi seõ ñöôïc sanh veà theá giôùi Cöïc Laïc".
Laïi chaúng thaáy trong kinh Hoa Nghieâm, Phoå Hieàn Boà taùt ñem möôøi ñaïi nguyeän vöông khuyeán taán Thieän Taøi ñoàng töœ vaø ñaïi chuùng nôi haœi hoäi, neân duøng coâng ñöùc ñoù caàu sanh veà Cöïc Laïc ö? Trong aáy coù ñoaïn noùi:
"Toâi nguyeän ñeán luùc saép laâm chung
Döùt tröø taát caœ ñieàu chöôùng ngaïi
Dieän kieán ñöùc Phaät A Di Ñaø
Lieàn ñöôïc sanh veà coõi Cöïc Laïc..."
Laïi chaúng thaáy trong kinh Laêng Giaø, ñöùc Theá Toân ñaõ huyeàn kyù:
"Sau xöù Nam Thieân Truùc
Coù danh ñöùc Tyœ khöu
Toân hieäu laø Long Thoï
Hay phaù höõu, voâ toâng
Trong theá gian hieån ngaõ
Phaùp voâ thöôïng ñaïi thöøa
Chöùng Sô hoan hyœ ñòa
Sanh veà coõi Cöïc Laïc" ö?
Vaø chaúng thaáy trong luaän Khôœi Tín, Maõ Minh Boà taùt, khen ngôïi söï vaõng sanh; trong kinh Ñaïi Baœo Tích, Phaät höùa khaœ cho Tònh Phaïn Vöông vaø baœy muoân Thích chuœng ñoàng veà An Döôõng; trong kinh Thaäp Luïc Quaùn, ñöùc Theá Toân chæ daïy phöông phaùp cho baø Vi Ñeà Hy cuøng naêm traêm thò nöõ ñöôïc leã caån ñöùc A Di Ñaø ö?
Trong maáy vò treân, nhö Vua Tònh Phaïn vaø baø Vi Ñeà Hy hieän tieàn ñeàu ñaõ chöùng ñöôïc Voâ sanh phaùp nhaãn. ÔŒ Taây Truùc nhöõng haïng aáy caàu vaõng sanh raát nhieàu. Beân ñoâng ñoä thì coù Ngaøi Hueä Vieãn ôœ Loâ Sôn cuøng caùc baäc cao nhôn trong Lieân xaõ, nhöõng vò toân tuùc ôœ hai toâng Thieân Thai, Hieàn Thuœ, taát caœ ñeàu duøng moân nieäm Phaät töï tu vaø ñoä ngöôøi, khuyeán hoùa haøng taêng tuïc ñoàng caàu sanh veà Tònh ñoä. Noùi chung, nhöõng baäc cao ñöùc tu tònh nghieäp soá löôïng khoâng bieát bao nhieâu maø keå! Ñeán nhö hai Ngaøi Vaên Thuø, Phoå Hieàn laø baäc ñaïi Boà taùt, Thieän Taøi ñoàng töœ vaø haœi chuùng Hoa Taïng ñeàu laø baäc ñaïi nhôn trong boán möôi moát vò, Maõ Minh, Long Thoï laø haøng Boà taùt, maø cuõng laø baäc ñaïi toå sö.
Nhöõng Thaùnh nhôn aáy choã ngoä vaø chöùng sieâu xuaát hôn ngöôøi ngoä ñaït ngaøy nay nhö trôøi vôùi vöïc maø coøn nguyeän sanh veà Taây phöông, ngöôøi baœo raèng ñaõ toœ ngoä khoâng caàu veà Cöïc Laïc, laïi baùc söï caàu sanh, thì caùc Ngaøi Vaên Thuø, Phoå Hieàn, Maõ Minh, Long Thoï, chaéc laø khoâng baèng ngöôi roài! Ngöôi thöœ töï löôïng xem choã tu chöùng coù baèng hai baäc ñaïi só vaø hai vò toå sö; söï tham ngoä coù baèng Ngaøi Thieän Taøi cuøng haœi chuùng, caœnh giôùi sôœ ñaéc vaø ñöôïc Phaät höùa khaœ coù baèng vua Tònh Phaïn vaø baø Vi Ñeà Hy chaêng? Vaœ laïi, Tònh Phaïn Vöông laø thaân sanh cuœa Phaät, baœy muoân Thích chuœng laø toäc thuoäc cuœa Ngaøi; neáu söï veà Tònh ñoä khoâng coù lôïi ích thì ñöùc Theá Toân ñaâu nôõ khieán phuï vöông vaø haøng thaân thuoäc caàu vaõng sanh? Tröôùc kia ñaõ noùi baäc chöùng Voâ sanh nhaãn coù theå vaøo tuïc ñoä sanh, nay vua Tònh Phaïn vaø ngöôøi thaân thuoäc cuœa Phaät ñaõ ñaéc quaœ aáy maø ñöùc Nhö Lai coøn khuyeân vaø thoï kyù cho vaõng sanh, thì taám loøng hoä trì baœo döôõng cuœa Ngaøi haù chaúng laø thaân thieát vaø saâu xa ö?
Toâi thaáy haøng thieàn giaœ ñôøi nay phaàn nhieàu khoâng xeùt lieãu nghóa cuœa Nhö Lai, chaúng roõ huyeàn cô cuœa Ñaït Ma, buïng roãng loøng cao, taäp quen thaønh beänh cuoàng voïng. Khi thaáy ngöôøi tu Tònh ñoä, hoï khinh thöôøng vaø cöôøi baœo: "Ñoù laø vieäc laøm thaáp keùm cuœa haøng ngu phu ngu phuï!" Toâi thöôøng cho ñoù khoâng phaœi khinh haïng ngu phuï ngu phu, nhöng chính laø khinh caùc Ngaøi Vaên Thuø, Phoå Hieàn, Maõ Minh, Long Thoï; ñoù chaúng nhöõng töï meâ chaùnh ñaïo, töï laøm maát caên laønh maø coøn töï boœ queân hueä thaân vaø töï ñeå tieâu Phaät chuœng. Ñoù cuõng laø töï gaây ra toäi baùng chaùnh phaùp, töï keát thaønh nghieäp khinh thaùnh taêng; chö Phaät, Toå xem nhöõng keœ aáy laø haïng ngöôøi ñaùng thöông xoùt! Vì leõ aáy neân Ngaøi Vónh Minh ñoäng moái bi taâm ñem heát taâm can chuœ tröông Tònh ñoä, ñaõ töï tu laïi khuyeân ñôøi. Neân khi laâm chung, ñaïi sö bieát tröôùc ngaøy giôø, coù caùc ñieàm laønh öùng hieän; luùc traø tyø xaù lôïi hieän ra voâ soá. Veà sau coù moät vò taêng ôœ Phuœ Chaâu thöôøng cung kính ñi nhieãu xung quanh thaùp cuœa Ngaøi, nhieàu ngöôøi hoœi lyù do thì vò taêng aáy ñaùp: "Nhaân luùc toâi bò bònh naëng, thaàn thöùc ñi vaøo minh giôùi, Dieâm vöông xeùt thaáy thoï soá chöa maõn, cho ñöa trôœ veà. Khi aáy toâi thaáy beân phía taœ ñaïi ñieän coù thieát baøn thôø di töôïng moät vò ñaïi ñöùc, Dieâm vöông leã baùi aân caàn. Hoœi ra thì quan Chuœ-laïi baœo ñoù laø chaân dung cuœa Vónh Minh Thoï thieàn sö, vì Ngaøi tu haønh tinh taán, ñöôïc sanh veà thöôïng phaåm ôœ Cöïc Laïc, neân Dieâm vöông hoïa töôïng ñeå thôø". Vónh Minh ñaïi sö laø baäc ñaõ ngoä suoát moân thieàn tröïc chæ cuœa toå Ñaït Ma, maø laïi gôœi chaát nôi phaåm sen thöôïng thöông beân trôøi An Döôõng; nhöõng söï kieän aáy ñuœ giaœi thích moái tình chaáp cuœa ngöôøi tu thieàn, coøn laøm duyeân khuyeán taán cho chuùng sanh ñôøi maït phaùp. Cho neân toâi noùi Ngaøi raát coù coâng ñoái vôùi beân toâng cuõng nhö beân giaùo laø ôœ ñieåm naøy.
Song chaúng nhöõng chæ coù Vónh Minh ñaïi sö nhö theá maø coøn coù Töœ Taâm Taân thieàn sö ñaõ ngoä beân Thieàn, laïi khuyeân tu beân Tònh. Ngaøi ñaõ baœo: Di Ñaø raát deã nieäm, Tònh ñoä raát deã sanh. Ngöôøi tham thieàn nieäm Phaät raát toát. Neáu keœ caên cô hôi keùm, sôï e ñôøi nay chöa ñöôïc ñaïi ngoä, kieáp sau deã laïc beán meâ, thì neân nhôø söùc bi nguyeän cuœa ñöùc A Di Ñaø ñeå sôùm vaõng sanh veà Cöïc Laïc. Neáu vò naøo chí taâm nieäm Phaät maø khoâng ñöôïc sanh veà Tònh ñoä, laõo taêng xin chòu ñoïa vaøo ñòa nguïc Baït thieät (nguïc ruùt löôõi). Laïi nhö Chaân Yeát Lieãu thieàn sö, trong baøi vaên khuyeân tu Tònh ñoä, coù noùi: "Taïi sao ngöôøi trong toâng Taøo Ñoäng, ngoaøi söï taäp thieàn, coøn maät tu Tònh ñoä? Sôœ dó coù vieäc aáy, vì phaùp moân nieäm Phaät laø con ñöôøng taét trong caùc loái tu haønh. Xeùt trong ñaïi taïng moân naày ngoaøi söï tieáp daãn baäc thöôïng thöôïng caên coøn thaâu nhieáp haïng ngöôøi trung haï... Baäc ñaïi töôïng trong toâng moân ñaõ ngoä phaùp phi khoâng phi höõu, laïi chaêm chuù tu tònh nghieäp, coù phaœi söï thaáy Phaät cuœa Tònh ñoä coøn giaœn dò hôn toâng moân chaêng? Cho neân duø Phaät duø Toå, hoaëc giaùo hoaëc thieàn, ñeàu do nôi cöœa Tònh ñoä, ñoàng veà nôi chaân nguyeân. Vaøo ñöôïc moân naày, töùc coù theå vaøo ñöôïc voâ löôïng phaùp moân khaùc..."
Ñeán nhö caùc ngaøi: Thieân Y Hoaøi thieàn sö, Vieân Chieáu Baœn thieàn sö, Töø Thoï Thaâm thieàn sö, Nam Nhaïc Tö thieàn sö, Phaùp Chieáu thieàn sö, Tònh Yeát thieàn sö, Tònh Töø Ñaïi Thoâng thieàn sö, Thieân Thai Hoaøi Ngoïc thieàn sö, Löông Ñaïo Traân thieàn sö, Ñöôøng Ñaïo Xöôùc thieàn sö, Tyø Laêng Phaùp Chaân thieàn sö, Coâ Toâ Thuœ Naïp thieàn sö, Baéc Nhaøn Giaœn thieàn sö, Thieân Muïc Leã thieàn sö, nhöõng ñaïi laõo aáy laø baäc toâng töôïng trong thieàn moân, song xeùt ra choã maät tu vaø hieån hoùa ñeàu phaùt döông yù chæ Tònh ñoä, tuy khoâng öôùc heïn maø ngaãu nhó ñoàng ñöôøng. Chaúng nhöõng caùc baäc ñaïi laõo aáy nhö theá, toâi laïi thöôøng nghe moät vò kyø tuùc beân toâng moân noùi: "Haàu heát nguõ gia toâng phaùi vaø nhöõng thieàn taêng trong thieân haï, ñaõ toœ ngoä cuøng chöa toœ ngoä, ñeàu quy höôùng veà Tònh ñoä". Hoœi lyù do thì vò ñoù ñaùp: "Ngaøi Baùch Tröôïng Hoaøi Haœi thieàn sö laø ñích töœ cuœa Giang Taây Maõ Toå, nhöõng toøng laâm trong thieân haï ñeàu y theo caùch thöùc cuœa Ngaøi maø kieán laäp vaø thanh quy ôœ khaép thieàn moân ñeàu y theo phaùp cheá cuœa Ngaøi maø cöœ haønh. Töø xöa ñeán nay khoâng ai daùm coù lôøi thò phi vaø traùi vôùi phaùp cheá aáy. Theo thanh quy cuœa Ngaøi, thì nghi thöùc tuïng caàu cho nhöõng vò taêng beänh naëng coù lôøi vaên nhö sau: "Phaœi nhoùm chuùng laïi, taát caœ ñoàng tuïng baøi keä taùn Phaät A Di Ñaø, roài cao tieáng nieäm Nam Moâ A Di Ñaø Phaät, hoaëc traêm caâu, ngaøn caâu. Khi nieäm xong, hoài höôùng phuïc nguyeän raèng:
"Neáu caùc duyeân chöa maõn,
Sôùm ñöôïc an laønh.
Nhö haïn lôùn ñeán kyø,
Sanh veà An Döôõng."
Ñoù chaúng phaœi laø baèng chöùng chæ quy Tònh ñoä hay sao? Laïi trong nghi thöùc ñöa nhöõng vò taêng ñaõ tòch coù ñoaïn noùi: "Ñaïi chuùng ñoàng nieäm A Di Ñaø Phaät hoài höôùng phuïc nguyeän raèng:
Thaàn sieâu coõi tònh,
Nghieäp döùt ñöôøng traàn,
Thöôïng phaåm sen nôœ hieän kim thaân,
Nhöùt sanh Phaät trao phaàn quaœ kyù."
Ñoù khoâng phaœi laø baèng chöùng chæ quy Tònh ñoä hay sao? Ñeán nhö luùc traø tyø, trong thanh quy laïi daïy: Vò Duy na chæ daãn khaùnh nieäm Nam moâ Taây phöông Cöïc Laïc theá giôùi ñaïi töø ñaïi bi A Di Ñaø Phaät möôøi laàn, ñaïi chuùng ñoàng xöôùng hoïa theo.
Khi xöôùng xong, laïi hoài höôùng raèng: "Tröôùc ñaây xöng döông möôøi nieäm, phuï giuùp vaõng sanh..." Ñoù khoâng phaœi laø baèng chöùng chæ quy Tònh ñoä hay sao? Cho neân laõo taêng noùi: Caùc thieàn gia trong thieân haï ñeàu quy höôùng Tònh ñoä laø bôœi nguyeân nhaân ñoù".
Toâi nghe nhöõng lôøi daãn chöùng cuœa vò kyø tuùc aáy ñeàu coù y cöù, neân khoâng coøn bieän baùc ñöôïc. Nhaân ñoù toâi laïi chôït hieåu choã laäp phaùp cuœa Ngaøi Baùch Tröôïng taát coù thaâm yù nhieäm maàu...
Nay ngöôi ôœ toøng laâm, ñaõ tieãn ñöa khoâng bieát bao nhieâu vò taêng quy tòch, ñaõ nghe vaø xöôùng khoâng bieát bao nhieâu laàn möôøi nieäm, ñaõ chuyeân chuù hoài höôùng veà Tònh ñoä khoâng bieát bao nhieâu laàn! Theá maø ngöôi ñaõ khoâng hieåu yù Toå sö, ñaõ khoâng phaùt loøng thöùc tænh, laïi laàm baœo: nhöõng baäc ngoä ñaït khoâng nguyeän vaõng sanh. Quaœ thaät caùi beänh chaáp thieàn trong thieân haï, khoâng coøn ai hôn ngöôi ñöôïc.
4
— Hoœi: Söï nhieáp cô cuœa Tònh ñoä quaœ thaät laø roäng, ngu giaœ khoâng coøn daùm luaän baøn. Nhöng toâi thöôøng nghe noùi: "Di Ñaø baœn taùnh, Tònh ñoä duy taâm", trong yù cuõng coù troäm möøng! Ñeán khi xem qua caùc kinh luaän veà toâng naày, thì thaáy Tònh ñoä laø mieàn Cöïc Laïc ngoaøi möôøi muoân öùc coõi, Di Ñaø laø vò giaùo chuœ ôœ Lieân bang. Nhö vaäy thì kia ñaây caùch xa, ngoaøi nghóa lyù duy taâm baœn taùnh roài!
— Ñaùp: Choã hieåu aáy coøn noâng caïn heïp hoøi. Ngöôi khoâng bieát raèng chaân taâm cuœa mình roäng raõi vaø saùng suoát voâ cuøng? Kinh Laêng Nghieâm noùi: "Nhöõng non soâng ñaát lieàn cho ñeán hö khoâng ôœ ngoaøi saéc thaân ta, ñeàu laø caœnh vaät trong chaân taâm maàu saùng". Laïi noùi: "Caùc phaùp sanh hoùa, ñeàu laø hieän caœnh cuœa duy taâm". Theá thì ñaâu coù coõi Phaät naøo ngoaøi taâm ta ö? Cho neân yù nghóa cuœa Tònh ñoä duy taâm laø noùi coõi Tònh ñoä ôœ trong chaân taâm cuœa ta, nhö bieån caœ noåi leân voâ löôïng boùng boït, maø khoâng coù boùng boït naøo ôœ ngoaøi bieån caœ. Laïi nhö nhöõng haït buïi nôi ñaát lieàn, khoâng coù haït buïi naøo chaúng phaœi laø ñaát; cuõng nhö khoâng coù coõi Phaät naøo chaúng phaœi laø taâm. Neân tieân thaùnh ñaõ noùi: "Chæ moät taâm naày coù ñuœ boán coõi laø: Phaøm thaùnh ñoàng cö, Phöông tieän höõu dö, Thaät baùo voâ chöôùng ngaïi vaø Thöôøng tòch quang".
Coõi Phaøm thaùnh ñoàng cö coù hai: Ñoàng cö tònh ñoä vaø ñoàng cö ueá ñoä. Ñoàng cö ueá ñoä laø nhö coõi Sa Baø trong quoác ñoä naày coù phaøm coù thaùnh ôœ chung laãn, maø phaøm vaø thaùnh ñeàu coù hai haïng. Hai haïng cuœa phaøm laø aùc chuùng sanh, töùc boán thuù, vaø thieän chuùng sanh, töùc trôøi ngöôøi. Hai haïng cuœa thaùnh laø thaät thaùnh vaø quyeàn thaùnh. Thaät thaùnh laø caùc thaùnh nhôn thuoäc boán ñaïo quaœ, baäc Bích Chi Phaät, baäc thaát ñòa trong Thoâng giaùo, thaäp truù trong Bieät giaùo, thaäp tín haäu taâm trong Vieân giaùo. Nhöõng vò naày phaàn thoâng hoaëc tuy döùt song saéc thaân quaœ baùo haõy coøn, neân ñeàu goïi laø "thaät". Quyeàn thaùnh laø caùc vò Boà taùt ôœ nhöõng coõi Phöông tieän, Thaät baùo, Tòch quang cuøng baäc Dieäu giaùc (Phaät), vì laøm lôïi laïc cho keœ höõu duyeân neân öùng sanh vaøo coõi Ñoàng cö; bôœi tuøy cô thò hieän neân goïi laø "quyeàn". Nhöõng vò treân ñaây cuøng vôùi phaøm phu ñoàng ôœ, neân goïi laø "Phaøm thaùnh ñoàng cö". Vaø caœnh cö truù, veà phaàn khí theá giôùi coù haàm hoá, gai goác, buøn ñaát, cuøng caùc töôùng nhô nhôùp, veà phaàn höõu tình giôùi coù boán aùc thuù, neân goïi laø "ueá ñoä". Ñoàng cö tònh ñoä laø nhö coõi Cöïc Laïc, tuy y baùo, chaùnh baùo nôi ñaây trang nghieâm maàu nhieäm, khoâng coù boán aùc thuù, song cuõng goïi "Phaøm thaùnh ñoàng cö", vì chuùng sanh sanh veà coõi naày khoâng phaœi ñeàu laø baäc ñaéc ñaïo. Nhö trong kinh noùi: "Haïng ngöôøi phaïm toäi naëng, khi laâm chung chí taâm saùm hoái vaø nieäm Phaät, ñeàu ñöôïc vaõng sanh". Do ñoù, neân bieát nôi coõi naày chuùng sanh coøn hoaëc nhieãm cuõng coù theå ñöôïc ôœ. Theá giôùi Cöïc Laïc cuõng coù hai haïng thaùnh cö vaø bôœi y baùo, chaùnh baùo ñeàu saïch seõ trang nghieâm, neân goïi laø Tònh ñoä. Ñeå noùi roäng theâm, tuy goïi Tònh ñoä nhöng thaät ra trong aáy coù nhieàu haïng hôn keùm khoâng ñoàng. Nhö theá giôùi Dieäu Hæ tuy laø Tònh ñoä, song coøn coù nam nöõ vaø nuùi Tu Di.
Coõi Phöông tieän höõu dö laø choã ôœ cuœa baäc Nhò thöøa vaø ba haïng Boà taùt ñaõ chöùng phöông tieän ñaïo. Nhöõng vò naày do tu hai moân quaùn, döùt phaàn thoâng hoaëc, phaù heát traàn sa, boœ thaân phaân ñoaïn thoï thaân phaùp taùnh, töï taïi ôœ ngoaøi ba coõi; nhöng vì hoï chöa ñoaïn ñöôïc bieät hoaëc voâ minh neân coøn coù söï bieán dòch sanh töœ. Sôœ dó goïi "phöông tieän" vì ñoù laø caœnh giôùi cuœa haønh nhôn tu chöùng phöông tieän ñaïo; goïi "höõu dö" laø bôœi hoï chöa ñoaïn ñöôïc voâ minh. Cho neân trong Thích Luaän noùi: "Ngoaøi tam giôùi coù coõi Tònh ñoä, ñaây laø choã cuœa haøng Thanh vaên, Bích Chi Phaät cö truù, thoï phaùp taùnh thaân, khoâng coøn söï phaân ñoaïn sanh töœ".
Coõi Thaät baùo voâ chöôùng ngaïi laø nôi khoâng coù haøng Nhò thöøa, chæ thuaàn laø baäc phaùp thaân Boà taùt ôœ. Nhöõng vò naày phaù töøng phaàn voâ minh, chöùng töøng phaàn phaùp taùnh, ñöôïc quaœ baùo chaân thaät. Song vì hoï chöa ñoaïn heát voâ minh, neân coøn voâ laäu nghieäp, thoï baùo thaân phaùp taùnh vaø caœnh giôùi naày cuõng goïi laø Quaœ baùo ñoä. Kinh Nhaân Vöông noùi: "Ba Hieàn möôøi Thaùnh truù Quaœ baùo" laø chæ cho söï vieäc treân ñaây. Sôœ dó goïi "Thaät baùo", vì caùc ñaïi só aáy do quaùn thaät töôùng, phaùt ñöôïc chaân voâ laäu thoï höôœng quaœ baùo chaân thaät; goïi "voâ chöôùng ngaïi" laø bôœi chö Boà taùt ñaây, tu chaân khoâng ñònh, saéc cuøng taâm khoâng ngaên ngaïi laãn nhau. Trong kinh Hoa Nghieâm thuyeát minh theá giôùi Nhaân ñaø la voõng, chính laø caœnh naày.
Coõi Thöôøng tòch quang laø chaân lyù phaùp giôùi nhö nhö, saùng suoát cuøng cöïc cuœa baäc Dieäu giaùc. Ñaây laø Phaät taùnh chaân nhö, töùc ñoä laø thaân töùc thaân laø ñoä, thaân vaø ñoä khoâng hai, laø truù xöù cuœa ñöùc Tyø Loâ Giaù Na, cuõng goïi laø Phaùp taùnh ñoä. "Thöôøng" chính laø ñöùc Phaùp thaân, "Tòch" laø ñöùc Giaœi thoaùt, "Quang" laø ñöùc Baùt nhaõ, moät töùc laø ba, ba nguyeân vaãn moät. Ñaây cuõng goïi laø Bí maät taïng, laø caœnh giôùi du hoùa cuœa Nhö Lai, cöùu caùnh chaân thöôøng, thanh tònh cuøng cöïc.
Hai coõi tröôùc laø choã ôœ cuœa ÖÙng thaân Phaät. Coõi thöù ba thuoäc veà ÖÙng vaø Baùo, song chaùnh thöùc laø choã ôœ cuœa Baùo thaân Phaät. Coõi thöù tö khoâng phaœi ÖÙng vaø Baùo maø kieâm caœ ÖÙng, Baùo, laø choã ôœ cuœa Phaùp thaân Phaät.
Boán coõi treân ñaây tuøy theo choã tu chöùng maø phaân chia, song kyø thaät vaãn laø moät. Cho neân chaân taâm bao truøm muoân töôïng, voâ bieân quoác ñoä nhö vi traàn ôœ khaép möôøi phöông, chính laø caœnh giôùi trong taâm ta, haèng sa chö Phaät trong ba ñôøi, cuõng laø caùc ñöùc Phaät trong taâm ta; taát caœ khoâng ngoaøi baœn taâm maø coù. Hieåu ñöôïc lyù naày, thì bieát khoâng coù coõi naøo chaúng nöông nôi taâm ta maø kieán laäp, khoâng coù vò Phaät naøo chaúng nöông nôi taùnh ta maø xuaát sanh. Theá thì mieàn Cöïc Laïc ngoaøi möôøi muoân öùc coõi haù chaúng phaœi laø caœnh Tònh ñoä cuœa Duy taâm ö?
Theá giôùi Cöïc Laïc ñaõ nhö theá, thì vò giaùo chuœ ôœ coõi aáy cuõng laø ñöùc Di Ñaø cuœa baœn taùnh. Neân bieát chæ moät taâm naày bao truøm ñuœ möôøi giôùi, thaân vaø ñoä dung thoâng, truøng truøng khoâng ngaïi. Laïi neân bieát taâm, Phaät, chuùng sanh, ba chính laø moät, ñoàng theå khoâng khaùc nhau, sanh vaø Phaät hoã hieän, moãi nieäm giao tham. Cho neân coå ñöùc noùi: "Chuùng sanh trong taâm chö Phaät, moãi traàn ñeàu laø Cöïc Laïc. Chö Phaät trong taâm chuùng sanh, moãi nieäm chính thaät Di Ñaø. Möôøi phöông tònh ueá gom veà trong khoaœng saùt na. Moät nieäm saéc taâm, buœa khaép goàm thaâu phaùp giôùi". Xem theá thì bieát taát caœ ñeàu saün ñuœ trong theå thieân chaân, khoâng phaœi do duyeân khôœi môùi thaønh laäp; moät taâm nieäm ñaõ nhö theá, moät ñieåm traàn laïi khaùc chi? Vì vaäy neân môùi coù theå:
"Trong moãi moãi traàn taát caœ coõi
Trong moãi moãi taâm taát caœ taâm
Moãi moãi taâm traàn laïi khaép nhau
Truøng truøng khoâng taän khoâng chöôùng ngaïi
Ñoàng thôøi hieän roõ khoâng aån hieån
Taát caœ vieân thaønh chaúng keùm hôn."
Caœnh giôùi chaân taâm bao haøm voâ bieân quoác ñoä treân ñaây, nhö löôùi baùu Thieân chaâu cuœa trôøi Ñeá Thích, boùng vaø aùnh saùng cuœa bao nhieâu haït chaâu ñeàu gom hieän vaøo moät haït chaâu, boùng vaø aùnh saùng cuœa moät haït chaâu laïi hieän khaép vaøo taát caœ caùc haït chaâu khaùc. Tuy moãi moãi haït chaâu giao hieän laãn nhau, nhöng haït chaâu naày khoâng theå laø haït chaâu kia, haït chaâu kia khoâng theå laø haït chaâu naày, xen maø khoâng taïp, lìa maø chaúng phaân, moãi moãi khaép baøy, vaãn khoâng sôœ taïi! Theá giôùi Cöïc Laïc cho ñeán möôøi muoân öùc coõi moãi mieàn cuõng nhö moät trong caùc haït chaâu. Noùi tinh teá hôn, khaép moãi coõi töø Tam thöøa Thaùnh nhôn cho ñeán Trôøi, Ngöôøi, Tu La, Baøng sanh, Ngaï quæ, Ñòa nguïc, moãi moãi laïi cuõng nhö moät trong caùc haït chaâu. Vaø ñöùc A Di Ñaø cuõng laø moät trong caùc haït chaâu. Cho neân thaáy moät vò Phaät, töùc thaáy möôøi phöông chö Phaät vaø thaáy chín giôùi chuùng sanh ôœ khaép möôøi phöông. Coõi Phaät voâ bieân, möôøi phöông kim coå toaøn theå laø moät haœi aán ñoán vieân, khoâng coøn phaùp chi khaùc nöõa!
Nhö theá thì: thaàn traœi qua möôøi muoân öùc coõi, chính hoùa sanh trong baœn taâm ta; chaát gôœi nôi chín phaåm hoa sen, haù caùch bieät ngoaøi chaân nhö Phaät? Nhöõng lôøi daãn giaœi treân ñaây ñeàu laø nhöõng minh huaán cuœa Phaät, Toå, Thaùnh, Hieàn ñaõ tuyeân döông vaäy. Hieåu ñöôïc lyù naày taát seõ thaáy theá giôùi Cöïc Laïc laø duy taâm, moãi coõi Phaät moãi ñieåm traàn ñeàu laø duy taâm; ñöùc Di Ñaø laø baœn taùnh, moãi vò Phaät moãi chuùng sanh cuõng ñeàu laø baœn taùnh. Nhö theá laïi coøn chi phaœi nghi ngôø?
Lôøi phuï: Phaùp giôùi chaân taâm laø moät theå roäng raõi voâ bieân, bao haøm vi traàn theá giôùi, chö Phaät vaø chuùng sanh. Trong theå Nhaát chôn aáy, phaàn theá giôùi chuùng sanh luoân luoân bieán ñoåi, thuoäc veà Sanh dieät moân; phaàn tòch quang laëng maàu saùng suoát vaø thöôøng haèng, goïi laø Chaân nhö moân. Chaân taâm laø moät thaät theå chung, goàm hai moân höõu vi vaø voâ vi ñoù. Taát caœ nhöõng danh töø: Chaân taâm, Baœn taùnh, Baœn theå, Phaät taùnh, Nhö Lai taïng, Phaùp giôùi, Phaùp taùnh, Thaät töôùng, Nieát baøn, Phaùp thaân, Voâ caáu baïch tònh thöùc, Nhö Lai a laïi da thöùc, Baœn lai dieän muïc, Baùt nhaõ, Chaân khoâng... ñeàu chæ cho thaät theå aáy. Ñeå trôœ veà thaät theå naày, giaùo moân cuœa Phaät chia laøm hai. Caùc toâng nhö: Thaønh thaät, Tam luaän, Thieân thai, Thieàn, Thai taïng boä cuœa Maät giaùo, töø nôi khoâng moân maø ñi vaøo. Coøn caùc toâng: Caâu xaù, Phaùp töôùng, Luaät, Hoa Nghieâm, Tònh ñoä vaø Kim cang boä cuœa Maät giaùo, laïi do nôi höõu moân maø theå nhaäp. Cho neân nhöõng vò hieåu saâu veà lyù Baùt nhaõ cuœa Thieàn, hay lyù huyeàn moân cuœa Hoa Nghieâm, ñeàu nhaän roõ: saéc chaúng khaùc khoâng, khoâng chaúng khaùc saéc, saéc chính laø khoâng, khoâng chính laø saéc. Traùi laïi, caùc vò hoïc chöa thaáu ñaùo, neáu khoâng chaáp coù taát cuõng chaáp khoâng. Nhöng chaáp coù thì coøn bieát kieâng sôï nhaân quaœ, laùnh döõ laøm laønh, ñôøi sau höôœng phöôùc nhaân thieân, hoaëc chuyeân nieäm Phaät laïi coù theå sanh veà Tònh ñoä. Ñeán nhö chaáp khoâng taát seõ ñi ñeán choã baøi nhaân quaœ, baùc Phaät thaùnh, töông lai bò ñoïa xuoáng tam ñoà. Cho neân tieân ñöùc ñaõ raên baœo: "Thaø chaáp coù nhö non Tu, chôù chaáp khoâng nhö haït caœi!"
Vò thieàn giaœ treân, vì chöa nhaän roõ chaân taâm neân nghe noùi "duy taâm Tònh ñoä, baœn taùnh Di Ñaø", voäi hieåu laàm raèng taâm mình thanh tònh ñoù laø Tònh ñoä, laø Di Ñaø roài, chöù khoâng coù coõi Cöïc Laïc hay ñöùc Di Ñaø naøo khaùc nöõa. Phaät phaùp duø ôœ xöù naøo, Trung Hoa hay Vieät Nam cuõng coù haïng ngöôøi taø kieán chaáp khoâng aáy. Ñaïi khaùi hoï baùc khoâng coù Di Ñaø, Cöïc Laïc, khoâng coù ñòa nguïc, thieân cung, hoaëc nhö noùi Ñòa Taïng laø taâm ñòa taùnh taïng, chöù khoâng coù ñöùc Ñòa Taïng naøo caœ. Nhö ngöôøi ñeo caëp kieáng ñen thì thaáy nôi naøo cuõng toái taêm, nhöõng keœ aáy duø coù giaœng thuyeát bao nhieâu lôøi, dieãn dòch bao nhieâu kinh saùch, keát cuoäc cuõng laïc vaøo bònh khoâng chaáp. Nhöõng keœ chaáp khoâng thöôøng töï cao töï maõn, cho mình laø cao sieâu, baùc ngöôøi laø chaáp töôùng. Xeùt ra khi dieãn dòch kinh, hoï cuõng coù taâm muoán hoaèng döông Phaät phaùp, khoâng deø laïi thaønh ra huœy baùng Tam baœo; töï mình ñaõ sai laàm, khieán cho bao nhieâu ngöôøi khaùc bò laàm laïc theo. Ví nhö keœ dung y muoán cöùu ñôøi, nhöng vì söï hoïc hieåu veà y döôïc khoâng raønh neân laøm cho nhieàu ngöôøi theâm bònh.
Cho neân söï dòch kinh, thuyeát phaùp, vò taát laø coù phöôùc, laø hoaèng döông Phaät giaùo, neáu haønh giaœ laïc vaøo taø kieán, khoâng hieåu yù kinh.
5
— Hoœi: Ñaõ goïi tònh ueá dung thoâng, moãi ñieåm traàn ñeàu laø Cöïc Laïc, taïi sao coõi Sa Baø laïi thaønh ueá ñoä?
— Ñaùp: Do nghieäp caœm cuœa phaøm phu, chính nôi tònh maø thaønh ueá. Coøn Phaät nhaõn nhìn xem, taát caœ ueá ñeàu thaønh tònh. Baùo caœnh cuœa ñöùc Thích Ca haù phaœi thaät laø ueá ö?
6
— Hoœi: Lyù duy taâm bao goàm taát caœ, vieân dung khoâng ngaïi, toâi ñaõ tin laø roäng lôùn, laø nhieäm maàu. Nhöng keœ coøn treä nôi tình meâ, chöa lìa nghieäp ueá, laøm sao maø ñöôïc thanh tònh?
— Ñaùp: Taâm nhô thì coõi nhô, taâm saïch thì coõi saïch. Kinh Duy Ma noùi: "Muoán ñöôïc tònh ñoä, tröôùc phaœi tònh taâm; tuøy taâm thanh tònh, coõi Phaät thanh tònh". Phaùp tu Tònh ñoä laø moät moân huyeàn dieäu ñeå ñi ñeán choã tònh taâm, khoâng coøn phöông tieän naøo ñaëc bieät hôn nöõa!
7
— Hoœi: Veà phaàn ñaïi khaùi cuœa phaùp moân Tònh ñoä, toâi coù theå nghe ñöôïc chaêng?
— Ñaùp: Tònh ñoä nguyeân khoâng coù chi ñeå tu, tu nhaân bôœi meâ laàm môùi coù; phaùp moân vaãn khoâng cao thaáp, cao thaáp do caên taùnh maø phaân. Vì chuùng sanh caên cô sai bieät nhau, neân phaùp tu cuõng coù nhieàu caùch. Tuy nhieân, neáu toùm laïi, coù theå chia thaønh ba moân laø: quaùn töôœng, öùc nieäm vaø chuùng haïnh.
"Quaùn töôœng" nhö trong Quaùn kinh daïy: "Chö Phaät laø thaân phaùp giôùi, vaøo trong taâm töôœng cuœa taát caœ chuùng sanh. Cho neân khi taâm chuùng ta töôœng Phaät, thì taâm aáy chính laø 32 töôùng toát, 80 veœ ñeïp tuøy hình, taâm aáy laøm Phaät, taâm aáy laø Phaät. Bieån chaùnh bieán tri cuœa Phaät töø nôi taâm töôœng maø sanh. Vì theá chuùng ta phaœi nhôù nghó vaø quaùn töôœng kyõ thaân Phaät."
Thieân Thai sôù noùi: Hai chöõ "chö Phaät" laø noùi chung taát caœ Phaät; maáy chöõ "phaœi nhôù nghó" laø chæ quaùn töôœng rieâng ñöùc A Di Ñaø. Phaùp giôùi thaân laø phaùp thaân cuœa Baùo Phaät. Taâm chuùng sanh tònh, phaùp thaân töï hieän, neân goïi laø: "vaøo"; nhö khi vaàng hoàng nhaät moïc leân taát boùng hieän xuoáng traêm soâng. Ñaây laø chæ cho Phaät thaân töï taïi, coù theå tuøy vaät hieän hình vaäy. Laïi "phaùp giôùi thaân" laø chæ cho thaân Phaät, khaép taát caœ choã, laáy phaùp giôùi laøm theå. Khi haønh giaœ chöùng ñöôïc moân quaùn Phaät tam muoäi naày, giaœi nhaäp töông öng, neân noùi "vaøo trong taâm töôœng". "Taâm naày laøm Phaät" laø Phaät nguyeân vaãn khoâng, nhaân chuùng sanh taâm tònh môùi coù. "Taâm naøy laø Phaät", yù noùi tröôùc nghe baœo: Phaät nguyeân vaãn khoâng, nhaân chuùng sanh taâm tònh môùi coù, sôï e ngöôøi hieåu laàm cho raèng boãng nhieân maø coù, neân môùi noùi "laø Phaät". Môùi khôœi tu quaùn neân noùi "laøm", söï tu ñaõ thaønh neân goïi "laø".
Dieäu Toâng Thích noùi: "Muoán töôœng thaân Phaät, phaœi hieåu roõ quaùn theå. Theå ñoù laø baœn giaùc; töø nôi ñaây maø khôœi thaønh phaùp quaùn. Baœn giaùc laø thaân phaùp giôùi cuœa chö Phaät, vì chö Phaät khoâng chöùng chi khaùc ngoaøi baœn taùnh cuœa chuùng sanh. Neáu thæ giaùc coù coâng, baœn giaùc môùi hieån, neân noùi "phaùp thaân töø nôi taâm töôœng maø sanh". Laïi nöõa, ñöùc Di Ñaø cuøng taát caœ chö Phaät ñoàng moät Phaùp thaân, moät trí hueä, söï öùng duïng cuõng nhö vaäy. Hieån ñöôïc thaân ñöùc Di Ñaø töùc laø hieån ñöôïc thaân chö Phaät, toœ ñöôïc thaân chö Phaät töùc laø loä ñöôïc theå Di Ñaø. Cho neân trong vaên kinh noùi roäng qua chö Phaät ñeå keát veà söï quaùn töôœng ñöùc A Di Ñaø. Töø maáy chöõ "thaân phaùp giôùi" trôœ xuoáng laø noùi veà söï giao caœm cuœa ñaïo caœm öùng vaø öôùc veà lyù giaœi nhaäp töông öng.
Pheâ bình veà hai lôøi giaœi treân, Ngaøi Dung Taâm ñaõ noùi: "Neáu khoâng coù lôøi giaœi tröôùc, thì moân quaùn töôœng aáy khoâng phaœi laø quaùn Phaät; khoâng coù lôøi giaœi sau, e hoïc giaœ hieåu laàm raèng theå cuœa chuùng sanh vaø Phaät khaùc nhau. Hai loái giaœi ñaõ taùc thaønh cho nhau maø thuyeát minh quaùn phaùp vaäy."
"ÖÙc nieäm" laø haønh giaœ hoaëc duyeân theo töôùng toát, hoaëc trì danh hieäu cuœa Phaät, ñeàu goïi laø öùc nieäm. Moân naày coù lyù coù söï. Trong kinh Hoa Nghieâm, Giaœi Thoaùt tröôœng giaœ noùi: "Neáu toâi muoán thaáy ñöùc Voâ Löôïng Thoï Nhö Lai vaø theá giôùi An Laïc, thì tuøy yù lieàn ñöôïc thaáy. Toâi coù theå bieát roõ taát caœ chö Phaät, quoác ñoä tuøy thuoäc, cuøng nhöõng vieäc thaàn thoâng cuœa caùc Ngaøi. Bao nhieâu caœnh töôùng treân ñaây, khoâng töø ñaâu maø ñeán, khoâng ñi veà ñaâu, khoâng coù xöù sôœ vaø khoâng choã truù; cuõng nhö thaân toâi khoâng thaät coù ñi, ñöùng, tôùi, lui. Caùc ñöùc Nhö Lai kia khoâng ñeán choã toâi, toâi khoâng ñi ñeán choã cuœa caùc Ngaøi. Sôœ dó nhö theá, vì toâi hieåu roõ taát caœ chö Phaät cuøng vôùi taâm mình, ñeàu nhö moäng. Laïi hieåu töï taâm nhö nöôùc trong chum, caùc phaùp nhö hình boùng hieän trong nöôùc. Toâi ñaõ ngoä taâm mình nhö nhaø huyeãn thuaät, taát caœ chö Phaät nhö caœnh huyeãn hoùa. Laïi bieát chö Phaät Boà taùt trong töï taâm ñeàu nhö tieáng vang, nhö hang troáng roãng tuøy theo aâm thanh maø phaùt ra tieáng doäi laïi. Vì toâi ngoä giaœi taâm mình nhö theá neân coù theå tuøy nieäm thaáy Phaät".
Veà ñoaïn kinh treân, Ngaøi Trinh Nguyeân giaœi raèng: "Töø caâu ñaàu ñeán maáy chöõ "choã cuœa caùc Ngaøi" chính laø thuyeát minh lyù duy taâm, neáu ngoä töùc taâm maø voâ taâm lieàn vaøo chaân nhö tam muoäi. Khi haønh giaœ hieåu roõ caùc caœnh töôùng ñeàu hö huyeãn, duy taâm hieän ra, ñaõ ngoä duy taâm vaø töùc taâm laø Phaät, thì tuøy choã töôœng nieäm, khoâng ñaâu chaúng laø Phaät. Ñoaïn sau neâu ra boán ñieàu thí duï: caœnh moäng laø duï cho lyù khoâng ñeán khoâng ñi, hình boùng trong nöôùc laø duï cho lyù khoâng ra khoâng vaøo, töôùng huyeãn hoùa laø duï cho lyù chaúng coù chaúng khoâng, tieáng vang laø duï cho lyù chaúng tan chaúng hôïp. Vaø duï thöù nhaát laø noùi toaøn theå ñeàu duy taâm, duï thöù hai noùi vì duy taâm neân khoâng, duï thöù ba noùi vì duy taâm neân giaœ, duï thöù tö noùi vì duy taâm neân trung. Boán duï ñeàu ñuœ boán quaùn goàm thoâng vaø bieät ñeå hieån lyù duy taâm, taát caœ vaãn vieân dung khoâng ngaïi; ñoù laø yù kinh Hoa Nghieâm".
Neáu haønh giaœ hieåu roõ lyù treân ñaây, roài chaáp trì boán chöõ A Di Ñaø Phaät, khoâng duøng taâm coù, taâm khoâng, taâm cuõng coù cuõng khoâng, taâm chaúng phaœi coù chaúng phaœi khoâng, döùt caœ quaù khöù hieän taïi vò lai maø nieäm, ñoù goïi laø lyù öùc nieäm. Vaø ngaøy ñeâm saùu thôøi cöù nhö theá nhieáp taâm trì nieäm khoâng cho giaùn ñoaïn, khoâng sanh moät nieäm thì chaúng caàn vöôït giai taàng maø ñi thaúng vaøo coõi Phaät. Ñaây cuõng goïi laø lyù nhaát taâm.
Veà "söï öùc nieäm", nhö trong kinh Laêng Nghieâm noùi: "Nhôù Phaät nieäm Phaät, hieän ñôøi hoaëc ñöông lai nhaát ñònh seõ thaáy Phaät, caùch Phaät khoâng xa, khoâng caàn möôïn phöông tieän chi khaùc maø taâm töï ñöôïc khai ngoä". Hay nhö caùc kinh saùch khaùc ñaõ chæ daïy: hoaëc heä nieäm suoát moät ñôøi, hoaëc trì nieäm trong ba thaùng, boán möôi chín ngaøy, moät ngaøy ñeâm, cho ñeán baœy ngaøy ñeâm, hoaëc moãi buoåi sôùm mai giöõ möôøi nieäm. Neáu haønh giaœ duøng loøng tin saâu, nguyeän thieát, chaáp trì caâu nieäm Phaät nhö roàng gaëp nöôùc, nhö coïp döïa non, thì ñöôïc Phaät gia bò vaø ñeàu vaõng sanh veà Cöïc Laïc. Theo trong kinh, cho ñeán haïng phaøm phu taïo toäi nguõ nghòch thaäp aùc, neáu khi laâm chung chí taâm xöng danh hieäu Phaät möôøi nieäm, cuõng ñöôïc vaõng sanh. Vaø ñaây goïi laø "söï nhaát taâm".
Toùm laïi, lyù nhaát taâm laø ngöôøi thoâng ñaït boán lyù quaùn treân, duøng taâm aáy maø nieäm Phaät, töông öng vôùi khoâng hueä, ñi ñeán choã thuaàn chôn. Söï nhaát taâm laø haønh giaœ taâm coøn giöõ nieäm, moãi nieäm khoâng cho xen hôœ, ñi ñeán choã khoâng coøn taïp nieäm. Lyù nhaát taâm laø haønh moân cuœa baäc thöôïng caên, söï nhaát taâm thoâng veà haøng trung vaø haï.
"Chuùng haïnh" laø haønh giaœ duøng nhieàu haïnh ñeå vaõng sanh veà Cöïc Laïc. Nhö trong kinh Hoa Nghieâm, Phoå Hieàn Boà taùt khuyeán taán Thieän Taøi ñoàng töœ vaø ñaïi chuùng nôi haœi hoäi duøng möôøi ñaïi nguyeän vöông caàu sanh Tònh ñoä. Möôøi ñaïi nguyeän aáy laø: leã kính chö Phaät, khen ngôïi Nhö Lai, roäng tu söï cuùng döôøng, saùm hoái nghieäp chöôùng, tuøy hæ caùc coâng ñöùc, thænh Phaät chuyeån phaùp luaân, thænh Phaät ôœ ñôøi, thöôøng theo Phaät tu hoïc, haèng tuøy thuaän chuùng sanh vaø hoài höôùng khaép taát caœ. Trong moãi nguyeän aáy ñeàu coù noùi: khi naøo coõi hö khoâng, coõi chuùng sanh, nghieäp chuùng sanh, phieàn naõo cuœa chuùng sanh heát, thì nguyeän toâi môùi heát. Vaø haønh giaœ phaœi duøng ba nghieäp thaân, khaåu, yù, thaät haønh nguyeän ñoù khoâng giaùn ñoaïn, khoâng chaùn moœi. Ñeán khi laâm chung, taát caœ moïi thöù tuøy thaân ñeàu ñeå laïi, cho ñeán caùc caên ñeàu tan raõ, duy ñaïi nguyeän aáy haèng theo beân mình trong khoaœng saùt na haønh giaœ lieàn ñöôïc sanh veà Cöïc Laïc. Ñaây laø noùi veà duøng nguyeän löïc ñeå vaõng sanh.
Laïi nhö trong kinh Ñaïi Baœo Tích, ñöùc Theá Toân baœo Ngaøi Di Laëc: "Möôøi thöù taâm naày, khoâng phaœi haïng phaøm ngu, baát thieän, keœ nhieàu phieàn naõo coù theå phaùt ñöôïc. Möôøi thöù taâm aáy laø:
1) Ñoái vôùi chuùng sanh khôœi loøng ñaïi töø, khoâng laøm toån haïi.
2) Ñoái vôùi chuùng sanh khôœi loøng ñaïi bi, khoâng laøm böùc naõo.
3) Vôùi chaùnh phaùp cuœa Phaät, heát loøng hoä trì, khoâng tieác thaân maïng.
4) Vôùi chaùnh phaùp sanh loøng thaéng nhaãn, khoâng chaáp tröôùc.
5) Taâm ñieàm tónh an vui, khoâng tham söï lôïi döôõng, cung kính, toân troïng.
6) Taâm caàu chuœng trí cuœa Phaät trong taát caœ thôøi khoâng queân laõng.
7) Ñoái vôùi chuùng sanh khôœi loøng toân troïng cung kính, khoâng cho laø haï lieät.
8) Khoâng tham tröôùc theá luaän, vôùi phaàn Boà ñeà sanh loøng quyeát ñònh.
9) Taâm thanh tònh khoâng taïp nhieãm, sieâng troàng caùc caên laønh.
10) Ñoái vôùi chö Phaät, xaœ ly caùc töôùng, khôœi loøng tuøy nieäm.
Ñaây laø möôøi thöù phaùt taâm cuœa Boà taùt, do taâm naày neân ñöôïc vaõng sanh. Neáu coù keœ naøo thaønh töïu moät trong möôøi taâm treân, muoán sanh veà theá giôùi Cöïc Laïc maø khoâng ñöôïc nhö nguyeän, ñoù laø ñieàu khoâng khi naøo coù". Ñoaïn kinh treân laø noùi veà duøng taâm löïc ñeå vaõng sanh.
Laïi nöõa, nhö trong kinh Ñaïi Bi Taâm Ñaø La Ni, ñöùc Quaùn Theá AÂm Boà taùt baïch Phaät: "Baïch Theá Toân! Neáu chuùng sanh naøo tuïng trì thaàn chuù Ñaïi Bi, maø coøn bò ñoïa vaøo ba ñöôøng aùc, toâi theà khoâng thaønh Chaùnh giaùc. Tuïng trì thaàn chuù Ñaïi Bi, neáu khoâng ñöôïc sanh veà caùc coõi Phaät, toâi theà khoâng thaønh Chaùnh giaùc. Tuïng trì thaàn chuù Ñaïi Bi neáu khoâng ñöôïc voâ löôïng tam muoäi bieän taøi, toâi theà khoâng thaønh Chaùnh giaùc. Tuïng trì thaàn chuù Ñaïi Bi, taát caœ söï mong caàu trong ñôøi hieän taïi, neáu khoâng ñöôïc nhö nguyeän, thì chuù naày khoâng ñöôïc goïi laø Ñaïi Bi Taâm Ñaø La Ni; duy tröø caàu nhöõng vieäc baát thieän, tröø keœ taâm khoâng chí thaønh". Ngoaøi ra, nhöõng keœ chí taâm trì tuïng caùc chuù nhö: Baïch Taùn Caùi, Chuaån Ñeà, Vaõng Sanh, ñeàu coù theå sanh veà Cöïc Laïc hoaëc caùc Tònh ñoä khaùc. Ñaây laø noùi veà duøng thaàn löïc ñeå vaõng sanh.
Vaø, nhö trong kinh Quaùn Voâ Löôïng Thoï noùi: "Muoán sanh veà Cöïc Laïc, phaœi tu ba thöù phöôùc:
1) Hieáu döôõng cha meï, phuïng thôø sö tröôœng, taâm töø bi khoâng gieát haïi, tu möôøi nghieäp laønh.
2) Thoï trì tam quy, giöõ kyõ caùc giôùi, khoâng phaïm uy nghi.
3) Phaùt loøng Boà ñeà, tin lyù nhaân quaœ, ñoïc tuïng kinh ñieån ñaïi thöøa, khuyeán taán ngöôøi tu haønh.
Ba thöù phöôùc naày laø chaùnh nhaân tònh nghieäp cuœa chö Phaät quaù khöù, hieän taïi vaø vò lai". Ñaây laø noùi veà duøng phöôùc löïc ñeå vaõng sanh.
Ngoaøi ra, nhöõng keœ caát chuøa, xaây thaùp, taïo töôïng, leã baùi taùn tuïng, giöõ gìn trai giôùi, ñoát höông, raœi hoa, cuùng döôøng traøng phan baœo caùi, trai taêng boá thí, neáu haïnh laønh thuaàn thuïc, duøng loøng tín nguyeän hoài höôùng, ñeàu coù theå vaõng sanh. Caùc ñieàu daãn ra treân ñaây goïi laø chuùng haïnh. Nhöng nguyeän haïnh ñaõ coù lôùn nhoœ khoâng ñoàng, lyù söï sai bieät, thì vieäc thaáy Phaät, nghe phaùp, caœm thoï Y, Chaùnh taát cuõng coù hôn keùm khaùc nhau, ñaây chæ noùi ñaïi löôïc.
Lôøi phuï: Muoán sanh veà Cöïc Laïc, haønh giaœ coù theå duøng moät trong caùc haïnh: nguyeän löïc, taâm löïc, thaàn löïc, phöôùc löïc ñeå hoài höôùng, khoâng phaœi chæ ñaëc bieät coù moân quaùn töôœng hay trì danh. Tuy nhieân, trong boán phöông phaùp aáy, ngöôøi tu phaœi thaät haønh cho ñeán ñoä coâng ñöùc tinh thuaàn, haïnh laønh thaønh töïu, môùi coù hy voïng. Maø keœ dung thöôøng thì nghieäp chöôùng naëng khoâng deã gì ñoaïn, haïnh laønh khoù khoâng deã gì thaønh, duy coù haïnh trì danh nöông caàu nôi tha löïc laø chaéc chaén nhaát. Cho neân AÁn Quang phaùp sö ñaõ noùi: "Haïng phaøm phu keùm coœi maø ñöôïc vaõng sanh, toaøn nhôø töø löïc cuœa Nhö Lai". Vaäy ngöôøi nieäm Phaät ñôøi nay muoán cho phaàn vaõng sanh ñöôïc ñaœm baœo, neân laáy söï trì danh laøm phaàn chaùnh, coøn caùc coâng ñöùc nhö: tuïng kinh, trì chuù, boá thí vaø nhöõng haïnh laønh khaùc, ñeå vaøo phaàn trôï, môùi laø ñöôøng loái an toaøn.
Trong ba moân cuœa Ngaøi Thieân Nhö trình baøy, ñaïi khaùi moân thöù nhaát noùi veà Thaät töôùng nieäm Phaät, haïng trung haï khoù haønh trì. Moân thöù ba, thì haïng dung thöôøng, nhieàu nghieäp duyeân, cuõng ít coù hy voïng, chæ neân duøng laøm phaàn trôï. Duy phöông phaùp trì danh thuoäc moân thöù hai laø moïi ngöôøi ñeàu coù theå thaät haønh vaø coù hy voïng thaønh töïu. Tuy nhieân, vì caên taùnh cuœa chuùng sanh khaùc nhau, Ngaøi phaœi noùi cho ñuœ ñeå moïi ngöôøi tuøy sôœ thích maø löïa choïn. Veà phaàn dòch giaœ chæ caên cöù theo phaàn ñoâng haïng dung thöôøng ñôøi nay maø bieän minh söï lôïi haïi theá thoâi.
8
— Hoœi: Toâi nghe Thieän Taøi ñoàng töœ laø baäc vieân ñoán lôïi caên, moät ñôøi ñöôïc chöùng quaœ, sao ñöùc Phoå Hieàn khoâng khuyeân Ngaøi sanh veà coõi Hoa Taïng maø laïi khuyeân sanh veà Cöïc Laïc, laø yù theá naøo?
— Ñaùp: Trong Hoa Nghieâm Sôù coù lôøi hoœi aáy. Sôù baœn ñaõ ñaùp: "Vieäc ñoù haøm aån nhieàu lyù do: vì coù nhaân duyeân, vì ñeå taâm nieäm ñöôïc quy nhöùt, vì khoâng lìa coõi Hoa Taïng, vì töùc laø baœn sö". Hai lyù do tröôùc deã hieåu. Lyù do thöù ba laø trong theá giôùi Hoa Taïng coù vi traàn coõi Phaät, mieàn Cöïc Laïc caùch ñaây möôøi muoân öùc Phaät ñoä, taát caœ ñeàu khoâng ngoaøi soá saùt chuœng aáy. Lyù do thöù tö nhö trong kinh noùi: "Hoaëc thaáy phaùp hoäi Phaät Voâ Löôïng Thoï coù nhieàu vò Boà taùt nhö Quaùn Theá AÂm vi nhieãu, lieàn khen ngôïi thaân dò hoùa cuœa ñöùc Tyø Loâ Giaù Na. Tyø Loâ Giaù Na Nhö Lai laø Giaùo chuœ coõi Hoa Taïng, ñöùc A Di Ñaø ñaõ laø thaân dò hoùa cuœa Ngaøi thì ñaâu coù khaùc chi Ngaøi, vì theá neân môùi noùi "töùc laø baœn sö". Trong aáy laïi noùi: "Phoå Hieàn Boà taùt vì Thieän Taøi vaø haœi chuùng keát khuyeán veà Cöïc Laïc bôœi Thieän Taøi laø baäc tin hieåu vieân toâng, vaøo trí Vaên Thuø, tu haïnh Phoå Hieàn, phöôùc hueä vaø söï lyù ñeàu xöùng hôïp phaùp giôùi. Ñoù laø baäc ñaïi taâm, tuy ñaõ ngoä theå baœn minh, ñoàng haøng vôùi chö thaùnh, nhöng vì löïc duïng chöa ñaày ñuœ, khoâng theå nhaäp theá laøm lôïi ích khaép quaàn sanh nhö caùc ñöùc Nhö Lai. Vì theá Phoå Hieàn Boà taùt khuyeân Ngaøi vaø haœi chuùng, nöông veà Tònh ñoä, gaàn guõi Di Ñaø, khoâng ngoaøi yù muoán cho taát caœ ñöôïc mau chöùng quaœ Phaät".
9
— Hoœi: Trong moân chuùng haïnh noùi: "nguyeän haïnh ñaõ coù lôùn nhoœ khoâng ñoàng, lyù söï sai bieät, thì vieäc thaáy Phaät, nghe phaùp, caœm thoï y, chaùnh, taát cuõng coù hôn keùm khaùc nhau; theá thì hai moân quaùn töôœng, öùc nieäm, nhaân tu khoâng ñoàng, söï caœm töôùng coù khaùc nhau chaêng?
— Ñaùp: Vieäc aáy coá nhieân laø phaœi khaùc. Vì theá, Ngaøi Vónh Minh ñaõ baœo: "Söï vaõng sanh coù chín phaåm, khoâng phaœi ñoàng moät baäc. Hoaëc coù keœ nöông veà hoùa quoác, thaáy öùng thaân cuœa Phaät; hoaëc coù vò sanh nôi baùo ñoä, thaáy chaân theå cuœa Nhö Lai; hoaëc coù keœ traœi qua nhieàu kieáp môùi chöùng quaœ tieåu thöøa, hoaëc coù vò vöøa sanh moät ñeâm lieàn sieâu leân thöôïng ñòa. Noùi toùm laïi, vì ngöôøi vaõng sanh caên haïnh khoâng ñoàng, coù ñoän caên, lôïi caên, coù ñònh yù, taùn yù, neân hoa nôœ coù sôùm muoän, quaœ chöùng coù chaäm mau, thôøi haïn raát laø caùch bieät". Töø Vaân Saùm Chuœ cuõng baœo: "Tuy chia ra chín phaåm, nhöng ñoù chæ laø löôïc phaân; neáu teá phaân thì coù voâ löôïng phaåm".
10
— Hoœi: Cöïc Laïc chæ laø coõi Ñoàng cö, khoâng phaœi coõi Thaät baùo, taïi sao laïi noùi: "hoaëc coù vò sanh nôi baùo ñoä, thaáy chaân theå cuœa Nhö Lai"?
— Ñaùp: OÂng cho raèng coù coõi Thaät baùo ôœ rieâng ngoaøi coõi Ñoàng cö hay sao? Neân bieát ba coõi kia khoâng lìa coõi Ñoàng cö maø coù, chæ khaùc laø thaân, caœnh vaø söï thoï duïng khoâng ñoàng nhau theá thoâi! Nhö trong kinh noùi: "Thaân cuœa Phaät A Di Ñaø cao saùu möôi muoân öùc na do tha haèng haø sa do tuaàn". Caùc baäc coå ñöùc bình giaœi cho ñoù laø thaân Thaät baùo. Chaúng nhöõng theá giôùi Cöïc Laïc coù boán ñoä khoâng ñoàng, maø caùc coõi khaùc cuõng ñeàu nhö vaäy. Neân Ngaøi Kinh Kheâ noùi: "Ngay coõi Sa Baø naày coù ñuœ boán ñoä. Nhö ñöông thôøi haœi hoäi Hoa Nghieâm khoâng lìa Theä ña laâm, maø caùc baäc ñaïi Thanh vaên vaãn khoâng nghe thaáy vaø hay bieát".
11
— Hoœi: Neáu coõi Sa Baø coù ñuœ boán ñoä, thì chæ neân ôœ taïi ñaây maø laàn löôït tu haønh, caàn chi phaœi caàu sanh Cöïc Laïc?
— Ñaùp: Coõi naày tuy ñuœ boán ñoä, nhöng vì thuoäc veà Ñoàng cö ueá ñoä, neân ngöôøi tu khoù tröø nghieäp nhieãm. Muoán thoaùt ly nhieãm nghieäp, haønh giaœ phaœi caàu sanh veà Ñoàng cö tònh ñoä ôœ Lieân bang. Neân Töù Minh toân giaœ noùi: "Coõi Sa Baø caœnh duyeân tröôïc aùc naëng, ngöôøi tu phaœi chöùng ñeán vò Thaäp tín môùi thoaùt khoå luaân. Mieàn Cöïc Laïc caœnh duyeân thaéng dieäu, neân khi veà chín phaåm ñeàu leân haøng baát thoaùi. Ngöôi haù khoâng nghe trong kinh Phaùp Hoa noùi coù nhöõng vò thoï giaùo vôùi Ñaïi Thoâng Trí Thaéng Nhö Lai, töø ñoù ñeán nay ñaõ traœi qua soá kieáp nhö buïi nhoœ cuœa voâ löôïng voâ bieân coõi Phaät maø coøn ôœ nôi ñòa vò Thanh vaên hay sao? AÁy ñeàu do maõi thoaùi chuyeån neân phaœi traœi qua thôøi kieáp laâu xa. Chaúng haïn nhö Ngaøi Xaù Lôïi Phaát tieàn kieáp ñaõ chöùng ñeán Luïc truù maø coøn thoaùi taâm, huoáng nöõa laø haïng tu haønh lô laùo ö? Noùi chung, ôœ coõi naày vì coù nhieàu chöôùng duyeân, neân ngöôøi tu deã bò lui suït. Tieân ñöùc ñaõ baœo: "Soá löôïng Boà taùt môùi phaùt taâm nhieàu nhö boâng xoaøi tröùng caù, nhöng keát cuoäc coøn laïi khoâng ñöôïc bao nhieâu". Neáu keœ naøo bieát höôùng veà Cöïc Laïc, nhôø thaéng duyeân beân coõi aáy, duø cho haïng phaøm phu thaáp keùm, cuõng leân ngay ngoâi baát thoaùi. Ñaây laø lyù do taát yeáu trong söï caàu sanh maø caùc haønh nhôn neân suy gaãm kyõ.
12
— Hoœi: Trong möôøi phöông, coõi Ñoàng cö Tònh ñoä raát nhieàu. Nay laïi rieâng chæ theá giôùi Cöïc Laïc vaø duy khen caœnh duyeân ôœ coõi aáy thaéng dieäu laø taïi sao?
— Ñaùp: Kinh Phaät Thuyeát A Di Ñaø noùi: "Chuùng sanh ôœ coõi aáy khoâng coù caùc söï khoå, chæ höôœng nhöõng ñieàu vui, neân goïi laø Cöïc Laïc". Caœnh duyeân ôœ Cöïc Laïc raát thuø thaéng, coù nhieàu söï kieän thuaän lôïi cho chuùng sanh nôi coõi naày hôn caùc Tònh ñoä khaùc, maø taâm löôïng cuœa phaøm phu trong tam giôùi khoâng theå thaáu hieåu ñöôïc. Nay xin taïm ñem caœnh duyeân ôœ Sa Baø vaø Tònh ñoä ñeå so saùnh löôïc qua:
ÔŒ coõi naøy loaøi ngöôøi baåm thoï thaân hình huyeát nhuïc, coù sanh laø coù khoå; coõi kia thì chuùng höõu tình ñeàu hoùa chaát nôi hoa sen, khoâng coøn söï khoå veà sanh. ÔŒ coõi naày thôøi tieát ñoåi dôøi, con ngöôøi laàn laàn ñi ñeán caœnh giaø yeáu; coõi kia laø theá giôùi tröôøng xuaân, khoâng coù ñeâm, ngaøy, noùng, laïnh, chuùng sanh khoâng bò söï khoå suy giaø. ÔŒ coõi naày con ngöôøi thaân töù ñaïi khoù ñieàu hoøa, deã sanh nhieàu beänh hoaïn; coõi kia thì chuùng sanh theå chaát kim cöông thôm saïch, khoâng coù söï khoå veà yeáu ñau. ÔŒ coõi naày con ngöôøi ít ai soáng quaù taùm möôi, côn voâ thöôøng mau choùng; coõi kia thì chuùng sanh thoï soá ñeán kieáp löôïng voâ bieân, khoâng coù söï khoå veà cheát. ÔŒ coõi naày con ngöôøi bò sôïi daây thaân tình aùi luyeán raøng buoäc, chòu ñau khoå vì noãi töœ bieät sinh ly; nôi coõi kia chuùng sanh hoùa thaân nôi hoa sen, khoâng coù cha meï vôï con, neân khoâng bò khoå veà aân tình chia caùch. ÔŒ coõi naày ai khoâng coù keœ thöông ngöôøi gheùt, neân khi oaùn thuø gaëp gôõ taát phaœi chòu nhieàu noãi phieàn naõo gian truaân; nôi coõi kia toaøn laø baäc thieän nhôn daét dìu giuùp ñôõ laãn nhau, khoâng coù söï khoå veà oan gia hoäi ngoä. ÔŒ coõi naày con ngöôøi phaàn nhieàu ngheøo khoå thieáu keùm, duø keœ giaøu sang cuõng coù bieát bao öôùc voïng khoâng thaønh; nôi coõi kia, söï thoï duïng veà aên, maëc, ôœ, caùc thöù traân baœo, bao nhieâu ñieàu mong muoán, ñeàu ñöôïc hoùa hieän töï nhieân, chuùng sanh an vui, khoâng coù noãi ñau buoàn veà thaát voïng. ÔŒ coõi naày con ngöôøi hoaëc hình theå xaáu xa, caùc caên khoâng ñuœ; coõi kia chuùng sanh ñeàu coù 32 töôùng toát, thaân kim cöông xinh ñeïp, coù aùnh quang minh. ÔŒ coõi naày chuùng sanh xoay vaàn trong neœo luaân hoài, nôi coõi kia baäc thöôïng thieän ñeàu chöùng Voâ sanh phaùp nhaãn. ÔŒ coõi naày coù ñuœ boán aùc thuù khoå naõo; nôi coõi kia teân ba aùc ñaïo haõy coøn khoâng. ÔŒ coõi naày nhieàu goø noång hang hoá, röøng raäm choâng gai, daãy ñaày caùc töôùng nhô aùc; nôi coõi kia thì vaøng roøng laøm ñaát, caây baùu vuùt trôøi, laàu choùi traân chaâu, hoa ñua boán saéc. ÔŒ coõi naày thì Song laâm ñaõ khuaát, Long Hoa coøn xa; nôi coõi kia, Di Ñaø Theá Toân hieän ñang thuyeát phaùp. ÔŒ coõi naày thì Quaùn AÂm, Theá Chí, luoáng meán danh laønh; nôi coõi kia, chö Boà taùt thöôïng nhôn haèng laøm thaéng höõu. ÔŒ coõi naày thì caùc ma cuøng ngoaïi ñaïo, laøm naõo loaïn baäc chaùnh tu; nôi coõi kia, Phaät hoùa tinh thuaàn, ngoaïi ma tuyeät tích. ÔŒ coõi naày thì saéc thanh danh lôïi, khieán meâ hoaëc ngöôøi tu; nôi coõi kia, y, chaùnh saïch nghieâm, khoâng coøn duyeân nhieãm. ÔŒ coõi naày thì aùc thuù muoãi moøng, khieán haønh nhôn khoâng yeân oån; nôi coõi kia, nhaïc caây chim nöôùc, haèng noùi phaùp aâm.
So saùnh löôïc qua hai coõi, caœnh duyeân hôn keùm thaät ñaõ caùch xa, neáu noùi cho kyõ thì söï öu lieät laøm sao keå xieát! Tuy nhieân, khaùi yeáu maø noùi khoâng ngoaøi hai ñieåm: moät laø vì caœnh Cöïc Laïc thuø thaéng, neân coù theå khích phaùt loøng mong meán vaø quy höôùng cuœa loaøi höõu tình; hai laø duyeân Lieân quoác nhieäm maàu neân coù theå giuùp ích cho ngöôøi vaõng sanh deã tieán mau treân ñöôøng tu chöùng. Vì theá, coõi Ñoàng cö Tònh ñoä ôœ möôøi phöông tuy nhieàu, song rieâng coõi Cöïc Laïc coù ñaày ñuœ thaéng duyeân, caùc kinh luaän ñeàu chæ quy, cuõng do leõ ñoù.
13
— Hoœi: Trong möôøi phöông coù voâ soá chö Phaät, nhöõng chuùng sanh höõu taâm ñeàu coù theå thaân caän. Nay laïi rieâng suy cöœ ñöùc A Di Ñaø laø taïi sao?
— Ñaùp: Trong aáy coù ba lyù do: vì ñöùc A Di Ñaø theä nguyeän saâu roäng, vì chuùng sanh ôœ coõi naày coù nhaân duyeân lôùn vôùi Ngaøi vaø vì söï giaùo hoùa cuœa hai ñöùc Theá Toân ôœ Taây phöông vaø Ñoâng ñoä lieân quan nhau.
Veà nguyeân nhaân thöù nhöùt, nhö kinh Voâ Löôïng Thoï noùi: ñöùc A Di Ñaø trong thôøi kyø tu nhaân ñaõ phaùt nhieàu theä nguyeän roäng lôùn. Phaàn khaùi yeáu trong caùc lôøi nguyeän aáy laø: "Khi toâi thaønh Phaät, neáu coù chuùng sanh naøo muoán sanh veà nöôùc toâi, sieâng tu caùc caên laønh vaø chí taâm xöng danh hieäu toâi cho ñeán möôøi nieäm, giaœ söœ keœ aáy khoâng ñöôïc vaõng sanh thì toâi theà khoâng thaønh Chaùnh giaùc. Keœ naøo ñaõ sanh veà nöôùc toâi maø coøn bò thoaùi chuyeån vaø khoâng quyeát ñònh ñöôïc thaønh Phaät, toâi theà khoâng thaønh Chaùnh giaùc". Neân trong Hoa Nghieâm Sôù noùi: "Phaät A Di Ñaø coù lôøi theà saâu naëng nguyeän tieáp daãn chuùng sanh ôœ coõi Sa Baø".
Veà nguyeân nhaân thöù hai, khi Phaät Thích Ca coøn ôœ ñôøi, chuùng sanh nghe lôøi töø huaán, quy höôùng veà ñöùc A Di Ñaø raát nhieàu. Töø khi ñöùc Theá Toân nieát baøn veà sau, khoâng luaän laø haøng taêng tuïc, nam nöõ, giaøu ngheøo sang heøn, keœ ñaõ nghe chaùnh phaùp hay chöa bieát gì veà Phaät giaùo vaãn thöôøng xöng nieäm danh hieäu A Di Ñaø Phaät. Duø cho haïng hung döõ, keœ khoâng loøng tin, khi gaëp caœnh nguy khoán tai naïn, hay luùc vui möøng, thaùn oaùn, baát giaùc cuõng keâu goïi A Di Ñaø Phaät. Cho ñeán treœ nhoœ khi chôi ñuøa vaãn thöôøng naén hình, veõ töôïng Phaät A Di Ñaø; ngöôøi haùt xöôùng hay ñöùa haøi nhi naêm ba tuoåi noùi naêng chöa raønh, cuõng bieát nieäm A Di Ñaø Phaät. Söï khoâng ai khuyeán khích maø vaãn bieát nieäm aáy khoâng phaœi do nhaân duyeân laø gì? Laïi nhö trong kinh Voâ Löôïng Thoï, ñöùc Theá Toân ñaõ baœo: "Nay ta noùi kinh naày khieán cho chuùng sanh ñöôïc thaáy Phaät Voâ Löôïng Thoï vaø quoác ñoä cuœa Ngaøi. Nhöõng keœ muoán böôùc leân ñöôøng giaœi thoaùt, neân caàu vaõng sanh. Phaùp moân naày moïi ngöôøi ñeàu coù theå tu, chôù vì ta dieät ñoä roài maø sanh loøng nghi hoaëc. Trong ñôøi ñöông lai, khi tam taïng giaùo ñieån ñaõ dieät heát, ta duøng nguyeän löïc töø bi, chæ löu kinh naày theâm moät traêm naêm. Nhöõng chuùng sanh naøo coù duyeân ñöôïc gaëp, tuøy yù mong caàu thaœy ñeàu ñaéc ñoä". Laïi noùi: "Sau khi kinh naøy dieät roài, Phaät phaùp hoaøn toaøn maát haún trong ñôøi, chæ coøn löu truyeàn boán chöõ A Di Ñaø Phaät ñeå cöùu ñoä chuùng sanh; keœ naøo khoâng tin maø huœy baùng, seõ bò ñoïa vaøo ñòa nguïc, chòu ñuœ caùc söï khoå". Vì leõ ñoù, neân Ngaøi Thieân Thai noùi: "Phaœi bieát ñöùc Phaät kia ñoái vôùi coõi tröôïc naày, coù nhaân duyeân raát lôùn".
Veà nguyeân nhaân thöù ba, caùc vò tieân giaùc ñeàu baœo: "Ñöùc Thích Ca öùng sanh nôi coõi ueá, ñem caùc duyeân: nhô aùc, khoå naõo, voâ thöôøng, chöôùng naïn, maø chieát phuïc chuùng sanh, khieán cho hoï sanh loøng nhaøm chaùn maø tu theo chaùnh ñaïo. Ñöùc Di Ñaø hieän thaân nôi coõi tònh, duøng caùc duyeân: trong saïch, an vui, laâu daøi, khoâng thoaùi chuyeån maø nhieáp hoùa loaøi höõu tình, khieán cho hoï khôœi taâm öa meán maø trôœ laïi nguoàn chaân. Hai baäc thaùnh nhôn ñaõ duøng hai moân chieát vaø nhieáp laøm cho chaùnh giaùo löu haønh, neân söï hoùa ñoä coù lieân quan nhau. Laïi ñöùc Boån Sö ngoaøi söï chæ daïy ba thöøa ñe