NẺO PHẬT GIÁO VÀO VIỆT NAM
Người Việt nam ta thấm nhuần Phật giáo đã lâu đời rồi. Hiện những người không đi chùa, không thờ Phật, không có chút ý thức gì về Phật giáo cũng có thể có tư tưởng Phật giáo, hoặc tiểu thừa, hoặc đại thừa.
Như thế tưởng cũng nên tìm biết Phật giáo do thời nào và do đường nào truyền sang xứ ta.
Đây xin trích lục một bài tác giả đã cho đăng vào báo Phụ nữ Tân Văn ở Sài Gòn cách mười năm nay, để giới thiệu bài khảo về "Phật giáo ở Việt nam, từ hồi mới du nhập cho tới thế kỷ thứ XIII" của ông Trần văn Giáp đăng trong Bulletin de l’Ecole francaise d’Extrême Orient 32 ème année, tome 32, fascicule I (Hà nội, 1932).
"... Tìm biết con đường của Phật giáo vào Việt nam là một chuyện gian nan. Một là vì lịch sử xứ nầy còn hàm hồ lắm, một là vì trong sự khảo cứu nầy cần phải rõ giáo lý mớùi biết được cách truyền bá của Phật giáo, và nhân đó mà dò xét con đường truyền bá của nó. Bao nhiêu những nỗi khó khăn, ông Trần dườøng như không ngại, vì ông sẵn học, sẵn thầy, mà nhất là sẵn sách.
Trước khi sang Pháp, ông có cái duyên gặp ở Hải Phòng một pho sách rất hiếm tên là Thiền Uyển Tập Anh Ngữ Lục, trong đó có lịch sử của những vị danh tăng trong thiền tông, từ thế kỷ thứ VI tới thế kỷ thứ XIII. Pho Thiền Uyển nầy nó sẽ giúp ông làm cái sườn cho bài khảo cứu của ông hôm nay.
Phật giáo phát nguyên bên Ấn độ là xứ cách Việt nam biết bao nhiêu là núi cao biển rộng, thời nó làm cách nào mà truyền sang hồi lúc đường sá không có giao thông, xe-tàu chưa xuất hiện?
Đi đường bộ, trải qua Tây Tạng, Trung Hoa, rồi từ đây mới bọc xuống phía nam mà vào Việt nam.
Cái ức thuyết ấy, xưa nay nhiều người đề xướng.
Song cứ như sự khảo cứu của ông Trần, thời con đường bộ đó không phải là con đường có một không hai của Phật giáo để sang xứ ta. Mà còn một đường nữa, ít ai nghĩ đến là con đường biển. Tập Thiền Uyển chứng nhận cái ức thuyết nầy.
Cứ như trong tập ấy, thời Phật giáo noi con đường biển, vịn theo những hòn đảo mà lần hồi đi từ Ceylan qua Java, qua Indonésie, rồi sang Việt nam.
Sang đến Việt nam thời có lẽ vào lối thế kỷ thứ III, vì cứ quyển sách Tàu tên Ngô Chí, viết ra trong thế kỷ thứ IV, thời thấy nói, ở thế kỷ thứ III, có người nước ngoài cư trú ở Bắc Việt.
Phật giáo đã vào được Việt nam rồi, thời truyền bá ra, ngày một xa dần.
Ông Trần chia lịch sử Phật giáo ở Việt nam ra làm bốn thời kỳ:
Thời kỳ thứ nhất, chạy dài từ đầu thế kỷ thứ III đến cuối thế kỷ thứ IV, là thời kỳ Khương Tăng Hội (lối năm 280 sau Chúa giáng sinh) làm cho Phật giáo chiến thắng. Trong thời kỳ nầy, thấy có người Tàu tên là Mâu Bác, muốn học Phật, phải đi xuống miền nam của nước Tàu, nhất là đi BắcViệït. Sự nầy chỉ rõ rằng Phật giáo noi đường biển mà vào Việt nam.
Thời kỳ thứ hai, là thời kỳ Tì Ni Đa Lưu Chi (Vinitaruci) đem truyền Thiền tông ở Bắc Việt, và lập ở Bắc ninh (lối năm 580 sau Chúa giáng sinh) một phái để tên mình.
Thời kỳ thứ ba, thuộc về thế kỷ thứ IX, là thời kỳ Phật giáo của nước Tàu phát thạnh nhất, có Vô Ngôn Thông, từ Quảng châu chạy sang Việt nam, vào ở chùa Kiến Sơ (tỉnh Phú thọ), lập một phái "thiền" mới, dùng phép "Bích Quán" của Bồ Đề Đạt Ma (Bôdhidharma). Đó là Thiền tông thuần túy.
Thời kỳ thứ tư, ở vào thế kỷ thứ XI, là thời kỳ Phật giáo đại thạnh ở Việt nam. Các nhà vua thời nầy không theo giáo hệ của Bồ Đề Đạt Ma, mà lại chọn một vị thiền sư người Tàu tên là Thảo Đường ở Chiêm Thành, đem về làm thầy. Đó là thời kỳ phái Thiền tông Việt nam phát hiện."
Bài khảo cứu ngừng ngay chỗ đó...
oOo
