(VNI)
TÌNH NGHÓA XÖÔNG ROÀNG
HUYØNH TRUNG CHAÙNH
Keå töø ngaøy choàng ñi Nam Cali thaêm baïn trôû veà, thím Naêm boãng linh caûm con ngöôøi chuù coù caùi gì laø laï, ñaùng nghi laém! Chuù traàm ngaâm buoàn röôøi röôïi, ñoâi khi laïi coøn buoâng tieáng thôû daøi naõo nuoät nöõa. Thím ngaám ngaàm theo doõi bieán chuyeån taâm tö choàng "saùt nuùt", ñoaùn giaø ñoaùn non ñuû moïi chuyeän. Cuoái cuøng, thím nhaän thaáy khoâng lyù do naøo ñöùng vöõng heát, ngoaïi tröø chuyeän tình caûm. Chuù vöøa ñöôïc tin buoàn cuûa ngöôøi yeâu naøo ñoù ngaøy xöa vaø bò chaán ñoäng bôûi moái tình cuõ nghóa xöa chaêng? Nghó ñeán ñoù boãng döng thím caûm thaáy ngheøn ngheïn khoù thôû! "Caùi gì vaäy, chaúng leõ giaø ñeán töøng tuoåi naày maø mình laïi coøn ghen boùng ghen gioù sao?", thím boái roái töï hoûi loøng mình. Maáy naêm nay, thím töï haøo mình tu döôõng taâm taùnh tieán boä, khoâng coøn ñoå gheø töông nöõa, teù ra, maùu ghen cuûa thím vaãn coøn nguyeân veïn, ngaám ngaàm vaø maõnh lieät nhö xöa. Thím lau doïn beáp maø khoâng boû soùt "nhöùt cöû nhöùt ñoäng" naøo cuûa chuù. Chuù môû truyeàn hình maø loøng daï chuù thaån thôø noùi chuyeän ñaâu ñaâu, roài chuù chôït buoâng tieáng thôû daøi, ngaâm nga nho nhoû:
"Ví daàu tình baäu muoán thoâi!
"Baäu gieo tieáng döõ cho roài baäu ra..."
Roõ raøng laø nhôù nhung ngöôøi tình cuõ naøo, roài thôû than ñaây maø. Thím heát chòu noåi, boû dôû vuï doïn beáp, coá gaéng giöõ bình tónh toái ña, vaäy maø thím cuõng run gioïng, cöôøi gaèn noùi nöûa chôi nöûa thieät vôùi choàng:
— Chaø, con naøo baûnh quaù! daùm gieo tieáng döõ cho choàng tui, roài boû rôi vaäy caø!
Chuù Naêm cöôøi ngaët ngheõo:
— OÁi giôøi ôi! nghe noùi ñoä raøy tu taäp haïnh xaû ly, maø sao laïi troå moøi ghen roài!
— Ô! ai theøm ghen! thaáy chuyeän ñaùng nghi thì hoûi chôi cho bieát vaäy thoâi!
— Hay quaù haù! vôï tui tu thieàn maø canh caùnh "ñaïi nghi", vaäy thì chaéc saép "ñaïi ngoä" tôùi nôi roài ña!
Chuù cöôøi giôõn maø nhìn maët muï vôï thaáy "nöôøng" maët maø xanh dôøn nhö taøu laù, khoâng nôõ ñuøa dai, neân voäi vaõ traán an:
— Thoâi xin can baø ôi! toâi than thôû ñaây laø than thôû caûnh ngoä ñôùn ñau cuûa thaèng Hoaøng. Noù qua sau, lôø khôø ngheøo ñoùi thaát nghieäp, vôï noù khinh khi haát huûi maø khoâng thaúng thaén noùi thaät loøng mình, laïi bôùi tìm chuyeän cuõ hai möôi naêm veà tröôùc, ñeå traùch moùc taïo côù boû nhau, loøng daï ñaøn baø thaät laø... ngoaét ngoeùo laï luøng...
Ñaøn baø voán chòu khoù ngoài leâ ñoâi maùch, baøn taùn chuyeän ngöôøi. Thím ñaõ ñöôïc baïn beø baùo caùo töøng bieán chuyeån cuûa moái tình Hoaøng - Mai, vôùi ñaày ñuû tình tieát eùo le gaây caán. Thím daáu bieät choàng chuyeän naày, vì sôï choàng nghe roài seõ buoàn laây voâ ích. Thím ñaõ quaù raønh vuï ñoù, nhöng ñang lôõ côõ queâ queâ vôùi côn ghen boùng gioù taøo lao, neân thím beøn giaû vôø "ngaây thô cuï", môû maét troøn xoe nhö con nai vaøng ngô ngaùc:
— Trôøi ôi! khoâng leõ chò Mai teä baïc nhö vaäy sao anh?
— Neáu anh khoâng ñích thaân nghe anh Hoaøng keå, anh cuõng khoù tin con ngöôøi noåi tieáng laø maãu möïc, "ñöùc haïnh khaû phong" nhö chò aáy laïi haønh ñoäng nhö vaäy!
Traàm ngaâm thaät laâu ñeå hoài töôûng buoåi hoäi ngoä vôùi baïn vöøa qua, chuù Naêm buøi nguøi tieáp lôøi: "Khuya hoâm ñoù, anh laàn moø tìm ñeán caây xaêng Exxon, taïi Santee, ñaäu xe xa xa roài laúng laëng ñi boä ñeán gaàn quan saùt haén. Bao naêm trôøi lao ñoäng caûi taïo ñaõ bieán ñoåi con ngöôøi ñöôøng beä, sang troïng ngaøy xöa thaønh moät keû luï khuï, gaày goø, khaéc khoå. Anh xuùc ñoäng röng röng nöôùc maét, chôø vaéng khaùch môùi böôùc tôùi quaày tính tieàn leân tieáng:
— Hoaøng! sao maày laùnh maët anh em! khieán tao phaûi traày vi troùc vaãy môùi tìm ñöôïc maøy!
Hoaøng cuõng laïc gioïng:
— Thaät khoâng ngôø coù ngaøy mình laïi gaëp nhau! tao troán heát moïi ngöôøi vì xaáu hoå chuyeän nhaø, chôù ñaâu coù troán traùnh rieâng maày!
Môùi noùi maáy caâu, thì laïi coù khaùch haøng ñeán, Hoaøng voäi noùi:
— Nôi naày noùi chuyeän hôi baát tieän! Ngaøy mai mình gaëp nhau taïi quaùn phôû Hoøa luùc 8 giôø saùng ñöôïc khoâng?
— Khoâng! tao ôû ñaây chôø maày xong "ca" laøm vieäc, roài theo maày veà choã troï, noùi chuyeän beân nhau troïn ngaøy ñeâm môùi haû daï!
— Khoâng tieän laém ñaâu! choã tao ôû chaät heïp loâi thoâi laém!
— Hoaøng! tuïi mình laø baïn chí thieát, ñaõ töøng ñoùi raùch aên nguû buïi ñôøi vôùi nhau. Sao maày laïi trôû chöùng khaùch saùo vôùi tao nhö vaäy!
Hoaøng coøn muoán choáng cheá, nhöng nhìn veû quyeát lieät cuûa anh ñaønh chòu thua. Theá roài, Hoaøng boái roái ñöa anh veà choã truù nguï, moät chung cö toài taøn daønh cho ngöôøi lôïi töùc keùm, phoøng khaùch vöøa laø phoøng nguû chæ voûn veïn coù chieác neäm ñôn ñaët treät döôùi ñaát vaø caùi baøn con, vöøa ñeå aên uoáng vöøa vieát laùch. Hoaøng ngöôïng ngaäp noùi:
— Nhö vaäy, keå ra ñaõ sang troïng quaù söùc, so vôùi thôøi hoïc taäp caûi taïo roài!... Maày nghó coi! tao laøm ñoàng löông toái thieåu thì chæ ñuû traû tieàn nhaø, aên uoáng tieän taën vaø gôûi chuùt ñænh tieàn veà cho gia ñình laø saïch trôn, ñaâu coøn tieàn mua saém gì nöõa!
— Roài maày aên uoáng ra sao Hoaøng?
— OÁi, thì tao naáu noài thòt kho, aên hoaøi hoaøi suoát tuaàn. Heát thì naáu noài khaùc. Ñi caûi taïo aên ñoän, aên côm muoái hoät thì sao?
Hai anh em naèm goái ñaàu beân nhau taâm söï nhö thôøi trai treû ngaøy xöa. Anh nhaéc nhôû nhöõng kyû nieäm hoïc troø ñeå "haâm noùng" laïi tình baïn xa vaéng baáy laâu, roài môùi yeâu caàu Hoaøng thuaät laïi thôøi tuø caûi taïo. Nghe Hoaøng töø töø keå leå quaõng ñôøi khoå nhuïc, moät caùch nheï nhaøng, khoâng chöûi bôùi saân haän, khoâng than van oaùn traùch, anh caûm phuïc leân tieáng:
— Maày bò haønh haï theâ thaûm nhö vaäy, maø khoâng loä chuùt thuø haèn, hay thieät!
Hoaøng mæm cöôøi giaûi thích:
— Thuôû nhoû ñeán chuøa Xaù Lôïi nghe thuyeát phaùp, roài laûng queân khoâng nhôù nghó gì ñeán. Theá maø, khi laâm caûnh toäi tuø, thì thôøi phaùp veà giaùo lyù Töù dieäu ñeá, laïi hieän veà, taïo thaønh thöù haønh trang voâ giaù cho tao trong thaùng ngaøy cuøng khoå. Tao chieâm nghieäm "chaân lyù khoå", nhaän chaân ñöôïc boä maët thöïc cuûa cuoäc ñôøi, neân ñaõ ñoùn nhaän nieàm ñau nhö ngöôøi baïn ñoàng haønh, suoát ñôøi keà caän chaúng rôøi, nhôø vaäy khoâng coøn caûm thaáy khoå cuõng khoâng thaáy coù keû haønh haï mình nöõa. Thaân theå tao bò giam giöõ maát töï do, maø tinh thaàn tao, nhôø ôn möa moùc cuûa Phaät Phaùp, laïi theânh thang khoâng raøng buoäc, tao tìm ñöôïc nhöõng giaây phuùt thanh thaûn, an vui... maø naûy sanh loøng thöông xoùt cho nhöõng keû, tuy thaân theå ñöôïc töï do, nhöng chính ra hoï ñang bò löu ñaøy chung thaân trong nguïc tuø chuû nghóa roãng tueách, trong haän thuø aûo töôûng, trong si meâ doát naùt trieàn mieân. Thôøi gian tuø toäi naày, tao soáng an phaän ngaøy qua ngaøy, chaúng theøm lo laéng, öu tö gì heát, naøo ngôø, khi ñöôïc phoùng thích, thì ñaàu oùc tao laïi roái ren traêm moái: choän roän sanh keá, phaäp phoàng sôï haõi coâng an, baâng khaâng töông lai muø mòt, nhung nhôù vôï con khoân nguoâi... Tao ñoân ñaùo chaïy lo hoà sô ñoaøn tuï, "tieàn maát taät mang", ñeå roài chaùn ngaùn ñeám töøng ngaøy leâ theâ ñôïi chôø voâ voïng. Cuoái cuøng, nhaém khoâng ñuû söùc chòu ñöïng noåi, tao quyeát ñònh vöôït bieân, Tao moùc noái vôùi moät toå chöùc ñi chui ngaû Phan Thieát, vaø vaøo ngaøy giôø ñaõ ñònh, tao ñi xe ñoø ra tænh lî naày, ñeán ñieåm heïn taïi quaùn aên ñöôøng Leâ Lôïi, aên uoáng caàm chöøng maø chôø ñôïi. Ñuùng saùu giôø chieàu, ngöôøi höôùng ñaïo xuaát hieän, ra daáu cho tao böôùc theo sau, öôùc heïn giöõ khoaûng caùch chöøng möôøi laêm thöôùc, ñeå theo ra Beán Ñoø, taïi ñaây, nhö ñaõ ñöôïc saép xeáp tröôùc, tao seõ ñöôïc ñöa leân thuyeàn cheøo ñeå chuyeån sang taøu ñaùnh caù. Ñi boä chöøng nöûa giôø, khi Beán Ñoø vöøa loù daïng thì boãng nghe nhieàu tieáng suùng noå, roài coù tieáng hoø heùt ñuoåi baét nhöõng teân vöôït bieân phaûn ñoäng. Tao lo sôï cuoáng cuoàng tìm ngöôøi höôùng ñaïo caàu cöùu, nhöng chæ môùi thoaùng ñoù laø y ñaõ bieán daïng ñaâu maát roài. Tao quaøy quaõ trôû laïi, lang thang treân nhöõng ñöôøng phoá ñoâng ngöôøi qua laïi maø chaúng bieát phaûi giaûi quyeát caùch naøo. Xöù laï khoâng moät ngöôøi quen, bieát tìm ñaâu ra choã dung thaân qua ñeâm? Tao laàm luõi tìm ñeán moät con loä vaéng veû, ñònh chui vaøo moät goùc toái om, naèm im chôø saùng... thì coù tieáng choù suûa, ngöôøi nhaø vaùc gaäy goäc ra ñoái phoù vôùi phöôøng troäm caép. Tao lính quính xin loãi, roài voäi vaõ böôùc nhanh maø vaãn coøn nghe ñöôïc tieáng laàm baàm chöûi bôùi thoâ tuïc cuûa gia chuû. Tao ñoåi höôùng ñi, theo nhöõng con ñöôøng saùng suûa, vaø baát ngôø, tao laïc böôùc ñeán ga taøu hoûa Phan Thieát. Nhaø ga ñoâng caû ngaøn ngöôøi, phaàn lôùn laø daân buoân baùn haøng laäu, hoï nguû ñeâm ñeå saün saøng xeáp haøng mua veù ñi chuyeán xe löûa khôûi haønh luùc naêm giôø saùng. Ñöôïc laãn loän trong ñaùm ñoâng cuõng ñôõ lo, nhöng hoï nguû ñeâm taïi nhaø ga thì ñaõ chuaån bò chieáu hoaëc taám nylon ñeå naèm, coøn tao thì truïi luûi chaúng mang theo thöù gì, neân ñi tôùi ñi lui, ngoài gaàn ñaùm naøo cuõng sôï hoï nghi ngôø. Cuoái cuøng, tao khaùm phaù ra moät caùi neàn traùng xi maêng, ngöôøi ta naèm thaønh hai haøng, vaø tao cuõng chen naèm theo hoï. Töôûng ñaõ thoaùt naïn, naøo ngôø chöøng moät giôø sau, thì coù hai chieác xe coâng an, bao vaây nhaø ga, inh oûi duøng loa phoùng thanh, keâu goïi ñoàng baøo giöõ traät töï ñeå hoï luøng baét boïn phaûn ñoäng laån troán trong naày. Hoï chia töøng toaùn luïc soaùt raát kyõ. Tao nghó ñôøi tao keå nhö tieâu roài, tao muoán bình tónh khoâng sôï haõi, maø caûm giaùc roõ reät toùc gaùy tao döïng ñöùng leân, trong khi moà hoâi laïnh ngaét toaùt ra töøng hoài. Moät toaùn ba teân coâng an traùch nhieäm khu saân xi maêng tao naèm, moät teân chaän phía ngoaøi, giöõ nhöõng keû tình nghi, hai teân coøn laïi moãi teân phuï traùch moät haøng, laàn löôït tra xeùt giaáy tôø töøng ngöôøi. Tao thaáp thoûm chôø ñôïi tôùi phieân tao, nhö moät töû toäi chôø maùy cheùm rôi xuoáng caét ñaàu. Töø thuôû giôø, tao chuû tröông töï löïc, gieo nhaân naøo thì laõnh quaû naáy, nghieäp mình mình chòu, vaø do ñoù, chaúng maáy ñoàng yù vôùi phaùp moân nieäm Phaät hay nieäm Quaùn AÂm. Nhöng ñeán luùc ñoù, khoâng coøn caùch naøo khaùc, tao chæ bieát taäp trung tinh thaàn nieäm "Nam moâ cöùu khoå cöùu naïn Quaùn Theá AÂm Boà Taùt". Khi coâng an xeùt giaáy tôø ngöôøi naèm saùt beân tao, tim tao ñaäp thình thòch thieáu ñieàu muoán nhaûy tung ra khoûi loàng ngöïc, tao nhaém maét laïi nieäm laáp vaáp loaïn xaï. Maáy phuùt naëng neà troâi qua maø chöa thaáy teân coâng an kheàu ngoài daäy ñeå xeùt giaáy tôøi, tao voäi môû maét hi hí xem thöû, thì teù ra noù ñaõ xeùt qua khoûi choã tao roài. Tao thoaùt naïn moät caùch kyø dieäu, may maén khoâng theå töôûng töôïng noåi, vaø taát caû nieàm tin cuûa tao ñaët troïn vaøo nguyeän löïc nhieäm maàu cuûa Quaùn Theá AÂm Boà Taùt! Maày coù tin noåi ñieàu naày khoâng Naêm?
— Dó nhieân laø tao tin! Khi mình nieäm danh hieäu Quaùn AÂm nhaát taâm, thì mình coù theå ôû trong traïng thaùi thieàn ñònh, khieán xaùc thaân bieán maát tröôùc nhuïc thaân cuûa con ngöôøi. Trong thieàn söû, coù keå ñeán vò thieàn sö quaùn mình laø nöôùc, keû baøng quan nhìn khoâng thaáy thieàn sö, maø chæ coøn thaáy nöôùc maø thoâi. Tröôøng hôïp nieäm Quaùn AÂm chaân thaønh, nhaát taâm baát loaïn, thì chaéc mình bieán thaønh khoái aâm thanh, thaèng coâng an khoâng thaáy laø phaûi roài!
— Maày laàm roài Naêm! Tao nieäm Quaùn AÂm ñaâu ñöôïc nhaát taâm. Tao nieäm maø tim ñaùnh "loâ toâ", maét môû hi hí doø chöøng bieán chuyeån! nieäm laäp daäp chaúng ra gì heát, vaäy maø vaãn hieäu nghieäm môùi laø ñieàu ñaùng noùi chôù! (1)
— Tuïi noù coù baét ñöôïc ai khoâng Hoaøng?
— A! nghe phong thanh coù chöøng naêm ngöôøi bò baét giöõ. Öng oan khoâng roõ. Ngöôøi ta laêng xaêng baøn baïc oûm toûi, nhöng mình coù tòch ñaâu daùm hoûi han ai, chæ bieát naèm im thin thít chôø ñeán höøng saùng, mua veù xe löûa doâng tuoát veà Saøi Goøn an toaøn. Ba tuaàn sau, tao moùc noái ñöôøng giaây khaùc, vöôït bieân ngaû Vuõng Taøu. Chuyeán ñi naày may maén chaúng coù gì ñaùng noùi. Taøu caäp beán Trengganu Maõ Lai, tao ñöôïc chuyeån sang traïi tò naïn soáng moät naêm thì ñöôïc vôï con tao baûo laõnh veà Hoa Kyø. Tao hí höûng chuaån bò dang hai tay oâm chaàm haïnh phuùc, ngôø ñaâu, laïi ñoùn nhaän nieàm khoå ñau chua xoùt toät cuøng. Chaéc maày khoâng tin noåi ñieàu naøy: soáng trong tuø cöïc khoå maø tao bình thaûn, khoâng heà nghó ñeán caùi cheát, coøn ñeán nöôùc töï do, sung söôùng taám thaân thì tao laïi laûng vaûng mô chuyeän quyeân sinh haøng traêm laàn! Bò keû thuø haønh haï thaâm ñoäc thaät ra deã chòu ñöïng hôn bò thaân nhaân khinh reû daèn vaët Naêm aø!
— Vaäy maø tao ñinh ninh maày toát phuùc nhaát ñôøi chôù! Ai cuõng khen chò aáy ñaûm ñang ñöùc haïnh, vöøa nuoâi daïy con hoïc thaønh taøi, vöøa chu caáp cho choàng hoïc taäp ñaày ñuû kia maø!
— Thì chính tao cuõng "töôûng bôû" nhö vaäy ñoù! Chæ khi ñeán Myõ, thöïc söï chung soáng vôùi baû, tao môùi bieát ñaù bieát vaøng Naêm aø! Maøy nghó coi, ngaøy böôùc xuoáng phi tröôøng tao yeân chí seõ coù ñoâng ñuû thaân nhaân baïn beø haân hoan chaøo ñoùn, ngôø ñaâu chæ hieän dieän voûn veïn hai meï con ñôïi chôø lôït laït. Sau giaây phuùt tay baét maët möøng, tìm hoûi lyù do môùi bieát baû coá yù khoâng thoâng baùo cho ai hay gibieát gì caû! Tao taûng lô khoâng thaéc maéc vuï ñoùn röôùc nöõa, nhöng thaät ra, tao tuûi thaân bieát ñeán chöøng naøo! Tao bò tuø caûi taïo vì hoaøn caûnh maát nöôùc, chôù tao ñaâu phaûi laø loaïi tuø toäi löu manh, troäm caép gì, maø khi ñoùn röôùc tao baû xaáu hoå phaûi daáu dieám moïi ngöôøi! Trong buoåi vui möøng ñoaøn tuï ñoù, tao cöù phaäp phoàng lo sôï cho nguoàn haïnh phuùc mong manh tan vôõ! Tao thaáp thoûm töï hoûi mình coù haønh ñoäng gì baát xöùng khoâng, maø döôøng nhö coù nieàm thaát voïng, moät chuùt thaãn thôø phöôûng phaát trong nuï cöôøi göôïng gaïo cuûa baû... Tao chôït ngaém kyõ baû, ñem so laïi con ngöôøi mình, roài nhoät nhaït hieåu roõ nguyeân nhaân. Maày ôi! trong khi baû vaãn giöõ ñöôïc neùt treû ñeïp saéc saûo ngaøy xöa vaø chöng dieän kieâu kyø dieãm leä, thì thaân tao laïi lam luõ, luï khuï, nhö moät keû aên maøy. Baû maéc côõ khoâng cho gaëp ai laø phaûi roài! Tao boãng döng caûm thaáy ngheøn ngheïn, bao nhieâu lôøi, bao nhieâu chuyeän maø hôn möôøi naêm xa vaéng tao aáp uû chôø ñeán ngaøy gaëp nhau toû baøy ñeàu tan bieán ñi maát. Tao luûi thuûi theo baû maø ngaäm nguøi chöùng kieán haïnh phuùc töôûng ôû taàm tay ñaõ tuoät maát töï bao giôø. Veà tôùi nhaø, vöøa dôïm ñeå ñieáu thuoác leân moâi, thì baû ñaõ heùt leân nhö phoûng löûa. Baû leân lôùp daïy tao baøi hoïc veà söï ñoäc haïi cuûa thuoác laù, cheâ bai caùi muøi thuoác hoâi haùm nhô nhôùp, roài caám tuyeät tao khoâng ñöôïc huùt thuoác trong nhaø.
Hoaøng döøng laïi, buoâng tieáng thôû daøi, roài buoàn hiu keå tieáp:
— Mình ñaâu chaúng bieát thuoác laù ñoäc, nhöng thôøi hoïc taäp caûi taïo, maïng soáng ñaõ keå nhö cheát roài, thì coøn lo laéng chi chuyeän söùc khoûe nöõa. Nhöõng ñeâm laïnh, chuyeàn nhau huùt moät hôi thuoác daøi, nghe loøng cuõng aám laïi... taïo laøm baïn vôùi thuoác laù töø ñoù, chôù ngaøy xöa tao ñaâu töøng phì phaø khoùi thuoác. Thaät ra, daãu tao lôõ ghieàn nhö theá naøo, maø baû muoán tao boû thuoác thì tao cai ngay, ñaâu caàn phaûi xaøi xeå tao naëng neà ngay ngaøy tao môùi chaân öôùt chaân raùo ñeán nöôùc naày! Tao hieåu thaân phaän mình, neân khoâng heà ngaïc nhieân khi baû vieän côù, möôøi naêm qua nguû moät mình ñaõ quen, ñeå saép xeáp nguû giöôøng rieâng.
— Theá thì toái, maøy coù moø sang baû khoâng?
— Tao traèn troïc ñeâm naày qua ñeâm khaùc, chôø ñôïi baû toû veû khuyeán khích tao "moø", nhöng roài hoaøn toaøn voâ voïng. Coù khi tao nghe loøng thoâi thuùc laøm caøn, ñònh oâm chaàm laáy baû ñeå thuû thæ lôøi thöông yeâu, nhöng aùm aûnh bôûi thaùi ñoä laïnh luøng, xa laï cuûa baû maø "teo" maát nguoàn höùng caûm! Hoaøn caûnh tao khoán naïn nhö vaäy ñoù! Coù khaùch ñeán thì vôï choàng ñoùng kòch haïnh phuùc möøng vui ñoaøn tuï; khaùch veà, thì tao laïi keù neù, tuûi thaân tröôùc thaùi ñoä ruoàng raãy khinh thöôøng cuûa baû. Maày bieát khoâng? Baû coi tao nhö khoâng hieän dieän trong nhaø, baøn baïc chuyeän gì chæ noùi vôùi con, chôù chaúng lyù gì ñeán tao. Baø muoán mua saém vaät duïng, thay ñoåi trang trí, thay xe ñoåi nhaø... tao laø thaèng chaúng coù caéc baïc sao daùm laêng xaêng yù kieán, nhöng neáu baû hoûi yù mình laáy leä thì ñôõ tuûi thaân cho tao bieát chöøng naøo! Bò baû xa laùnh, tao beøn tìm moïi caùch ñeå gaàn guõi baû, nhöng con ngöôøi baû, gioáng nhö caây xöông roàng vaäy, luùc naøo cuõng tu tuûa gai thaät khoù maø thaân caän maày aø!
—Ô! Ñaøn baø naøo chaúng laø xöông roàng gai goùc, Hoaøng aø! Vôï tao cuõng "y chang" nhö vaäy ñoù. Coù laàn böïc quaù tao chæ trích baû: "Baø haû! Baø chính laø thöù xöông roàng raéc roái khoù öa. Ñaù ñoäng gì tôùi baø thì baø gaây goå, caèn nhaèn nhöùc ñaàu nhöùc oùc, khoâng ai chòu noåi." Theá nhöng baû laïi cöôøi xoøa, chæ trích ngöôïc laïi: "Chaø, boä oâng töôûng luùc naøo oâng cuõng hoøa nhaõ deã thöông sao? Coù khi oâng cuõng söøng soä gai goùc chôù boä!" Chöøng suy nghó laïi, tao khaùm phaù ñieàu naày Hoaøng aï! Ngöôøi mình laïc loõng xöù ngöôøi, vaät loän vôùi ñôøi soáng môùi, tieáp xuùc neàn vaên hoùa khaùc bieät, ñaàu taét maët toái quay cuoàng chaïy theo nhu caàu sinh soáng, theùt roài taâm tính mình cuõng ñoåi thay, töông tôï nhö loaøi caây sinh soáng vôùi khí haäu khaéc nghieät phaûi trang bò gai goùc ñeå soáng coøn. Baø xaõ tao ñaâu coøn veû e leä, thuøy mò... ngaøy xöa nöõa, giôø thì baû nhaäm leï, thaùo vaùt vaø cuõng hay laèng nhaèng gaây goå thaát thöôøng nöõa! Nhöng soáng vôùi baû thì tao cuõng raùn taäp thöông luoân maáy caùi gai cuûa baû, chôù bieát laøm sao baây giôø!
— Naêm aø, maày ñöøng baøy ñaët döïng chuyeän ñeå an uûi tao. Vôï tao maø caèn nhaèn gaây goå giaän hôøn bình thöôøng thì tao haïnh phuùc laém roài. Ñaèng naøy, moãi cöû chæ, moãi lôøi noùi cuûa baû ñeàu haøm chöùa veû khinh lôøn chaùn gheùt, vaø ñieàu ñoù môùi laøm tao ray röùc khoå nhuïc chôù! Maày nghó coi! Mình môùi ñònh cö, ñaàu oùc roái ren traêm moái, lô ñaûng ñi tieåu queân baám nöôùc doäi caàu. Chuyeän chaúng ñaùng gì, maø baû coi nhö ñoù laø chuyeän baàn tieän kinh khuûng! Baû caèn nhaén noùi tôùi noùi lui haèng traêm laàn, cheâ bai tao ôû dô, tao laåm caåm... Vaät duïng linh tinh saép xeáp trong nhaø, môùi qua mình laøm sao nhôù heát moät laàn, vaäy maø tìm ly taùch, tìm huû ñöôøng, hoäp tieâu... chaäm chaïp thì bò cheâ ngay laø laån thaån, caø reà... Thaät ra thì baát cöù chuyeän gì tao laøm, phaûi traùi gì baû cuõng bieám nheõ, xoû xieâng, haønh haï tao caû. Maày nghó coi, quaàn aùo tao saém beân traïi tî naïn, qua ñaây baû chaúng ñeà nghò mua ñoà khaùc, tao töï aùi cuõng khoâng ñoøi hoûi, theá maø môû mieäng ra thì baû cheâ tao aên vaän nhaø queâ, vaäy coù voâ lyù khoâng? Baø khoâng noùi naêng ñeán vieäc dôït tao laùi xe laïi. Thaèng em coät cheøo qua thaêm, thaáy tao tuø tuùng trong nhaø toäi nghieäp, taäpdôït, ñöa tao thi baèng laùi xe, roài cho luoân chieác xe cuõ, ñeå tao coù phöông tieän ñi ñoù ñi ñaây. Tao möøng huùm chöa yeân thì baû ñaõ laûi nhaûi traùch cöù tao baøy ñaët than thæ nhôø vaû vôùi ngöôøi ngoaøi laøm maát maët baû, trong khi ñoù, chæ môùi tuaàn tröôùc thoâi, thaèng Thònh toå chöùc tieäc möøng, roài coâng khai ñeà nghò giuùp tao baèng caùch möôùn tao laøm nhaân vieân vaên phoøng dòch vuï cuûa noù, moãi thaùng traû löông uûng hoä moät ngaøn naêm traêm ñoâng. Keå ra tieàn löông ñoù ñoái vôùi tao laø quaù troïng haäu, nhöng vöøa nghe Thònh keå sô sô coâng vieäc, tao caûm thaáy trong caùch laøm aên cuûa noù coù ñieàu môø aùm baát thöôøng..., neân tuy tieác maø tao vaãn baám buïng töø choái. Chuyeän naày thì traùi laïi, baû xæa xoùi noùi moùc hoïng: "Höù! Qua ñaây coøn muoán laøm oâng laøm cha ai nöõa, ngheøo maït reäp maø baøy ñaët keânh kieäu, khoâng chòu nhôø vaû baïn beø!" Baû ñoái vôùi tao nhö vaäy ñoù. Tao raùn heát söùc, tìm ñuû moïi caùch laøm cho baø vui, maø caøng luùc caøng caûm thaáy mình vuïng veà, vaø chæ laøm cho baû theâm khoù chòu maø thoâi! Tao ñieân ñaàu chaúng bieát phaûi haønh ñoäng, noùi naêng gì cho hôïp lyù ñaây!
— Tröôøng hôïp baát maõn thöôøng tröïc naày, phaûi coù "dóa baùnh ích" daâng naïp thì hoïa may môùi yeân cöûa yeân nhaø ñöôïc!
— Ñuùng vaäy, tao cuõng nghó ñeán ñieàu ñoù. Tuy nhieân, "dóa baùnh ích" naêm xöa ña thiu röõa töø ngaøy maát nöôùc roài, coøn ñaâu nöõa maø daâng vôùi naïp! Bieát thaân phaän mình, tao neù baû, tao laëng leõ ôû ngoaøi vöôøn laøm baïn vôùi caây coû cho qua ngaøy.
Thím Naêm ñang haáp daãn theo doõi caâu chuyeän, boãng gaëp maáy tieáng loùng khoù hieåu, voäi leân tieáng chaän ngang:
— Ô, ngöng cho em hoûi vuï naày caùi ñaõ! "Dóa baùnh ích" laø caùi gioáng gì maø hai oâng ñoái ñaùp nhau töông ñaéc quaù vaäy?
Chuù Naêm cöôøi ngaát giaûi thích:
— Ñoù laø tieáng loùng rieâng cuûa tuïi anh, baét nguoàn töø caâu chuyeän tieáu laâm trong chuøa nhö theá naày: Moät oâng thaày tuïng daãn chuù tieåu ñi ñaùm xa. Leã laïc xong, thaày troø ñöôïc ñaõi ñaèng moät traän no neâ, ngoaøi ra gia chuû coøn öu aùi goùi nguyeân dóa baùnh ích giao cho chuù tieåu. Thaày troø ra veà ñöôøng xa. Thaày haåu moùn baùnh ích, söôùng rôn trong loøng chôø ñôïi troø döng naïp maø thaèng nhoû lôø khôø chaúng bieát buïng daï thaày, cöù giöõ rieát baùnh maø te te ñi tröôùc. Im laëng thì thieät thoøi, coøn noùi ra laïi mang tieáng tham aên vôùi ñeä töû, ñau khoå thaày taèng haéng nhaéc chöøng maø thaèng nhoû vaãn ngu si chaúng bieát. Cuoái cuøng böïc boäi khoâng chòu noåi, thaày leân tieáng gaây: "Boä maày laø thaày tao sao maày daùm ñi tröôùc tao?". Thaèng beù hoaûng hoàn chaäm böôùc, leõo ñeõo theo sau thaày. Thaéng beù baây giôø laïi ôû ngoaøi taàm maét cuûa thaày, ñoù môùi laø chuyeän hung hieåm khoân löôøng chôù! Ruûi ro noù taø taø "quaát suïm" caû dóa, thaày laøm sao hay bieát kòp thôøi ñeå chaän ñöùng ñaây! Nguy quaù thaày heùt vang: "Boä tao laø vòt hay sao maø maày ñi sau ñeå luøa tao nhö vaäy?". Ñi tröôùc traät, ñi sau traät, thaèng nhoû lính qua lính quính löôùt leân ñi ngang haøng vôùi thaày cho phaûi pheùp. Naøo ngôø oâng thaày lieác thaáy baùnh ích caàm loøng chaúng ñaäu, haàm höø khieån traùch: "Boä tao laø baïn maày hay sao maø maày daùm ñi ngang haøng vôùi tao höû?" Thaèng beù boái roái chaúng bieát phaûi laøm sao, lay quay caàm dóa baùnh maø vaãn raùn chaép tay kính caån: "Thöa thaày, xin thaày chæ daïy con phaûi ñi caùch naøo cho ñuùng!" OÂng thaày coi nhö troø daâng baùnh, quô nhanh thoàn heát vaøo hoà bao, roài môùi töø hoøa leân tieáng: "Con ngoan, con hieáu thaûo laém. Ô! coøn vuï ñi ñöùng haû? Thaày noùi cho vui vaäy thoâi, chôù con ñi tröôùc, ñi sau hay ñi ngang haøng vôùi thaày sao cuõng ñöôïc caû maø."
Thím Naêm cöôøi röng röùc, toø moø hoûi tieáp:
— Dóa baùnh ích cuûa anh Hoaøng coù phaûi laø haøo quang baïc tieàn, danh voïng ngaøy xöa chaêng?
— Vöøa thoâi baø, thaéc maéc chi kyõ nhö vaäy! Chæ bieát thaèng Hoaøng lôù ngôù caàm caùi dóa troáng khoâng ñi tôùi ñi lui thì chæ laøm böïc mình ngöôøi ta maø thoâi.
— ÖØa ñoàng yù boû qua vuï naày. Anh keå tieáp chuyeän anh Hoaøng nhanh nhanh leân, keûo em soát ruoät laém roài.
— Ñang keå nöûa chöøng, em hoûi giöït ngang laøm anh cuït höùng roài. Thoâi ñeå böõa khaùc vaäy.
— Em thích nghe lieàn haø. Em naên næ maø.
Chuù Naêm caèn nhaèn baø xaõ laáy leä vaäy thoâi, nghe vôï voã veà moät caâu laø chuù ñaõ cöôøi hì hì, traàm ngaâm nhôù laïi chuyeän cuõ, roài thuaät tieáp:
"Theá roài anh hoûi Hoaøng:
— Maày neù traùnh nhö vaäy, sao coøn xaûy ra noâng noãi naày?
— Ô, chieán tranh laïnh keùo daøi côõ chöøng ba boán thaùng, thì con em uùt cuûa baû ñeán chôi, thôû than chuyeän choàng con cuûa noù. Con nhoû ra veà, thì baû nhaéc chuyeän xöa roài traùch moùc tao thaäm teä. Ngaøy ñoù, choàng tröôùc con nhoû naày vaø anh keá noù ra tröôøng só quan moät löôït vaø ñeàu bò ñöa ra ñôn vò taùc chieán. OÂng baø giaø vôï nhôø tao vaän ñoäng ñem veà choã vaên phoøng, dó nhieân, laø vôùi uy theá tao luùc ñoù, tao dö söùc laøm ñöôïf. Tuy nhieân, xin xoû moät löôït hai ñöùa tao hôi ngaïi, neân tao lo cho thaèng em vôï tröôùc, coøn phaàn thaèng coät cheøo thì höùa seõ gôûi gaám ba thaùng sau ñoù. Ruûi ro laø môùi hai thaùng thì thaèng nhoû bò loït oå phuïc kích cheát nguûm. Chuyeän dó lôõ roài, khoâng ai traùch tao moät tieáng. Tao aùy naùy xin loãi oâng baø nhaïc, oång baû coøn an uûi ngöôïc laïi tao... Vaäy maø, baây giôø coâ em vô coù choàng khaùc, con caùi caû baày, thì baø xaõ tao laïi ñem chuyeän xöa ra caøm raøm, tao khoâng coøn nhòn nhuïc noåi, neân lôøi qua tieáng laïi. Cuoái cuøng, tao giaän laãy: "Ñöôïc roài, baø chaùn tui thì ñeå tui ñi cho khuaát maét baø!" Töôûng baû ngaùn, ngôø ñaâu laïi truùng keá baû, baû thaùch thöùc: "Höù, tui khoâng xua ñuoåi ai heát, coøn ôû xöù töï do naày ai muoán ñi ñaâu thì ñi, ñöøng hoøng baøy ñaët doïa naït con naày..." Tao lui cui soaïn ñoà, roài laàm luõi laùi xe ra ñi, maø chaúng bieát tìm ñeán choán naøo. Treân ñöôøng lang thang tìm moät khaùch saïn heûo laùnh mong thöïc hieän eâm thaám yù nghó quyeân sinh ñang lôûn vôûn trong ñaàu, tao ngöøng laïi ñoå xaêng taïi ñaây. Caây xaêng treo baûng caàn ngöôøi, tao vöøa ñieàn ñôn thì may maén ñöôïc ngay ngöôøi quaûn lyù Vieät Nam phoûng vaán. Hieåu roõ hoaøn caûnh khoù khaên cuûa tao, oâng chaáp nhaän cho laøm vieäc, maø coøn höôùng daãn, baûo laõnh ñeå giuùp tao thueâ ñöôïc chung cö naày. Luïi huïi maø tao soáng ôû ñaây gaàn hai naêm roài maày aø!
— Coøn phaàn con maày thì nhö theá naøo?
— Ô, noù ñoái vôùi tao cuõng lôït laït laém, laøm tao buoàn voâ cuøng. Maøy dö bieát laø tao thöông con voâ ngaàn, neân ra ñi tao nhôù thöông khoå sôû vì con, chôù phaàn baû thì tao keå nhö mình thua cuoäc, chaúng daùm tô töôûng gì nöõa, neân chaúng coøn baän taâm.
— Maày noåi tieáng laø thöông con, bò baïn beø choïc queâ laø "oâng vuù em", laøm sao tao queân ñöôïc! Ngaøy noù môùi ra ñôøi maày ñaõ naâng niu boàng aüm, tranh giaønh phaàn vieäc vôùi vôï ñeå nguû vôùi con, lo söõa, lo thay taû cho con... roài maày cuõng ñích than daïy con eâ a töøng chöõ i, tôø..., naén noùt daïy noù toâ töøng neùt chöõ, chôù khoâng ñeå moät ai thay theá caû. Coù laàn veà pheùp, tao tìm gaëp maày taïi beänh vieän Suøng Chính, maët muõi maày bô phôø, vì maáy ñeâm lieàn thöùc traéng ñeå canh giöõ con beù trong côn beänh soát xuaát huyeát. Tao thaáy maày ñaõ buø ñaàu vôùi coâng vieäc taïi sôû maø laïi coøn baän roän quaù ñaùng vôùi con, neân caèn nhaèn vaø cheâ maày laø ñaøn baø, maø maày vaãn cöôøi heà heà khoâng giaän!
— Giôø thì tao vaãn thöông con nhö vaäy ñoù, nhöng noù naøo coù nhìn nhoõi gì ñeán tao. Tao cho noù ñòa chæ, daën doø noù, khi coù thö töø hay giaáy tôø gì quan troïng thì mang ñeán giuøm tao, ñeå hi voïng cha con gaëp maët. Noù ñeán hai laàn, moät laàn tao vaéng nhaø, laàn khaùc, noù ñi vôùi thaèng boà cuûa noù, noù ngoài ngoaøi xe, thaèng ñoù mang thô cho tao, roài ñi ngay. Tao khoaùc aùo chaïy ra, thì chieác xe ñaõ töø töø laên baùnh, tao khoâng coù cô hoäi noùi vôùi noù nöûa lôøi. Noù ñaâu bieát raèng, coù nhöõng ñeâm nhôù con traèn troïc thöùc traéng, chôø trôøi saùng tao laùi xe moät maïch ñeán gaàn nhaø noù, ñaäu xe choã khuaát, nuùp nhìn noù ô hôø laùi xe ñi laøm buoåi saùng, maø ñau loøng xoùt daï. Ñôøi tao taøn taï keå nhö boû roài, tao chæ coøn coù öôùc mô laø naém ñöôïc tay con thoå loä ñöôïc chuùt lôøi thöông yeâu nhung nhôù maø thoâi.
— Hoaøng! Sao maày khoâng chòu goïi ñieän thoaïi noùi thaúng vôùi noù laø maày thöông, maày nhôù noù...
— Khoâng ñöôïc ñaâu Naêm! Baây giôø mình laø keû thaát thôøi, ngheøo heøn, mình chaúng ra gì... maø môû mieäng keå leå nhôù thöông, thì bieát ñaâu noù laïi nghó mình muoán nhôø vaû chôù khoâng thaät loøng! Noùi thöông ñaõ khoù maø daïy doã laïi caøng khoù hôn! Con gaùi tao vaø thaèng baïn trai chöa höùa hoân chaùnh thöùc maø töï do quaù trôùn tao ñaâu coù haøi loøng nhöng naøo daùm hôû moâi. Thaèng baïn ñoù hôøi hôït, khoâng bieát chieàu chuoäng con gaùi tao, tao soát ruoät muoán khuyeân noù moät ñieàu maø cuõng ñaønh caâm nín! Mình noùi naêng laïng quaïng, ruûi noù kheänh cho moät caâu: "Xin can ñi oâng giaø, thaân oâng töï lo coøn chöa xong, baøy ñaët loän xoän daïy hieåu ngöôøi khaùc maø chi!", thì coù nöôùc ñoän thoå!
Nghe baïn keå chuyeän maø anh cuõng ñau loøng nhö caét ruoät roài, huoáng chi laø noù. Anh thaàm nguyeän tìm caùch gaëp chaùu gaùi, keå leå heát noãi nieàm thöông yeâu cuûa cha noù, ñeå may ra chaùu gaùi hieåu bieát, thöông yeâu cha moät chuùt naøo chaêng? Theá roài, ñeå traùnh laån quaån vôùi nhöõng chuyeän buoàn thaûm veà gia ñình Hoaøng, anh doø la coâng vieäc laøm aên cuûa noù:
— A, Hoaøng aï, ngoaøi ngheà naày ra, maày coù thöû tìm ngheà naøo khaùc thay ñoåi khoâng vaäy?
— Ô, hoài môùi qua, tao vaùc ñôn ñi xin vieäc maáy thaùng trôì, nôi naøo hoï cuõng töø choái heát. Xin vieäc haønh chaùnh cao thì ai möôùn mình, vieäc thaáp thì bò pheâ laø "over qualify", coøn caùc loaïi thôï deã laøm thì bò cheâ laø "thieáu kinh nghieäm". Tao naûn quaù, muoán ñi hoïc ngheà chuyeân moân, maø dính vôùi caây xaêng naày möôøi giôø moãi ngaøy, laøm sao ñi hoïc noåi! Maày coù yù kieán gì giuùp tao khoâng Naêm?
— Maày ñaõ coù voán trí thöùc cao, noùi naêng tieáng ngöôøi troâi chaûy, thì coù theå tìm moät soá ngheà töông ñoái khaù ngay ñöôïc nhö: ñòa oác, baûo hieåm, vaên phoøng dòch vuï, caùn söï xaõ hoäi vaø nhaân vieân böu ñieän. Ba ngaønh ngheà ñaàu khoâng maáy hôïp vôùi maày, caùn söï xaõ hoäi vaø böu ñieän thì phaûi qua kyø thi tuyeån, nhöng hoïc haønh thi cöû laø ngheà ruoät cuûa maày, tao nghó neáu maàøy quyeát taâm, thì seõ thaønh coâng!
— OÂng quaûn lyù caây xaêng cuõng khuyeân tao neân xin thi caùn söï xaõ hoäi, nhöng tao ñaâu bieát chöông trình thi cöû nhö theá naøo maø thöû thôøi vaän! Coù maáy thaèng baïn Quoác Gia Haønh Chaùnh cuõ cuõng laøm ngheà naày, nhöng tao xaáu hoå chuyeän gia ñình ñaâu daùm lieân laïc vôùi ai ñeå hoûi han!
— Ñöôïc roài, tao seõ boû ra hai ngaøy tìm gaëp baïn beø, thu thaäp heát moïi döõ kieän veà hai ngaønh naày, phaàn maày laøm ôn naïp ñôn, chui vaøo thö vieän luïc loïi taøi lieäu nghieân cöùu, roài ñi thi duøm tao. Maày höùa ñi!
— Hì hì, khoâng baét tao lieân laïc vôùi ai thì tao chòu quaù roài. Hoïc haønh thi cöû tao ñaâu coù ngaùn!
Theá roài anh lieân laïc baïn beø hoûi thaêm moïi vieäc caàn thieát cho noù. Thôøi may, ñuùng luùc ñoù laïi coù kyø thi toå chöùc hai thaùng sau, moù naïp ñôn vöøa kòp. Hoâm anh ñi Cali döï tang ma thaèng Thònh, thì noù ñaõ baùo tin thi ñoã haïng nhì. Ñau moät ñieàu, laø daân thieåu soá goác AÙ chaâu bon chen laøm caùn söï quaù ñoâng, tæ leä ñaõ cao khoâng coøn nhu caàu nöõa, hoï chæ thieáu tæ leä ngöôøi goác Phi chaâu vaø Meã, neân maáy ngöôøi ñaäu thaáp ñöôïc tuyeån coøn noù vaãn coøn ngoài chôi chôø thôøi môùi öùa gan chöù!"
— Toäi nghieäp anh Hoaøng quaù, chuyeän gì cuûa aûnh sao noù cöù truïc traëc hoaøi. Thím Naêm nghe chuyeän ngöôøi maø cuõng caûm ñoäng röng röng nöôùc maét. Traàm ngaâm moät chuùt, thím laïi hoûi tieáp:
— Coøn vuï gia ñình aûnh, thì coù tieán boä gì khoâng anh?
— Tieán boä khæ moác! Thaáy noù nhaéc nhôû vôï con thieåu naõo quaù, khi töø giaõ anh môùi khuyeân:
- "ÔÛ xöù naày, giaø maø coâ ñôn khoå laém Hoaøng aø! Con caùi ôû xa, xoùm gieàng laïnh nhaït, ngöôøi ta chæ laån quaån trong nhaø vôùi nhau, neân ngöôøi xöù naày giaø khuø maø vaãn coøn xum xoe laáy vôï laáy choàng! Hoï keát hoân ñeå coù baïn taâm tình, ñôõ ñaàn nhau chôù chöa haún laø vì tình duïc. Bôûi vaäy tao ñeà nghò maày, moät laø veà hoøa giaûi vôùi baû, hai laø döùt khoaùt, roài kieám baø xoàn xoàn naøo raùp noái maø an uûi tuoåi giaø...
— Khoâng ñöôïc ñaâu maày, laøm nhö vaäy thì hoùa ra tao taïo caùi côù cho baû ruoàng raãy tao sao?
— Coù lyù do hay khoâng lyù do thì aên thua gì! Ngöôøi mieàn Baéc ta coù caâu ca dao thaám thía laém:
Cuûi khoâ toâi vaát xoù vöôøn
Ai maø hoûi ñeán? "traàm höông cuûa baø".
Baû cheâ maày cuûi khoâ vöùt ñi, nhöng maø coù ai xaâm xoi, thì baû laïi thaáy quí giaù nhö traàm höông, roài röôùc maày veà khoâng bieát chöøng!
— Khoâng! Tao bieát khoâng ñöôïc ñaâu maø. Tao nhaùt gaùi töø nhoû, ñaâu daùm tìm ai taùn tænh. Maø thaät ra, thì tao vaãn thöông baû, tao ñaâu coù theå tô töôûng ai nöõa ñöôïc!
Chuù Naêm keát thuùc caâu chuyeän baèng lôøi caøm raøm:
— Thaèng lôø khôø laøm sao aù! Vôï noù nhö vaäy maø coøn khö khö tình nghóa...
Vuï gì thì thím Naêm hoaøn toaøn ñoàng yù vôùi choàng, nhöng vuï xuùi baäy naày thì thím baát maõn naëng. Noùi caùi kieåu naày, coù nghóa laø neáu ruûi ro thím coù loãi gì laø chuù seõ thaúng thöøng döùt khoaùt lieàn sao? Thím phieàn phieàn hoûi moùc choàng:
— Chaø, gaëp tay oâng, lô mô laø oâng ñaù ñít kieám con khaùc lieàn phaûi khoâng?
Chuù Naêm keït cöùng duøng daèng khoâng traû lôøi, maø ngoaét ngoeùo hoûi ngöôïc laïi vôï:
— Coøn baø thì sao? Tui lôõ bò keït ôû laïi, thaân taøn ma daïi ñi ñoaøn tuï theo baø, baø lieäu coù ñoái xöû vôùi tui khaù hôn baø Mai khoâng?
Chuù Naêm ñaõ bieát chaéc traêm phaàn caâu traû lôøi, duø vaäy, chuù cuõng laéng nghe caâu noùi xuaát phaùt töø mieäng vôï cho maùt ruoät maùt gan chuù. Ngôø ñaâu, maáy giaây xoán xang chôø ñôïi maø thím vaãn eâm ru, khieán chuù giaät mình nhìn kyõ laïi, thaáy vôï ñang chìm daém trong traïng thaùi suy tö kyø laï. "Caùi gì vaäy? Baû laëng yeân töùc baû cuõng ñoàng haïng "caù meø moät löùa" nhö vôï thaèng Hoaøng roài!", chuù thaàm nhuû. Chuù voán chuû tröông tuøy thuaän traû nôï aon gia, côûi boû raøng buoäc ñeå saün saøng theânh thang nheï böôùc... maø ñeán luùc nghi ngôø oan gia lôït laït tình nghóa thì nieàm thaát voïng chaùn chöôøng boãng döng traøn ngaäp. Nhìn caùi baûn maët thaáy gheùt cuûa vôï, chuù noåi noùng leân, thieáu ñieàu muoán neän nguyeân baøn tay treân maù thím môùi ñaõ giaän. Chuù baét chôït nieäm "aùc" vöøa khôûi, voäi nhôù lôøi daïy cuûa chö toå "Thaáy voïng ñöøng theo", neân ngöng laïi tuûm tæm cöôøi. Chuù nghó, cuoäc ñôøi naày, keå caû gia ñình ñeàu chæ do nhaân duyeân hoøa hôïp maø caûm thaáy hieän höõu, neân laø moät thöù giaû roài. Trong moâi tröôøng giaû ñoù, mình laïi ñöa ra caùi giaû thuyeát ñeå roài töôûng töôïng nghi ngôø, cho hôøn giaän, buoàn phieàn sanh khôûi, quaû laø laøm chuyeän voâ lyù nhö khoaùc chieác aùo loâng ruøa roài laïi töï caém cho mình caëp söøng thoû (2). Chuù boãng lieân töôûng ñeán chieác aùo naëng baûy caân cuûa toå Trieäu Chaâu (3) roài thaàm nhuû: "Caùi aùo - aùo nghieäp - cuûa mình, coù leõ phaûi naëng ñeán ngaøn caân. Mình töï haøo bieát baûn chaát nghieäp voán laø khoâng, vaäy maø caùi aùo nghieäp ñoù ñoâi khi ñaõ ñeø mình naëng trìu tròu ñeán ngoäp thôû, khoâng daõy duïa khoâng nhuùc nhích gì noåi. OÂi, mình hoïc ñoøi buoâng boû, nguyeän buoâng heát lôïi danh, thöông yeâu, ganh gheùt... vaäy maø môùi nghi muï vôï lôït laït thì ruoät gan ñaõ roái raém tôi bôøi, thaät laø quaù teä!"
Luoàng tö töôûng cuûa chuù boãng bò caét ngang, khi thím chôït tình töù naém tay chuù thoû theû:
— Neø anh aø, em seõ trình baøy yù kieán cuûa em moät caùch thaønh thaät, maø em giao tröôùc laø anh khoâng ñöôïc giaän ñoù nghen!
Laàn naøy, ñaõ chuaån bò tinh thaàn kyõ laém roài, nhöng nghe maáy chöõ "yù kieán thaønh thaät", chuù cuõng giaät mình thoùp ruoät gan moät chuùt. Chuù cöôøi loûn leûn ñaùp:
— Ô! Anh höùng chí hoûi chôi, chöøng nghó laïi anh thaáy boãng döng sao mình laïi xía vaøo chuyeän thò phi cuûa ngöôøi, roài laïi coøn tieáp tuïc ñaët theâm chuyeän ñeå xaø quaàn vôùi noù nöõa! Ñaõ baäy laïi caøng theâm baäy! Thoâi mình boû qua chuyeän ñoù ñi em!
Thím vuøng vaèng:
— Em hoång chòu ñaâu! Ai bieåu anh hoûi chi. Anh hoûi thì em phaûi coù yù kieán chöù!
Theá roài, thím ñoåi gioïng thaät nghieâm trang tieáp lôøi:
— Töø laâu, khi bieát vuï anh Hoaøng vöøa môùi ñoaøn tuï ñaõ buoàn tình xaùch goùi ra ñi, em lieàn coù ngay phaùn quyeát trong ñaàu veà chò Mai. Em cuõng huøa vôùi moïi ngöôøi, gaùn cho chò aáy nhöõng chöõ phuï baïc, quaù quaét, voâ haäu.... vaø dó nhieân, em hôøi hôït töï tin raèng daãu cho bao nhieâu naêm caùch bieät em vaãn chung tình troïn nghóa vôùi choàng... Theá nhöng, hoài naõy khi anh chaùnh thöùc hoûi em, ñeå traû lôøi chín chaén em beøn ñaët mình vaøo hoaøn caûnh cuûa chò Mai, roài boãng khaùm phaù raèng vaán ñeà trôû neân phöùc taïp khaùc thöôøng. Möôøi naêm xa caùch, hai taâm hoàn hoøa hôïp naêm xöa ñaâu coøn nöõa. Ñôøi soáng hai nôi quaù khaùc bieät, ñaõ xoâ ñaåy taâm tính hai ngöôøi bieán ñoåi theo chieàu höôùng traùi nghòch nhau: töø quan nieäm soáng, leà loái suy tö, neáp soáng taâm tình, ñeán nhöõng cöû chæ vuïn vaët taàm thöôøng trong vieäc aên uoáng nguû nghæ nöõa. Ai cuõng thaáy ngöôøi kia thay ñoåi troïn veïn, vaø cuõng ñoàng thaát voïng trong loøng. Hai ñöùa mình cuõng thay ñoåi töøng giaây töøng phuùt, nhöng soáng beân nhau, thay ñoåi töø töø vaø cuøng chieàu khieán mình khoâng thaáy ñöôïc. Em thöông yeâu anh, ñinh ninh nhö yeâu ñích thöïc con ngöôøi naêm xöa, chôù thaät ra thì anh baây giôø khaùc haún ngaøy xöa nhieàu laém. Giaû thöû mình xa nhau möôøi naêm, thì hình aûnh cuûa anh trong taâm em, vaãn laø ngöôøi thanh nieân treû haøo hoa, lanh lôïi, ngang taøng thuôû tröôùc. Neáu anh thay ñoåi nhö con ngöôøi hieän taïi em cuõng coøn thaát voïng, huoáng chi, anh laïi soáng trong hoaøn caûnh khoán cuøng, baát an... trong nöôùc, caû con ngöôøi bò huûy hoaïi, anh giaø nua luïm khuïm tröôùc tuoåi, anh ñôø ñaãn lo laéng baâng quô, roài anh laïi caâm nín trong maëc caûm trieàn mieân... thì chaéc loøng em tan naùt laém, soáng vôùi nhau coù leõ chæ laø göôïng gaïo, ñoùng kòch ñeå khoûi mang tieáng laø keû baïc tình baïc nghóa maø thoâi!
— Khaâm phuïc, baø xaõ tui cao höùng phaân taùch nghe ñöôïc quaù!
— Cuoäc soáng beân nhau lôïn côïn ñaâu phaûi loãi rieâng cuûa moät ngöôøi! Ñaùng leõ vôï choàng phaûi laéng loøng tìm hieåu nhau ñeå xoùa môø khaùc bieät, nhöng ñieàu eùo le, laø caû hai chæ muoán noùi vaø chaúng ai chòu nghe. Ngöôøi choàng chæ thích nhaéc tôùi nhaéc lui dó vaõng vaøng son vaø thôøi nguïc tuø haøo huøng... ñieàu ñoù vôï laïi nhaøm chaùn. Vôï maûi meâ nhaéc ñeán thaønh coâng trong neáp soáng hieän taïi, khaû naêng thích öùng vôùi xaõ hoäi Taây phöông cuûa mình, thì choàng maëc caûm lô laø...
— Khoù thaät, khoù thaät! Hoaøn caûnh cuûa thaèng Hoaøng raát ñaùng thöông, nhöng qui heát loãi veà chò Mai cuõng toäi nghieäp cho chò aáy. Coù leõ chò cuõng bò daøy voø, cuõng mang noãi khoå taâm khoù ngoû cuøng ai, phaûi khoâng em?
— Ñuùng vaäy, phaûi ôû trong hoaøn caûnh cuûa chò aáy thì môùi hieåu roõ con ngöôøi thöïc cuûa mình nhö theá naøo. Bieát ñaâu mình coøn teä baïc hôn chò aáy thì sao. Bôûi vaäy, nghó ñeán nhöõng lôøi mình leân aùn chò aáy ngaøy xöa, em thaáy cuõng hôi hoå theïn.
— Thì chính anh cuõng vaäy, anh khoâng ñeán noãi duøng chöõ naëng neà, nhöng loøng anh cuõng maáy phaàn khinh khi chò aáy. Keå ra, nghó xaáu cho chò Mai laø ñieàu khoâng phaûi. Anh ñeà nghò, Teát naày mình ñi Cali chôi, thaêm chò Mai ñeå toû tình thaân thieän, moät caùch xin loãi ngaàm chò aáy vaäy. Nhaân dòp, anh cuõng muoán coù cô hoäi ñeå gôïiyù cho chaùu gaùi veà thaêm thaèng Hoaøng nöõa.
Chuoâng ñieän thoaïi reo vang, ngaét ngang caâu chuyeän hai vôï choàng. Chuù Naêm baét ñieän thoaïi, möøng rôõ reo vang:
— Hoaøng haû, coù gì vui khoâng?
— Tao ñaõ ñi laøm caùn söï xaõ hoäi moät tuaàn roài. May maén laø coù ngöôøi caùn söï goác Taøu nghæ vieäc neân hoï tuyeån tao traùm choã haén. Ñaùng leõ tao lieân laïc cho maày ngay, nhöng taùnh tao caån thaän quen roài, chôø chaéc chaén khoâng gì truïc traëc môùi goïi maày.
— Vui quaù laø vui, maày qua sau maø ngon laønh hôn tao roài nheù. Chaø, laøm "thaày", coù vaên phoøng rieâng, ñieän thoaïi rieâng, sang nhæ!
— Hì hì!
— EÂ, coù vieäc thôm roài, töø nay tao coù quyeàn chæ trích, chöûi bôùi maày, maày khoâng ñöôïc giaän ñoù nghen!
— Taàm baäy! Mình laø baïn noái khoá, ñôøi naøo tao giaän maày.
— Khoâng giaän thì tao noùi ñieàu naày. Luùc maày thaát thôøi, maày maëc caûm quaù söùc! Maày töï laøm khoå maày maø maày cuõng laøm khoå laây ngöôøi khaùc nöõa Hoaøng aï!
— Coù leõ ñuùng ñoâi phaàn!
— Teát naøy vôï choàng tao döï ñònh ñi Cali chôi. Tuïi tao raùn coá gaéng moùc noái môøi chò duøng côm, roài daøn caûnh cho maày gaëp maët. Maày nghó sao?
— Ô, ô...
— Baây giôø, duø sao maày cuõng töï tin maày coù "dóa baùnh ích" roài, maày bôùt maëc caûm, laïi soáng beân naày moät thôøi gian neân khaùc bieät giaûm daàn, tao nghó maày seõ côûi môû, seõ thoâng caûm vôùi baø xaõ maøy hôn ngaøy tröôùc...
— ÖØa, maày muoán hoøa giaûi thì cöù thöû laøm. Phaàn tao, tao seõ toû thieän chí nhöng tao nghi khoù ai coù theå lay chuyeån baû noåi!
Chuù Naêm haøn huyeân vôùi baïn haøo höùng, töø chuyeän naày sang chuyeän khaùc, ñeán khi buoâng ñieän thoaïi xuoáng, maø nieàm sung söôùng veà tin vui cuûa baïn vaãn coøn ñaày aép trong loøng.
Thím Naêm tuy chæ nghe phaàn choàng ñoái ñaùp cuõng hieåu gaàn heát noäi dung caâu chuyeän, duø vaäy thím vaãn noân noùng, chæ chôø choàng gaùc maùy ñieän thoaïi, ñeå xum xoe ñoøi choàng keå roõ töøng chi tieát cho thoûa maõn tính toø moø muoân thuôû cuûa ñaøn baø. Thím reo vang:
— Anh ôi, anh!
Nguoàn caûm höùng traøn daâng boãng bò vôï phaù roái, chuù böïc boäi nhaên nhoù hoûi:
— Caùi gì nöõa vaäy baø?
Thím thaáy choàng ñoå quaïu "ngang xöông" thì cuõng giaän doãi:
— Khoâng coù gì heát!
Chuù Naêm mæm cöôøi. Chuù cöôøi muï vôï nhieàu chuyeän vaø cuõng töï cöôøi mình ñaõ hô hoûng ñeå taâm buoâng lung chaïy theo chuyeän ñaâu ñaâu, queân maát giaây phuùt hieän taïi, ñeán noãi nieäm saân laêm le sanh khôûi. Chuù traàm tónh laïi, thôû vaøo moät hôi daøi, yù thöùc mình ñang thôû vaø yù thöùc giaây phuùt hieän höõu tuyeät vôøi cuûa söï soáng. Chuù ñaâu coù "huôõn" (4) maø baän taâm chi chuyeän phieàn naõo xa xoâi ñoù nöõa. "Baây giôø vaø ôû ñaây", caû theá gian naày chæ coøn hieån hieän ra mình thím ñang phuïng phòu khoù öa ôû tröôùc maët. Chuù giaû laû voã veà:
— OÁi chaø, caây xöông roàng yeâu quí cuûa anh laïi noåi gai roài! Ô sao laï quaù, khi troå boâng ñaõ ñeïp, maø luùc noåi gai thì cuõng deã thöông quaù chöøng chöøng haø!
Thaùng 10/93
Ghi chuù:
(1) Caâu chuyeän nieäm Quaùn AÂm naày laø chuyeän thaät 100% do ngöôøi baïn tín nhieäm chöùng nghieäm keå. Taùc giaû ghi laïi dieãn tieán noäi vuï, keå caû nhöõng caûm nghó trung thöïc cuûa ngöôøi trong cuoäc vaø cho vaøo chuyeän ngaén naøy. Baïn ñoïc coù theå tin tröôøng hôïp naày laø söï kieän nhieäm maàu hay coi ñaây chæ laø moät söï truøng hôïp voâ tình. Ñieàu duy nhaát maø taùc giaû coù theå ñoan chaéc vôùi quyù vò laø vuï thoaùt naïn naày laø moät caâu chuyeän coù thaät.
(2) Loâng ruøa vaø söøng thoû laø moät thuaät ngöõ Phaät giaùo duøng ñeå chæ chuyeän voâ lyù, khoâng thöïc coù.
(3) Moät oâng taêng hoûi Trieäu Chaâu: "Kinh noùi muoân vaät trôû veà caùi moät, vaäy caùi moät trôû veà gì?" Toå ñaùp: "Khi toâi ôû Thanh Chaâu coù may caùi aùo naëng baûy caân." (trích Thieàn Luaän, boä thöôïng, baûn dòch cuûa Truùc Thieân, trang 463).
Taùc giaû xin goùp lôøi baøn taàm ruoàng nhö sau: aùo naëng ñeán baûy caân coù leõ laø loaïi aùo loâng ñaëc bieät, deät baèng loâng ruøa. AÙo nghieäp cuõng deät baèng loâng ruøa, do moãi ngöôøi töï taïo vaät lieäu, töï may, töï troàng vaøo. Toå sö laø baäc "Tuøy duyeân tieâu cöïu nghieäp. Nhaäm vaän tröôùc xieâm y", maø khi xaû thaân ñoä ñôøi, khoaùc aùo nghieäp vaøo, trong töï taïi vaãn caûm giaùc aùo loâng ruøa naày chaéc haún naëng caû ngaøn caân, ñeø beïp haønh giaû, khoâng vuøng vaãy gì ñöôïc, laø chuyeän bình thöôøng!
(4) Huôõn: raûnh rang, nhaøn nhaõ.