(VNI)
MOÄT CHUYEÁN TRỞ VEÀ
Dieäu Nga
Sau bao nhieâu naêm xa xöù, Huy coù dòp trôœ veà thaêm queâ höông cuøng vôùi ngöôøi baïn Myõ. Huy khoâng thaáy noân naœ laém trong chuyeán ñi naøy vì cha meï chaøng ñaõ qua ñôøi khaù laâu coøn hai ngöôøi em gaùi ñeàu ñònh cö taïi ngoaïi quoác: keœ ôœ UÙc, ngöôøi ôœ Phaùp. Gia ñình vôï cuõng chaúng coøn ai ôœ laïi beân nhaø. Nhöng vì söï yeâu caàu tha thieát cuœa chuù baùc hoï haøng, Huy phaœi veà lo thuœ tuïc sang teân caên nhaø cuœa ba meï chaøng tröôùc kia cho ngöôøi em chuù baùc ñeå chuù aáy chính thöùc trôœ thaønh ngöôøi lo vieäc höông hoœa cho gia toäc ôœ Vieät Nam. Chuù cuœa chaøng vieát thö noùi raát roõ: "Duø caên nhaø aáy, treân thöïc teá ñaõ giao cho chaùu Tieán töø laâu vôùi söï ñoàng yù cuœa caùc chaùu nhöng Tieán chöa coù giaáy chuœ quyeàn. Nhaø nöôùc truy ra coù theå tòch thu baát cöù luùc naøo. May maø coøn giaáy tôø chöùng minh chaùu ñi du hoïc khoâng phaœi thaønh phaàn vöôït bieân. Chaùu raùn thu xeáp veà Vieät Nam moät chuyeán, tröôùc ñeå thaêm queâ höông xöù sôœ, baø con thaân toäc, sau kyù teân vaøo giaáy tôø... Moïi thuœ tuïc ñeàu saün saøng caœ, chæ caàn chaùu coù maët, tröôùc ban nhaø ñaát thoâi..."
Thaáy Huy coøn do döï, Mai khuyeán khích choàng:
— Anh neân veà keœo caên phoá laàu aáy bò tòch thu thì uoång laém. Ñoù laø coâng trình vaø kyœ nieäm cuœa ba meï ñeå laïi. Chuù Tieán laø ngöôøi ñaøng hoaøng, chuù xöùng ñaùng laõnh vai troø höông hoœa. Anh laïi coù dòp ñi thaêm thaày! Thaày mình chaéc yeáu laém roài!
Sau khi döùt khoaùt tö töôœng, Huy noùi cho Stephen hay. Stephen baây giôø ñaõ laø ngöôøi baïn ñaïo raát thaân thieát cuœa Huy. Chaøng ta thích thuù laém khi nghe tin naøy:
— ÔŒ Vieät Nam coù nhieàu danh lam thaéng caœnh laém! Maáy tuaàn pheùp cuœa toâi coøn y nguyeân. Taïi sao toâi khoâng theo anh moät chuyeán?
Huy hôùn hôœ:
— Theá coøn gì hay baèng? Chuùng ta seõ ñi thaêm nhöõng ngoâi chuøa xöa, nhöõng vò sö khaœ kính...
— Vaäy anh ñònh bao giôø ñi?
— Ñaàu thaùng 12, coù gì trôœ ngaïi cho anh khoâng?
Stephen cöôøi ha haœ:
— Khoâng coù gì raøng buoäc thì luùc naøo cuõng ñöôïc töï do, phaœi khoâng?
*
Ngoài treân phi cô, Huy kín ñaùo quan saùt. Haønh khaùch Vieät Nam chieám gaàn phaân nöœa. Ngöôøi Hoa cuõng khaù ñoâng, coù leõ vì chuyeán naøy gheù traïm Hoàng Koâng. Soá coøn laïi laø Myõ vaø vaøi saéc daân laùng gieàng cuœa Vieät Nam.
Phía tröôùc Huy laø ñoâi vôï choàng treœ, ngöôøi ñoàng höông. Hai vôï choàng thuœ thæ to nhoœ nhö ñoâi chim caâu. Chaøng ñoaùn ñaây laø caëp vôï choàng môùi cöôùi vaø ngöôøi choàng daãn vôï veà ra maét cha meï, hoï haøng ôœ Vieät Nam. Troâng hoï saùng suœa vaø coù hoïc thöùc nhöng khoâng bò Myõ hoùa trong daùng ñieäu, cöœ chæ; nhöùt laø coâ vôï, nhìn chaúng khaùc naøo moät sinh vieân Vaên khoa ôœ Saøigoøn ngaøy tröôùc.
Gaàn ñaây, Huy nghe noùi coù phong traøo caùc thanh nieân Vieät Nam ôœ Myõ veà nöôùc cöôùi vôï, lyù do laø ñeå tìm moät coâ vôï coøn ñaày ñuœ tính chaát Vieät Nam, khoâng bò maát goác. Ñieàu ñoù chöùng toœ phong tuïc taäp quaùn cuœa ngöôøi Vieät coøn giaù trò laém. Nhöng nghó kyõ laïi Huy thaáy nhöõng cuoäc hoân nhaân naøy vöøa coù tính caùch trao ñoåi vöøa coù tính caùch phieâu löu. Moät ñaøng muoán xuaát ngoaïi, ñaøng kia muoán ñöôïc vôï hieàn bieát tuøng phuïc choàng. Trong thôøi gian ngaén nguœi, hai beân khoâng theå hieåu bieát nhau saâu saéc vaø tình yeâu chaân thaät thöôøng thieáu vaéng trong caùc cuoäc saên tìm nhö vaäy. Ñeán khi cöôùi nhau xong, nhìn thaáy söï thaät phuõ phaøng, "keœ khoâng chön ñöùng, ngöôøi khoâng moâi mieáng" thì moïi söï ñaõ roài. Coù daãn nhau ra toøa ly dò thì söï ñoå vôõ beân trong cuõng ñaõ laø moät thieät thoøi lôùn. Ñoù laø khoâng noùi tôùi nhöõng vuï löôøng gaït coù phöông phaùp: anh phuï beáp nhaø haøng ñoùng vai kyõ sö, coâ gaùi laêng nhaêng giaœ laøm con nhaø laønh. Neáu "maït cöa möôùp ñaéng" gaëp nhau thì chaúng noùi laøm chi; chæ thöông cho nhöõng ngöôøi bò löôøng gaït, ñaønh phaœi ngaäm taêm vì noùi ra xaáu thieáp hoå chaøng... Duø ôœ ñaâu cuõng vaäy, vaán ñeà laø ôœ beân trong. Moät thieáu nöõ ham meâ vaät chaát, thích phuø phieám xa hoa, khi ôœ taïi Vieät Nam vì chöa coù moâi tröôøng thoœa maõn nhöõng ham muoán neân beà ngoaøi töôœng nhö laø ngöôøi hieàn thuïc nhu mì nhöng caùi caây duïc voïng ñoù moät khi ñöôïc böùng qua troàng beân ñaát Myõ thì chaéc chaén laø seõ bieán daïng raát nhanh ñeå trôœ thaønh moät ngöôøi raát "moát" vaø raát "Myõ".
Huy ñang mieân man suy nghó thì Stephen day sang hoœi nhoœ:
— Anh coù theå noùi cho toâi nghe veà thaày cuœa anh khoâng?
Huy nhö chôït nhôù ra:
— AØ haù! Toâi saép daãn anh ñi thaêm ngöôøi maø toâi queân giôùi thieäu cho anh vaøi neùt veà ngöôøi. Coù leõ vì caùc thaùng nay baän roän thu xeáp moïi thöù neân chuùng ta khoâng coù thì giôø.
Boån sö cuœa toâi naêm nay ñaõ giaø laém, ngoaøi 80 roài anh aï! Thaày laø ngöôøi hoaït ñoäng, chaúng bao giôø thích ngoài khoâng. Ngöôøi thöôøng tìm nhöõng nôi vaéng veœ yeân tónh ñeå taïo döïng caœnh chuøa roài giao cho ñeä töœ truï trì; ngöôøi laïi leân ñöôøng tìm cuoäc ñaát khaùc. Ngöôøi chæ an truï trong ba thaùng kieát haï. Trong ba thaùng naøy ngöôøi giaœng daïy Phaät phaùp cho caùc ñeä töœ xuaát gia cuõng nhö taïi gia. Ngöôøi daïy raát caën keõ vaø xöùng hôïp caên cô neân ai ñöôïc nghe phaùp cuœa ngöôøi ñeàu caœm thaáy lôïi laïc. Ngöôøi nghieâm trì giôùi luaät neân ñoà chuùng cuœa ngöôøi ñeàu coù ñuœ coát caùch oai nghi. Naêm nay ngöôøi ñaõ yeáu laém roài, böôùc ñi phaœi coù ngöôøi dìu ñôõ hai beân, vaäy maø anh bieát ngöôøi ñang laøm gì khoâng?
Stephen laéc ñaàu, chaêm chuù chôø ñôïi. Huy tieáp:
— Ngöôøi lo truøng tu taùi thieát laïi caùc ngoâi chuøa ñaõ cuõ.
— Chuyeän aáy coù leõ caùc vò ñeä töœ truï trì cuœa ngöôøi laøm ñöôïc maø! Thaày giaø yeáu quaù phaœi neân nghæ ngôi an döôõng chöù!
Huy gaät ñaàu:
— Chuùng toâi ai cuõng nghó nhö vaäy vaø coù trình baøy yù kieán cuœa mình nöõa nhöng thaày noùi "ngaøy naøo coøn aên baùt côm cuœa ñaøn na tín thí thì ngaøy aáy phaœi coøn laøm vieäc".
Chaøng traàm ngaâm moät chuùt roài tieáp:
— Toâi thöôøng lieân laïc vôùi caùc ñeä töœ thaân caän cuœa thaày vaø chuùng toâi ñaõ nghieäm ra raèng vieäc laøm cuœa thaày toâi phaùt xuaát töø loøng töø bi roäng lôùn. Ngöôøi nhìn thaáy chuùng sinh laàm than ñoùi khoå, khoâng vieäc laøm, khoâng ñuœ côm aên aùo maëc neân ngöôøi phaùt ñoäng laøm heát coâng trình naøy ñeán coâng trình khaùc; vieäc naøo cuõng lôùn lao, keùo daøi caœ naêm trôøi. Nhöõng coâng trình qui moâ ñoù, caùc ñeä töœ cuœa ngöôøi khoù theå keâu goïi söï ñoùng goùp cuœa Phaät töœ. Caùi ñöùc cuœa thaày toâi lôùn laém, ngöôøi keâu goïi moät tieáng laø coù bieát bao nhieâu ngöôøi höôœng öùng, Phaät töœ trong nöôùc cuõng nhö haœi ngoaïi. Nhôø theá maø vieäc gì cuõng xong.
Stephen gaät guø:
— Toâi ñoaùn laø ñaàu oùc ngöôøi coøn saùng suoát laém!
— Anh noùi ñuùng! Nhôø söùc thieàn ñònh maø ngöôøi coøn minh maãn laém. Vieäc gì ngöôøi saép xeáp cuõng chu ñaùo, giaœi quyeát vaán ñeà gì cuõng hôïp lyù hôïp tình.
Huy im laëng chöa bieát noùi gì theâm thì coâ tieáp vieân haøng khoâng ñaõ mang thöùc aên chieàu ñeán. Hai ngöôøi duøng xong, lim dim nguœ.
Huy khoâng ngôø hoï haøng toå chöùc ñoùn tieáp chaøng long troïng nhö vaäy. Ñoaøn ngöôøi nhaän ra Huy ngay, coù leõ nhôø chaøng maëc caùi aùo gioáng y böùc aœnh maø Huy göœi veà cho Tieán vaøi thaùng tröôùc. Maùy chuïp hình, maùy quay phim baùm saùt laáy chaøng. Taùnh Huy voán teáu ngaàm, anh töôœng töôïng moãi ngöôøi caàm moät caây côø nhoœ phe phaåy chaøo thì chaøng seõ gioáng moät daân bieåu quoác hoäi ñi quan saùt ñòa phöông. Sau thuœ tuïc chaøo hoœi vaø giôùi thieäu sô khôœi, Huy cuøng Stephen ñöôïc môøi ra xe. Thaät tình maø noùi, Huy chaúng nhaän ra ñöôïc ai caœ. Nhöõng khuoân maët troâng coù veœ quen quen giôø ñaõ giaø nua, ñoåi khaùc; coøn nhöõng ngöôøi ñoàng trang löùa vôùi Huy laïi caøng laï hôn vì ai cuõng ñaõ böôùc vaøo löùa tuoåi trung nieân, khoâng coøn giöõ laïi neùt treœ trung vui veœ cuœa ngaøy naøo. Nhö Tieán hoài xöa maäp uù, traéng treœo, coù bieät danh laø Tieán uø, baây giôø oám nhom, ñen thui laïi theâm haøng raâu meùp vôùi ñoâi kieáng caän daày, laï hoaéc.
Veà ñeán nhaø, coã baøn ñaõ saün saøng, ngöôøi ñoâng vaày nhö ñaùm cöôùi. Stephen nhìn Huy nhö thaàm hoœi: "Sao linh ñình vaäy?" Huy chæ bieát laéc ñaàu. Caên phoøng lôùn treân laàu daønh saün cho hai ngöôøi vôùi hai caùi giöôøng chieác maø töø taám traœi giöôøng ñeán meàn goái ñeàu môùi tinh, coù caœ maùy laïnh ñang chaïy reø reø...
Trong luùc Stephen bò ñaùm nhoœ bu quanh, Huy goïi Tieán vaøo phoøng.
Huy nghieâm maët, hoœi:
— Sao chuù baøy veõ chi laém theá? Töï nhieân coù phaœi hôn khoâng?
Tieán boái roái:
— Xin anh hieåu cho, ai cuõng ñoùn Vieät kieàu veà nhö theá, thaønh nhö caùi leä, em phaœi theo vì sôï khoâng theo thì thaát leã!
— Vieät kieàu cuõng laø ngöôøi thöôøng, coù phaœi vua chuùa gì maø baøy ra laém troø nhö vaäy? Toán keùm voâ ích, laïi dò voâ cuøng.
Baây giôø Tieán môùi maïnh daïn thöa:
— Caùch ñaây saùu thaùng, con cuœa coâ Tö veà nöôùc. Tröôùc khi veà, chuù vieát nhöõng maáy böùc thö, daën gia ñình phaœi laøm theá naøy, theá naøy... Coâ Tö lo ñuœ caœ, chæ queân mua nöôùc suoái cho chuù aáy uoáng thoâi maø chuù aáy cuõng phaøn naøn.
Huy cöôøi cöôøi, hoœi ñuøa:
— Theá chuù coù mua nöôùc suoái cho toâi khoâng?
Hieåu ñöôïc nhau, hai anh em cuøng caát tieáng cöôøi doøn...
Huy bieát con coâ Tö—caäu Baœo—qua Myõ sau chaøng ba, boán naêm gì ñoù. Hoài môùi qua, coâ Tö coù vieát thö göœi gaám nhôø Huy höôùng daãn giuøm. Thaáy Baœo luùc ñoù coøn treœ, môùi 20 tuoåi, Huy khuyeân neân ñi hoïc, Baœo khoâng chòu. Caäu vaøo laøm phuï beáp nhaø haøng ngay vaø chæ moät naêm sau, ñieän thoaïi baùo cho Huy hay laø caäu vöøa mua moät chieác xe môùi toanh.
Huy noùi:
— Caäu sang thaät, chöa bao giôø toâi daùm mô moät chieác xe môùi. Chæ caàn xe toâi khoâng hoœng maùy doïc ñöôøng laø ñöôïc roài.
Baœo hôi mæa mai:
— Anh laõnh löông kyõ sö maø, muoán saém maáy chieác chaúng ñaëng!
Moãi ngöôøi coù moät quan nieäm soáng, Huy khoâng muoán caõi laøm gì. Vaøi naêm sau, Baœo laïi khoe:
— Baây giôø em leân laøm "waiter", nhaø haøng naøy ñoâng khaùch neân tieàn "tip" khaù laém! Em ñònh ñeå daønh tieàn vaøi naêm thì mua nhaø.
Moãi khi coù dòp thaêng tieán laø moãi laàn Baœo ñieän thoaïi veà khoe. Ñoái vôùi Baœo, söï thaønh coâng veà taøi chaùnh laø caùi thöôùc ño giaù trò con ngöôøi. Huy aäm öø cho qua chuyeän moãi laàn Baœo khoe khoang neân daàn daàn caäu ta cuõng ít lieân laïc...
Thaáy Huy coù veœ traàm ngaâm, Tieán tieáp:
— Chuù Baœo veà nöôùc nhö moät oâng vua con. Chuù maëc ñoà coâm-leâ sang troïng, tay xaùch caëp samsonite, ñeo ñoàng hoà Rolex, caø raù hoät xoaøn, daây chuyeàn... ñuœ thöù!
— Theá chuù aáy coù giuùp gì cho hoï haøng khoâng?
— Daï, chuù cho moãi gia ñình 100, maø caùch chuù cho y nhö phaùt chaån vaäy, thieáu ñieàu phaœi xeáp haøng...
Huy khoâng muoán nghe tieáp "chuyeän daøi Vieät Kieàu", chaøng baét sang chuyeän khaùc:
— Coøn chuù daïo naøy laøm aên sao? Chaéc khaù laém neân nhaø coù gaén maùy laïnh ñaøng hoaøng?
Töï nhieân Tieán ñoåi gioïng, coù chuùt gì ngaïi nguøng beân trong:
— Thöa anh, phoøng naøy hoài naøo tôùi giôø vaãn ñeå troáng, duøng laøm choã nghæ ngôi cho baø con ôœ xa tôùi trong caùc ngaøy gioã kÿ. Em môùi sôn söœa, trang hoaøng vaø gaén maùy laïnh, tröôùc ñeå ñoùn tieáp anh, sau nöõa...
— Chuù cöù noùi tieáp!
Tieán cuùi ñaàu, vuoát nheï maùi toùc. Huy chôït nhaän ra ñaáy laø thoùi quen cuœa Tieán töø nhoœ, moãi khi saép söœa noùi ñieàu gì khoù noùi.
— Thöa anh, saün dòp coù anh veà, em xin pheùp anh ñeå cho thueâ caên phoøng aáy, em caàn tieàn tu boå nhaø cöœa. Vôï choàng em laøm chæ ñuœ soáng, khoâng coù ñoàng dö thaønh ra...
Noùi ñeán ñaây, Tieán laëng thinh. Huy boãng thaáy buoàn. Tieán laø kyõ sö, vôï laø döôïc só maø ñoàng löông chaúng ñuœ vaøo ñaâu. Tieán khoâng heà than thôœ neân Huy töôœng vôï choàng Tieán soáng cuõng thoaœi maùi, naøo ngôø! Caùch ñaây hai möôi maáy naêm, nhaø naøo hôi khang trang moät chuùt cuõng ngaên rieâng moät vaøi phoøng roài ñeà baœng "Room for rent" cho Myõ möôùn ñeå kieám theâm lôïi töùc chi tieâu, baây giôø thò doïn phoøng cho Vieät kieàu möôùn!
Huy traàm gioïng, ñaùp:
— Nhaø ñaõ giao cho chuù thì chuù coù troïn quyeàn quyeát ñònh. Toâi chæ nhaéc chuù neân choïn ngöôøi ñaøng hoaøng haõy cho thueâ, kÿ nhöùt laø ñöøng ñeå ngöôøi khoâng ra gì, yœ coù tieàn baïc roài baøy troø aên chôi trai gaùi trong nhaø mình. Vieäc gì cuõng coù caùi lôïi caùi haïi cuœa noù. Ñöøng ñeå nhöõng ñieàu khoâng toát xaœy ra tröôùc maët caùc chaùu nhoœ trong nhaø. Chuùng noù hö thì mình aân haän!
Tieán chöa kòp noùi gì thì coù tieáng chuù Ba goïi voïng vaøo:
— Tieán aø, haõy môøi anh con ra duøng côm!
Huy ñöùng leân caàm laáy caùi khaên ñaõ ñeå saün, coù nhaõn hieäu "made in USA" ñaøng hoaøng, chaøng baœo Tieán:
— Toâi röœa maët xong, ñi thaép höông caùc baøn thôø roài seõ xuoáng ngay!
*
Saùng hoâm sau, trong luùc Stephen coøn say nguœ, Huy cuøng Tieán ñeán vaên phoøng quaän ñeå laøm vieäc vôùi Ban Nhaø Ñaát. Maëc duø Huy aên maëc raát ñôn giaœn nhöng coù veœ nhö ai cuõng bieát Huy môùi töø nöôùc ngoaøi veà. Coù leõ do nöôùc da traéng treœo vaø thaân ngöôøi ñaãy ñaø cuœa mình—Huy töï baœo theá—Töø caùc nhaân vieân ñeán ñoàng baøo ñang ngoài trong phoøng chôø ñôïi ai cuõng nhìn chaøng vôùi ñoâi maét nöœa nhö toø moø nhaän xeùt, nöœa nhö theøm thuoàng. Töï nhieân Huy thaáy aùi ngaïi trong loøng. Ñaõ mang tieáng tò naïn ôœ nöôùc ngoaøi, choái boœ queâ höông maø baây giôø laïi ñöôïc ñoùn tieáp nhö khaùch quí. Caùi gì ñaõ laøm thay ñoåi caùi nhìn cuœa con ngöôøi?
Tieán vaø Huy ñöôïc môøi vaøo vaên phoøng ngay. OÂng tröôœng ban cuõng traïc tuoåi hai ngöôøi. Ban ñaàu anh ta coøn giöõ thaùi ñoä nghieâm chænh cuœa moät caùn boä nhaø nöôùc nhöng chæ naêm phuùt sau, anh ta cöôøi giaœ laœ:
— Choã toâi vôùi anh Tieán ñaây laø baïn vôùi nhau, chính toâi ñaõ che chôœ cho anh aáy trong vaán ñeà nhaø cöœa. Chuùng toâi ñi nhaäu vôùi nhau hoaøi.
Duø keùm thoâng minh ñeán ñaâu, Huy cuõng bieát ñoù laø caùch môœ ñaàu cho moät cuoäc thöông löôïng. Chaøng ñöa maét nhìn Tieán, Tieán vaøo ñeà ngay:
— Toâi bieát muoán sang teân phaœi ñoùng tieàn tröôùc baï, anh coá gaéng giuùp toâi, toâi khoâng queân ôn.
Anh caùn boä gaät ñaàu:
— Ñaõ baœo toâi vôùi anh laø baïn maø! Nhöng soá tieàn ñoùng nhieàu hay ít laø do ngöôøi ñònh giaù. Toâi khoâng coù thaåm quyeàn ñoù!
Huy noùng loøng:
— Nhöng theo anh öôùc löôïng thì khoaœng bao nhieâu? Anh laøm vieäc laâu naêm chaéc bieát roõ.
— Tieâu chuaån cuœa phoá laàu ba taàng ít nhaát phaœi möôøi caây.
Huy tính nhaåm: 10 caây, hôn 4000 ñoâ! Baèng tieàn caát laïi moät caên nhaø. Chaøng nhìn xuoáng ñaát ñeå daáu veœ baát maõn trong aùnh maét.
Tieán kieân nhaãn vaø nhoœ nheï:
— Chuyeän ñoù, phaàn toâi phaœi lo. Xin cöù cho anh toâi kyù teân vaøo giaáy tôø tröôùc vì anh khoâng coù nhieàu thì giôø.
Anh ta nheo maét roài heách moàm ra cöôøi, ñeå loä maáy caùi raêng vaøng laáp laùnh:
— Toâi bieát, ñöôïc veà nöôùc phaœi ñi chôi cho söôùng. ÔŒ ñaây caùi gì cuõng reœ chaùn!
Xong phaàn thuœ tuïc, Huy thôœ ra nheï nhoõm, chaøng noân noùng veà nhaø vì khoâng muoán ñeå Stephen moät mình chaúng coù ai troø chuyeän. Nhöng vöøa böôùc ra tôùi saân thì chaøng bò moät gioïng noùi quen quen, to oà oà goïi giaät ngöôïc:
— E Huy! Sao laïi gaëp "you" ôœ ñaây?
Huy nhaän ra Nhaøn ngay. Anh chaøng naøy tröôùc kia theo hoïc chung tröôøng ñaïi hoïc vôùi Huy ôœ Virginia. Hoïc ñöôïc hai naêm thì anh ta boœ tröôøng, tuyeân boá ñi laøm ñeå daønh tieàn haàu coù cô hoäi laøm chuœ; toäi gì hoïc boán, naêm naêm ñaïi hoïc ra roài ñi laøm thueâ caœ ñôøi! Nhöng theo choã baïn beø bieát ñöôïc thì anh bò chính phuœ ngöng trôï caáp vì keát quaœ hoïc taäp quaù keùm. Ñieàu ñoù chaéc ñuùng vì Nhaøn daønh ña soá thì giôø cuœa mình ñeå cua gaùi hôn laø ñeå hoïc haønh. Coù leõ anh ta maëc caœm vì hình voùc xaáu xí cuœa mình neân luùc naøo cuõng lo theo ñuoåi caùc coâ gaùi, hy voïng ñöôïc loït vaøo maét xanh cuœa moät naøng... Nhöng chaúng hieåu vì coù "sao coâ ñôn" chieáu meänh hay vì daùng daáp quaù cuïc mòch cuœa anh hoaëc vì caùi mieäng luùc naøo cuõng khoaùc laùc ba hoa maø caùc coâ ñeàu traùnh neù. Baüng ñi möôøi maáy naêm khoâng lieân laïc, tình côø laïi gaëp anh ta nôi naøy, quaœ thaät traùi ñaát troøn.
Nhaøn baây giôø coøn maäp hôn xöa nöõa laøm ñoâi maét anh ta nhö híp laïi, coøn caùi buïng thì quaù to neân böôùc ñi hai haøng, troâng chaúng khaùc naøo con chim caùnh cuït thöôøng thaáy ngoaøi baõi bieån vuøng laïnh.
Huy chöa kòp traœ lôøi thì Nhaøn tieáp:
— Toâi ñi ñaêng kyù keát hoân!
Vaø, quay sang ngöôøi thieáu nöõ beân caïnh, anh giôùi thieäu vôùi gioïng ñaày kieâu haõnh:
— Ñaây laø anh Huy, baïn hoïc cuõ cuœa anh. Vaø ñaây, Hoàng, vôï töông lai cuœa toâi.
Coâ thieáu nöõ coøn quaù treœ so vôùi Nhaøn, saéc voùc cuõng thuoäc loaïi khaù, caëp maét to vaø saùng quaéc. Coâ cöôøi ñeå loä haøm raêng traéng phau:
— Chaøo anh!
Baây giôø Huy môùi coù dòp môœ mieäng:
— Ñaây laø Tieán, em toâi. Toâi veà nöôùc coù chuùt chuyeän rieâng, cuõng xong roài.
Nhaøn mau maén:
— Thaùng sau chuùng toâi laøm leã cöôùi, anh ôœ laïi döï nheù!
Roài anh keùo Huy ra xa moät chuùt, noùi nhoœ, gioïng ñaày thoœa maõn:
— Quaœ laø caùi soá anh aï. Hoài naøo kieám moät coâ khoâng ra, baây giôø ba boán choã keâu gaœ con. Toâi choïn coâ naøy. Neáu ham tieàn thì toâi öng ñaùm kia roài, cuœa hoài moân nhöõng 40 ngaøn ñoâ! Thanh nieân Vieät kieàu ñoäc thaân baây giôø coù giaù laém!
Huy nghó thaàm trong buïng: khoâng tieàn thì saéc, khoâng saéc thì danh; ñoù laø thoùi thöôøng trong thieân haï! Chaøng khoâng muoán keùo daøi caâu chuyeän, baét tay Nhaøn vaø noùi:
— Chuùc möøng anh, nhöng raát tieác, hai tuaàn nöõa toâi phaœi veà.
Nhaøn khaån khoaœn:
— Nhaø beân vôï toâi gaàn ñaây, cuoái tuaàn naøy môøi hai anh ñeán duøng côm!
Lòch söï, Huy ñaùp:
— Anh cho ñòa chæ, neáu tieän, toâi seõ ñeán! Toâi phaœi ñi Ñaø Laït ngaøy mai, chaúng bieát veà kòp khoâng?
Nghe noùi ñeán Ñaø Laït, maét Nhaøn saùng leân; tay anh vöøa ghi voäi ñòa chæ vaøo giaáy, mieäng vöøa tranh thuœ noùi:
— Ñaø Laït baây giôø laø choã giaœi trí lyù töôœng. Boán moùn aên chôi thöù naøo cuõng coù, chaúng thua gì Saøigoøn maø khí haäu laïi maùt meœ, caœnh trí höõu tình.
Huy im laëng quay goùt sau khi nhaän tôø giaáy coù ghi ñòa chæ. Ñi ngang choã Hoàng ñang ñöùng, chaøng kheõ gaät ñaàu chaøo roài cuøng Tieán ra xe.
Treân ñöôøng veà, Huy baên khoaên:
— Hoï ñoøi thueá gì cao quaù laøm sao chuù lo noåi?
Tieán thaønh thaät:
— OÂng ta noùi vaäy chöù beân trong ñaõ ñoàng yù giaù caœ heát roài. Ñoùng thueá ba caây, tieàn nöôùc cho oång moät caây, vò chi laø boán.
— Theá chuù coù ñuœ chöa?
— Thöa anh, em coù saün hai caây, coøn hai caây kia, hoaëc laø ñi möôïn cuœa coâ Tö hoaëc laø baùn heát nöõ trang cuœa vôï em thì cuõng ñuœ.
— Thoâi, nöõ trang ñoù laø ñoà cöôùi cuœa chuù thím, haõy ñeå daønh sau naøy cöôùi vôï cho con trai. Toâi khoâng coù nhieàu tieàn nhöng coù theå giuùp chuù hai caây. Chæ tieác laø toâi khoâng bieát tröôùc vuï naøy neân khoâng chuaån bò saün. Ñöa heát cho chuù thì toâi khoâng coøn tieàn giuùp baø con ngheøo. Sau naøy neáu coù phöông tieän, thaáy trong thaân toäc mình ai gaëp caœnh tuùng baán, chuù haõy thay toâi giuùp hoï. Toâi ôœ xa, khoâng bieát roõ hoaøn caœnh cuœa moãi ngöôøi.
Tieán chôùp maét, caœm ñoäng:
— Em caùm ôn anh!
Huy thaúng thaén:
— Chuyeän ñaùng laøm thì toâi laøm. Anh em mình vôùi nhau, noùi ôn nghóa maø chi?
*
Buoåi chieàu hoâm ñoù, Huy möôïn chieác Honda chôœ Stephen ñi moät voøng thaønh phoá. Baây giôø chaøng môùi coù dòp quan saùt phoá phöôøng. Saøigoøn baây giôø ngöôøi ñoâng nhö kieán. Xe ñaïp, xe gaén maùy chen chuùc nhau heát loøng ñöôøng laøm nhöõng chieác xe hôi thieåu soá phaœi boùp keøn inh oœi. Buïi vaø khoùi mòt muø! Ñöôøng phoá cuõng khoâng khaùc xöa maáy. Coù vaøi caên phoá quaù cuõ ñöùng cuùi ñaàu thieåu naõo, chaúng daùm so cuøng nhöõng daõy nhaø môùi khang trang.
Giôø tan sôœ, ñöùng ôœ trung taâm Saøigoøn, Huy thaáy roõ söï maâu thuaãn trong xaõ hoäi, moät xaõ hoäi ñeà cao lao ñoäng vaø coâng baèng: "Nhöõng coâng nhaân lam luõ vôùi quaàn boâ aùo vaœi thì ueå oaœi goø löng ñaïp chieác xe cuõ rích cuœa mình coøn nhöõng chieác Honda boùng laùng laïi chôœ caùc thanh nieân thieáu nöõ aên vaän hôïp thôøi trang, maët maøy hí höœng ñi tìm thuù vui treân ñôøi."
Huy töï hoœi: "Laøm sao taïo ñöôïc söï coâng baèng lyù töôœng cho xaõ hoäi khi maø ai ai cuõng chæ lo ñeán quyeàn lôïi rieâng tö vaø söï höôœng thuï caù nhaân? Caùi chieâu baøi coâng bình aáy ñaõ laøm toán bieát bao xöông maùu cuœa nhaân loaïi maø ñaõ laøm ñöôïc gì ñaâu? Hôn nöõa, bieät nghieäp cuœa moãi ngöôøi moät khaùc, ñaâu ai gioáng ai."
Chaøng chôœ Stephen ñeán thaùp ruøa, göœi xe, roài hai ngöôøi löõng thöõng ñi boä döôùi nhöõng haøng caây coù laù me bay. Nhöõng caây me giôø cuõng ñaõ caèn coãi, laù thöa vaø xô xaùc; chaúng bieát vì caây ñang thay laù hay caây coœ voâ tình cuõng chòu chung coäng nghieäp vôùi ñaát nöôùc, vôùi con ngöôøi?
Nhöõng con ñöôøng ôœ ñaây töông ñoái vaéng vaø coøn giöõ laïi nhieàu neùt quen thuoäc. Huy caœm thaáy loøng mình laâng laâng vôùi bao kyœ nieäm thôøi môùi lôùn. Chaøng taâm söï:
— Nhöõng ñöôøng phoá naøy xöa kia ñaõ töøng in daáu nhöõng böôùc chaân cuœa Mai vaø toâi. Naøng hoïc Ñaïi Hoïc Sö Phaïm, toâi hoïc tröôøng Khoa Hoïc vaäy maø haàu nhö chieàu naøo chuùng toâi cuõng gaëp nhau ôœ ñaây ñeå cuøng saùnh vai daïo böôùc, ñoâi khi gheù beân ñöôøng uoáng ly nöôùc döøa töôi hay ly nöôùc ñaù me.
Töï döng, Huy thaáy nhôù Mai vaø hai con voâ cuøng. Chaúng bieát giôø naøy beân kia bôø Thaùi Bình Döông, ba meï con ñang laøm gì? Ngay khi aáy, Huy cuõng yù thöùc ñöôïc raèng sôïi daây luyeán aùi yeâu ñöông coù söùc maïnh tuy voâ hình nhöng raát beàn chaéc. Chính noù troùi buoäc con ngöôøi khoù lìa xa saùu neœo luaân hoài. Neáu khoâng vöôùng vaøo voøng tình aùi, coù leõ chaøng ñaõ ñöôïc soáng cuoäc ñôøi thanh cao, thoaùt tuïc cuœa ngöôøi xuaát gia.
Stephen toœ veœ thoâng caœm:
— Chaéc chò vaø caùc chaùu cuõng ñang nhôù anh!
Hai ngöôøi cuøng mæm cöôøi, im laëng böôùc ñi, moãi ngöôøi theo ñuoåi moät yù nghó rieâng.
Thaáp thoaùng ôœ ñaøng xa coù boùng daùng hai coâ thieáu nöõ ñang ñi ngöôïc veà phía chaøng. Hai ngöôøi vöøa ñi vöøa troø chuyeän troâng vui veœ vaø töông ñaéc laém. Moät coâ vaän ñaàm, moät coâ maëc ñoà taây; troâng giaœn dò nhöng sang vaø ñuùng moát. Huy boãng nhaän ra raèng baây giôø ñöôøng phoá thieáu vaéng nhöõng taø aùo daøi thöôùt tha. Ñeán gaàn hôn, chaøng thaáy hai coâ coøn treœ laém, traïc 16, 17 laø cuøng.
Chôït nhìn thaáy Stephen, moät coâ môœ troøn ñoâi maét, nhanh nhaåu hoœi baèng tieáng Anh:
— Xin loãi, oâng töø ñaâu ñeán? coù phaœi oâng laø ngöôøi Myõ khoâng?
Coâ noùi tieáng Anh raát truùng gioïng vaø ñuùng vaên phaïm.
Stephen vui veœ ñaùp:
— Chaøo coâ! Toâi laø ngöôøi Myõ. Coâ khoœe khoâng?
Coâ beù cöôøi töôi:
— Toâi cuõng thöôøng, caùm ôn oâng. Toâi coù theå noùi chuyeän vôùi oâng trong choác laùt ñöôïc khoâng? Toâi muoán bieát Anh ngöõ cuœa toâi nhö theá naøo? Toâi teân laø Dung, baïn toâi teân Loan.
Stephen vui veœ giôùi thieäu:
— Ñaây laø Huy vaø toâi laø Stephen.
Trong khi Dung tíu tít noùi chuyeän vôùi Stephen, Loan hoœi Huy:
— Chuù laø Vieät kieàu hay laø ngöôøi höôùng daãn du lòch trong nöôùc?
Huy cöôøi mæm:
— Coâ ñoaùn thöœ xem?
— Chuù maäp vaø traéng gioáng nhö môùi töø nöôùc ngoaøi veà. Nhöng—xin loãi chuù tröôùc, caùi naøy chaùu noùi thieät—caùch aên maëc cuœa chuù khoâng gioáng Vieät kieàu.
— Theá Vieät kieàu phaœi aên maëc ra sao?
Coâ beù traœ lôøi raønh roït:
— Neáu khoâng maëc com-leâ vaø ñeo kính Ray Ban thì ít ra cuõng phaœi maët Jean Levi, aùo thun Polo ñaøng hoaøng.
Huy thích thuù theo doõi:
— Roài sao nöõa?
— Khi noùi chuyeän thì chen phaân nöœa tieáng ngoaïi quoác, phaân nöœa tieáng Vieät.
— Taïi sao?
Coâ gaùi nhuùn vai:
— Hoï noùi ñi laâu ngaøy queân tieáng Vieät gaàn heát!
Vui caâu chuyeän, Huy hoœi tôùi:
— Theá coâ coù phaân bieät Vieät kieàu töø nöôùc naøo veà khoâng?
— Daï coù chöù! Vieät kieàu ôœ Phaùp aên maëc sang nhaát nhöng ít chi tieàn; Vieät kieàu ôœ Myõ raœi tieàn ra ñeå laáy tieáng coøn ngöôøi töø UÙc veà töông ñoái khieâm nhöôïng hôn, hoï ôœ möùc trung bình cuœa hai haïng treân.
Roài saün trôùn, coâ noùi luoân, toœ ra mình lòch laõm:
— Chaùu coøn coù theå bieát ñöôïc ngöôøi Vieät taïi baœn xöù, ai saép ñi, ai coù tieáp vieän vaø ai laø caùn boä "thôøi ñaïi".
Huy khoâng muoán ñi vaøo khía caïnh naøy, chaøng hoœi laœng sang chuyeän khaùc:
— Theá coâ thuoäc thaønh phaàn naøo?
Maét coâ beù saùng ngôøi veœ kieâu haõnh:
— Chaùu saép cuøng gia ñình ñi UÙc coøn Dung ñi Myõ. Vì theá tuïi chaùu khoâng hoïc tröôøng phoå thoâng, chæ hoïc sinh ngöõ vaø toaùn, lyù, hoùa do maáy thaày rieâng ñeán nhaø daïy.
Huy chôït nhôù mình phaœi lo möôùn xe ñeå ñi Ñaø Laït thaêm thaày vaøo ngaøy mai, anh nhìn Stephen, ra hieäu, noùi:
— Chuùng toâi coù coâng vieäc phaœi ñi, thoâi chaøo hai coâ nheù!
Hai coâ beù ñoàng giô tay vaãy chaøo:
— Nice to meet you! Bye bye!
Ñi ñöôïc moät khoaœng ngaén, Stephen toœ yù tieác reœ, anh noùi nhoœ:
— Hoài naõy toâi ñònh môøi hai coâ aáy ñi uoáng nöôùc hay aên kem!
Huy laéc ñaàu:
— Phong tuïc ngöôøi Vieät chuùng toâi hôi khaùc Myõ. Ngöôøi con gaùi ñaøng hoaøng khoâng bao giôø nhaän lôøi ñi aên uoáng vôùi ñaøn oâng con trai vöøa gaëp gôõ ngoaøi ñöôøng.
*
Ngöôøi taøi xeá ngöøng xe laïi tröôùc coång chuøa thuoäc vuøng ngoaïi oâ thaønh phoá Ñaø Laït. Töï nhieân Huy caœm thaáy hoài hoäp. Nuùi ñoài coøn môø söông nhöng maùi chuøa ñaõ hieän roõ neùt. Ngaøy xöa, thænh thoaœng chaøng ñöôïc theo thaày ñeán ñaây, nhöõng luùc thaày caàn tònh döôõng. Hai caây tuøng thaày troàng phía ngoaøi coång tam quan giôø ñaõ lôùn quaù, ñöùng söøng söõng giöõa trôøi.
Chaøng moùc tuùi laáy tieàn taëng ngöôøi taøi xeá vaø môøi baùc vaøo chuøa uoáng nöôùc nghæ ngôi.
Baùc taøi vui veœ ñaùp:
— Daï caùm ôn thaày. Haõng xe coù traïm nghæ ngôi gaàn chôï, toâi ñeán ñaáy tieän hôn.
Roài baùc ñoåi gioïng, hôi aáp uùng:
— Chaúng bieát ñeán baän veà toâi coù ñöôïc chôœ thaày nöõa khoâng? Toâi coù vieäc naøy muoán nhôø thaày giuùp neáu thaày khoâng phieàn.
Huy côœi môœ:
— Neáu trong khaœ naêng, toâi khoâng ngaïi gì chaúng giuùp baùc.
Baùc taøi caån thaän môœ khoùa caùi hoäc ñöïng giaáy tôø xe, laáy ra moät caùi bao thô vaø noùi:
— Khoâng noùi daáu gì caäu, hai vôï choàng toâi chæ coù moät ñöùa con gaùi, noù muoán ñi ngoaïi quoác laém maø beân noäi cuõng nhö beân ngoaïi ñaâu coù ai ôœ nöôùc ngoaøi ñeå baœo laõnh. Toâi nghe noùi ôœ Cali coù vaên phoøng se duyeân gì ñoù, toâi nhôø caäu ñöa thö naøy cho hoï, trong aáy coù ñuœ hình aœnh, teân tuoåi ñòa chæ vaø leä phí. Neáu noù gaëp duyeân may, coù anh Vieät kieàu naøo muoán cöôùi thì ñôøi noù ñöôïc sung söôùng.
Huy ngaïc nhieân quaù ñoãi! Sao laïi coù nhöõng chuyeän nhö vaày nhæ? Tuy nhieân, vì loøng traéc aån, chaøng cuõng nhaän lôøi:
— Chaùu ôœ tieåu bang khaùc, khoâng phaœi ôœ Cali. Tuy nhieân, chaùu seõ lieân laïc giuùp baùc chuyeän naøy. Neáu khoâng ñöôïc, chaùu seõ göœi hoaøn laïi baùc.
Chaøng nhaän phong bì, boœ vaøo xaùch tay roài cuøng Stephen xuoáng xe. Stephen voán lòch söï cuõng khoâng hoœi han gì.
Hai ngöôøi vöøa vaøo trong ñaõ gaëp ngay vò sö truï trì ñang chôø. Vò naøy tröôùc kia Huy cuõng bieát qua, chaøng nhaän ñöôïc vì troâng khoâng khaùc xöa maáy, ngöôøi tu treœ laâu, chaéc vì khoâng phaœi baän taâm vôùi nhöõng chuyeän theá gian.
— A Di Ñaø Phaät! Chaøo hai caäu, toâi laø Thieän Haœi. Thaày daïy toâi môøi hai caäu leân leã Phaät, duøng chaùo ñieåm taâm roài leân haàu chuyeän vôùi thaày.
Stephen baét chöôùc Huy, chaáp hai tay tröôùc ngöïc, cuùi ñaàu xaù nhaø sö. Chaøng thaáy caùch chaøo naøy thaät hay vì bieåu loä ñöôïc loøng toân troïng cuœa mình.
Nhaø sö cuõng chaáp tay chaøo ñaùp leã roài daãn hai ngöôøi leân chaùnh ñieän. Thaày Thieän Haœi noùi:
— Chaùnh ñieän vöøa ñöôïc nôùi roäng vaø söœa sang laïi chöøng ba thaùng nay!
Huy ñöa maét nhìn quanh roài hoœi:
— Coâng vieäc taùi thieát ôœ ñaây chaéc cuõng xong roài, thöa thaày?
Vò sö laéc ñaàu:
— Xong vieäc naøy thì thaày mình baét sang vieäc khaùc ngay. Baây giôø thaày ñang caát laøng an döôõng cho ngöôøi giaø, nôi khu röøng phía sau.
Noùi xong, thaày im laëng cöœ ba tieáng chuoâng cho hai ngöôøi leã Phaät. Khi hai ngöôøi trôœ xuoáng trai ñöôøng thì böõa aên saùng ñaõ doïn saün vôùi hai toâ chaùo traéng coøn boác hôi thôm muøi gaïo môùi vaø dóa döa caœi xaøo töông. Huy nhôù laïi nhöõng ngaøy thoï baùt, sau thôøi coâng phu saùng, giôùi töœ ñeàu ñöôïc aên saùng nhö theá naøy. Ngaøy thöôøng, chuùng xuaát gia chæ aên saùng vôùi chaùo vaø döa caœi—caœi do moãi chuøa töï troàng vaø laøm döa ñeå daønh aên quanh naêm—hoâm naøo coù ñoaøn Baùt Quan Trai, thaày daïy xaøo döa caœi vôùi töông cho cö só deã aên.
Saùng nay, vöøa meät vöøa ñoùi sau caœ ñeâm ngoài xe leân doác xuoáng ñeøo, hai ngöôøi aên thaät ngon mieäng. Chuù tieåu böng leân theâm hai toâ chaùo nöõa, Stephen mæm cöôøi thích chí, Huy baét gaëp trong aùnh maét aáy neùt treœ thô trong saùng voâ cuøng...
Sau ñoù, Huy cuøng baïn noái goùt sö Thieän Haœi ñeán am cuœa Sö Tröôœng vôùi nhöõng böôùc nheï nhaøng thong thaœ. Huy nhôù lôøi thaày daïy: khi ñi phaœi giöõ im laëng vaø chuù yù vaøo töøng böôùc chaân, böôùc nhöõng böôùc ñi tænh thöùc... Töï nhieân, Huy thaáy tænh taùo laï thöôøng, ñaàu oùc nhö maœng trôøi xanh trong. Thænh thoaœng, chaøng coù nhöõng phuùt giaây kyø dieäu nhö vaäy nhöng khi vöøa yù thöùc ñöôïc ñieàu ñoù thì giaây phuùt aáy khoâng coøn nöõa. Chaøng nghe ñaâu ñaây muøi thôm cuœa voœ cam, voœ quít khoâ ñang un khoùi, muøi höông naøy raát quen thuoäc vì moãi khi ñeán phuï vieäc kinh saùch vôùi thaày, chaøng ñeàu ñöôïc thôœ khoâng khí thôm tho dòu daøng naøy. Muøi höông laøm thoâng caœ buoàng phoåi vaø aám caœ loàng ngöïc.
Sö Thieän Haœi nheï môœ cöœa, vaøo trình thaày roài trôœ ra, baœo hai ngöôøi vaøo. Tim chaøng ñaäp maïnh khi ñöôïc nhìn thaáy thaày. Ngöôøi ngoài treân chieác gheá maây coù caùi goái keâ sau löng. Maët ngöôøi oám vaø ñen nhö böùc töôïng ñoàng taïc vò A La Haùn thuôœ xöa. Ñoâi maét ngöôøi vaãn bieåu loä söï tinh anh, cöông quyeát vaø uy nghieâm laøm cho keœ ñoái dieän phaœi neå vì, tuøng phuïc.
Trong luùc chaøng coøn ñöùng yeân vì xuùc ñoäng, Stephen ñaõ suïp xuoáng leã döôùi chaân ngöôøi. Huy söïc tænh, chaøng phuœ phuïc döôùi chaân sö phuï.
Thaày mæm cöôøi, hoœi:
— Hai con ñi ñöôøng coù meät khoâng?
Huy day qua thoâng dòch cho Stephen roài traœ lôøi:
— Thöa, nhôø aên chaùo noùng, chuùng con ñaõ khoœe.
Stephen thì laéc ñaàu, cöôøi, roài nhìn thaày ñaêm ñaêm.
Thaày hoœi thaêm veà cuoäc soáng cuœa Huy vaø Mai treân xöù ngöôøi, veà gia ñình vaø söï tu hoïc cuœa hai ngöôøi.
Huy thöa:
— Baïch thaày, Mai vaø con ñeàu ñöôïc choã laøm toát, cuoäc soáng khoâng ñeán noãi vaát vaœ. Gia ñình chuùng con soáng raát haïnh phuùc, coù leõ nhôø chuùng con ñeàu ñöôïc thaám nhuaàn giaùo lyù nhaø Phaät vaø bieát aùp duïng vaøo ñôøi soáng. Tuy nhieân, haïnh phuùc ñoù, neáu so vôùi söï an laïc cuœa ngöôøi tu thì thaät khoâng ñaùng vaøo ñaâu.
— Con ñöøng so saùnh nhö vaäy khoâng neân. Moãi ngöôøi coù nghieäp duyeân, coù hoaøn caœnh khaùc nhau. Bieát soáng vaø bieát tu thì taát nhieân coù an laïc, khoâng ñôïi gì xuaát gia.
Bieát Huy luoân luoân mang maëc caœm ñaõ khoâng thöïc hieän ñöôïc yù ñònh xuaát gia cuœa mình thuôœ nhoœ, nhaø sö baét sang chuyeän khaùc.
— Ñaây laø anh baïn ñaïo ngöôøi Myõ maø con ñaõ giôùi thieäu vôùi thaày trong thö, phaœi khoâng? Thaày muoán noùi chuyeän vôùi caäu aáy, con haõy thoâng dòch laïi.
Huy day sang Stephen:
— Thaày muoán noùi chuyeän vôùi anh.
Nhaø sö nhìn Stephen moät luùc roài hoœi:
— Con nghieân cöùu ñaïo Phaät ñöôïc bao laâu roài?
— Thöa thaày, hôn hai naêm!
Nhaø sö nheï gaät ñaàu, hoœi tieáp:
— Con hieåu ñaïo Phaät nhö theá naøo?
Stephen thöa:
— Ñaïo Phaät laø ñaïo cuœa töø bi vaø giaùc ngoä.
Thaày cöôøi:
— Con ñöøng noùi theo saùch vôœ, haõy noùi choã taâm ñaéc cuœa con.
Stephen coù veœ luùng tuùng, chaøng suy nghó moät hoài laâu roài noùi:
— Ngöôøi ñôøi chuù troïng tôùi "caùi toâi" cuœa mình quaù nhieàu, moïi suy nghó vaø vieäc laøm ñeàu nhaèm muïc ñích phuïc vuï cho "caùi toâi" cuœa mình tröôùc nhaát. Luùc naøo mình cuõng saün saøng binh vöïc, baœo veä cho "caùi toâi" cuœa mình, duø noù ñuùng hay sai. Nhöng hieåu cho tôùi cuøng thì "caùi toâi" ñaùng gheùt aáy laïi laø nguyeân nhaân gaây ra söï ñau khoå cho mình vaø cho ngöôøi. Ñaïo Phaät daïy con ngöôøi phöông phaùp soáng an vui baèng caùch xaœ boœ ngaõ chaáp. Caøng buoâng boœ ñöôïc bao nhieâu thì haïnh phuùc caøng lôùn baáy nhieâu.
— Vaäy theo choã con bieát, ngaõ chaáp phaùt xuaát töø ñaâu? Taïi sao chuùng sanh naøo cuõng chaáp ngaõ?
Stephen nhanh nhaåu ñaùp:
— Taïi vì voâ minh!
Thaày laëng thinh. Thaày bieát raèng ai nghieân cöùu Phaät phaùp maø khoâng ñöôïc höôùng daãn cuõng ñeàu bò vöôùng maéc vaøo danh töø, thuaät ngöõ chöù khoù theå thaâm ñaït ñöôïc lyù nghóa thaäm thaâm.
Moät chaäp sau, thaày chæ caùi baøn tröôùc maët, hoœi:
— Caùi baøn naøy do ñaâu maø coù?
— Thöa, do ngöôøi thôï moäc phoái hôïp goã, ñinh, sôn maø coù.
— Tröôùc khi nhöõng thöù ñoù hoïp laïi, caùi baøn ôœ ñaâu?
Stephen thaúng thaén ñaùp:
— Daï, noù khoâng ôœ ñaâu heát, vì khoâng ai thaáy noù caœ.
Nhaø sö oân toàn noùi:
— Con neân bieát, caùi choã "khoâng ôœ ñaâu heát" maø con khoâng theå thaáy, khoâng theå nghó tôùi, khoâng theå noùi ñöôïc ñoù, laïi laø nguoàn goác chung cuœa moïi söï moïi vaät, töø sinh vaät höõu hình ñeán söï vaät voâ tình, töø höõu vi ñeán voâ vi... Ngöôøi tu theo ñaïo Phaät luoân luoân tìm caùch quay veà nguoàn coäi ñoù, tìm caùch theå nhaäp vaøo baœn theå chung ñoù. Khi trôœ veà ñöôïc roài thì nhìn muoân söï, muoân vaät ñeàu bình ñaúng: Phaät vôùi chuùng sanh khoâng khaùc, thieän vaø aùc khoâng hai, cho ñeán cuõng khoâng thaáy mình ñoái laäp vôùi ngöôøi, taát caœ ñeàu nhöùt nhö bình ñaúng. Khi aáy, chaúng nhöõng buoâng boœ ñöôïc ngaõ chaáp maø phaùp chaáp cuõng khoâng coøn. Ñoù laø pheùp tu cuœa haøng Ñaïi thöøa.
Stephen chaêm chuù nghe nhö muoán uoáng töøng lôøi, nuoát töøng tieáng. Chaøng cuùi ñaàu laëng yeân cho gioøng tö töôœng môùi tieáp thu aáy thaám saâu vaøo taâm naõo.
Caœ phoøng im laëng ñeán noãi Huy nghe ñöôïc tieáng chim rít rít ngoaøi saân. Trôøi ñaõ saùng toœ, naéng hoàng vaøo taän am tranh.
Moät luùc sau, Stephen ngaång ñaàu leân, anh hoœi:
— Thöa thaày, laøm sao coù theå trôœ veà?
— Moãi phaùp moân daïy moät caùch trôœ veà. Rieâng toâi, toâi daïy haøng ñeä töœ am töôøng lyù Baùt Nhaõ vaø thöïc haønh thieàn ñònh. Hai phaùp naøy hoã trôï cho nhau. Neáu chuyeân caàn tu hoïc hai phaùp aáy thì coù theå buoâng boœ ñöôïc voïng töôœng phaân bieät ñeå ngoä nhaäp taâm Bình Ñaúng Voâ Phaân Bieät, coøn goïi laø Trí Hueä Baùt Nhaõ, laø taùnh Giaùc voán saün coù cuœa moãi ngöôøi. Taùnh naøy töông öng cuøng baœn theå cuœa vuõ truï, vaïn höõu.
Stephen ñöa maét nhìn Huy nhö hoäi yù roài ngaäp ngöøng hoœi:
— Thöa thaày, trong thôøi gian möôi ngaøy, con coù theå hoïc ñöôïc moät phaàn naøo chaêng?
Thaày gaät ñaàu:
— Neáu chuyeân caàn ngaøy ñeâm, con coù theå hoïc ñöôïc Taâm Kinh Baùt Nhaõ vaø phöông phaùp haønh thieàn. Sau khi naém ñöôïc caùi goác roài thì sau ñoù con coù theå töï mình chieâm nghieäm vaø töï mình haønh trì.
Stephen ñöùng leân cung kính ñaœnh leã nhaø sö vaø thænh caàu:
— Kính xin thaày vui loøng thaâu nhaän con laøm ñeä töœ vaø truyeàn trao cho con phaùp tu vi dieäu aáy.
Sau khi thaày gaät ñaàu höùa khaœ, hai ngöôøi ñaœnh leã roài lui ra.
Hoï thong thaœ böôùc theo con ñöôøng moøn daãn ra khu röøng vöøa môùi ñöôïc khai phaù ñeå xaây caát laøng an döôõng.
Huy hoœi nhoœ:
— Theá anh ñònh ôœ ñaây luoân cho ñeán ngaøy veà, khoâng ñi tham quan nôi naøo khaùc aø?
Stephen cöôøi:
— Gaëp kho taøng ñaày chaâu ngoïc maø coøn ñi ngao du sôn thuœy laøm gì cho phí thì giôø!
*
Mai vaø caùc con ra ñoùn hai ngöôøi ôœ phi tröôøng. Hai ñöùa nhoœ vöøa troâng thaáy cha ñaõ chaïy ñeán oâm chaët laáy chaøng. Huy dang roäng ñoâi caùnh tay oâm con vaø ñöa maét nhìn vôï, caùi nhìn chóu naëng nhôù thöông.
Stephen tieán ñeán chaøo Mai vaø khoe:
— Toâi ñaõ qui y vôùi Sö Tröôœng. Phaùp danh toâi laø Chí Phaùp.
Mai cöôøi vui:
— Chuùc möøng anh nheù! Töø ñaây chuùng ta trôœ thaønh anh em moät nhaø roài ñoù!
Sau khi ñöa Stephen veà, gia ñình Huy coù böõa aên möøng sum hoïp; böõa aên döôùi nhöõng ngoïn neán lung linh, trong toå aám eâm ñeàm. Huy caœm thaáy aám aùp voâ cuøng vaø queân heát nhöõng meät nhoïc ñöôøng xa.
Hai ñöùa con tíu tít, ñöùa hoœi chuyeän naøy, ñöùa hoœi chuyeän kia; chaøng aâu yeám traœ lôøi töøng chuùt moät. Sau ñoù, hai ñöùa giaønh phaàn doïn deïp, röœa cheùn cho ba meï coù thì giôø troø chuyeän cuøng nhau.
Mai roùt cho Huy ly traø noùng, traø maïn sen do thaày bieáu maø chaøng vöøa mang veà. Höông traø laøm chaøng lieân töôœng ñeán nhöõng ngaøy vui thanh tònh vöøa qua.
Mai aân caàn han hoœi:
— Chuyeán ñi roài coù gì vui, coù gì buoàn, anh noùi cho em nghe ñi!
Huy uoáng theâm moät nguïm traø, traàm ngaâm moät chuùt roài thong thaœ noùi:
— Vui coù, buoàn coù em aø! Ñeå töø töø anh keå laïi heát cho em nghe. Anh vui laø vì thaáy baø con thaân toäc ñeàu coøn ñuœ, caên nhaø kyœ nieäm cuœa ba meï ñöôïc vôï choàng chuù Tieán giöõ gìn caån thaän vaø anh ñaõ giuùp Tieán ñuùng luùc. Caøng vui hôn nöõa laø ñöôïc gaëp laïi thaày, ñöôïc cuøng Stephen nghe phaùp, coù thì giôø raœnh rang ñeå toïa thieàn vaø giuùp thaày trong coâng taùc xaây döïng.
Huy noùi tôùi ñoù thì ngoài yeân. Mai noùng loøng hoœi tôùi:
— Coøn buoàn veà vieäc gì?
— Nhieàu noãi buoàn man maùc, linh tinh do söï suy nghó cuœa mình khaùc ngöôøi ta. Coù moät caùi buoàn theo anh suoát treân ñöôøng veà.
Mai nhìn choàng chôø ñôïi. Huy thaáp gioïng, keå: — Vieät kieàu ôœ Myõ veà nöôùc thöôøng vung tieàn ra aên chôi hoaëc laø boá thí ñeå khoe khoang. Anh khoâng laøm nhö vaäy, moät laø vì taùnh mình xöa nay khoâng phaœi nhö theá; phaàn khaùc vì soá tieàn anh ñem theo chæ coù giôùi haïn maø Tieán thì caàn tieàn ngay ñeå hoaøn taát thuœ tuïc sang teân nhaø. Anh laïi muoán cuùng döôøng thaày soá tieàn kha khaù ñeå goùp phaàn vaøo coâng trình lôùn maø thaày ñang thöïc hieän; do ñoù anh khoâng coøn tieàn ñeå phaân phaùt cho baø con nhö chuù Baœo, con coâ Tö ñaõ laøm.
Bôœi vaäy, ngaøy ñoùn anh thì bao nhieâu ngöôøi ra phi tröôøng, oàn aøo noâ nöùc; ngaøy anh veà, chæ coù gia ñình Tieán vaø chuù Ba thoâi.
Tröôùc khi leân xe ra phi tröôøng, anh coøn nghe hai ñöùa chaùu gaùi, hoï beân ngoaïi, mæa mai anh nhö vaày:
"Vieät kieàu ôœ Myõ veà maø keïo!"
"Coi boä oång hoång bieát aên chôi gì heát trôn maøy heù!"
"ÔØ! Cuø laàn thaáy moà!"
"Vieät kieàm doœm!"
Hai ñöùa noù noùi vôùi nhau nhö theá roài cöôøi ruõ ra, tieáng cöôøi ñoù laøm ñau loøng anh bieát maáy!
Mai naém tay choàng an uœi:
— Anh aø! ÔŒ ñôøi chaúng phaœi ai cuõng cuøng quan nieäm soáng nhö mình ñaâu! Mình cheâ ngöôøi naøy thì cuõng coù ngöôøi khaùc cheâ laïi mình; ñoù laø leõ thöôøng. Ñieàu quan troïng laø tröôùc nhöõng lôøi khen cheâ mình neân giöõ loøng bình thaœn. Muoán ñöôïc vaäy, mình haõy hieåu ngöôøi tröôùc khi ngöôøi hieåu ñöôïc mình.
Huy nhìn vôï vôùi veœ caœm phuïc:
— Anh caùm ôn em. Lôøi khuyeân cuœa em raát chí lyù. Neáu hieåu bieát, mình seõ deã daøng tha thöù vaø thöông yeâu.
Boãng nhieân, moät tia saùng chôït loùe leân trong ñaàu. Huy hôùn hôœ noùi:
— Em aø! coù leõ vôùi hieåu bieát vaø thöông yeâu, mình seõ daàn daàn soáng ñöôïc vôùi taâm hoàn bình ñaúng voâ tö.
Mai ñoàng yù:
— Em vaãn nghó theá! Em nhôù ngaøy xöa, thaày coù daïy raèng: "Haønh giaœ ñang tu hoïc cuõng nhö ngöôøi laùi xe, phaœi luoân luoân chuyeân chuù nhaém vaøo muïc ñích cuœa mình maø tieán tôùi. Khi naøo phieàn naõo, saân haän noåi leân thì neân bieát raèng mình ñang laïc vaøo neœo toái taêm, nguy hieåm, haõy tìm caùch quay trôœ ra con ñöôøng chaùnh. Chæ con ñöôøng roäng raõi theânh thang vaø ñaày aùnh saùng môùi laøm cho mình ñöôïc an oån vui veœ vaø ñöa mình tôùi nôi choán bình yeân, queâ höông ñaày haïnh phuùc".
— Ñuùng roài em ôi! ñaïo ôœ ngay trong cuoäc soáng, chaúng ôœ ñaâu xa. Khi mình bieát caùch chuyeån hoùa phieàn naõo laø mình ñöôïc höôœng söï an laønh ngay. Vaø chính nhöõng ngaøy thaùng an laønh hoâm nay laø nhaân toá quyeát ñònh cho ñôøi soáng mai sau.
Huy caœm thaáy nhöõng ñieàu thò phi, nhöõng öu phieàn chaúng coøn quaáy ñoäng taâm tö. Haïnh phuùc ñang ôœ quanh ñaây, thaät ñôn giaœn voâ cuøng!