Ñöôøng leân Nuùi Linh
VINH HAO
Caùch thò traán naêm daëm veà höôùng taây laø moät caùnh röøng raäm boïc quanh moät ngoïn nuùi cao ngaát. Ngoïn nuùi söøng söõng traán ngöï moät phöông trôøi nhö moät vò thaàn coâ ñoäc xa laùnh traàn gian. Duø raèng töø thò traán ñeán chaân nuùi chaúng xa laø bao, daân trong thò traán ít khi naøo leùo haùnh ñeán vuøng nuùi. Hoï chæ nhìn thaáy ngoïn nuùi töø xa vaø moãi khi nhìn thaáy thì trong loøng moãi ngöôøi nhö choãi daäy moät nieàm kính tín thieâng lieâng.
Khoâng bieát töø ñôøi naøo, ngöôøi ta truyeàn mieäng nhau hoaëc daïy cho nhau veà nhöõng linh nghieäm cuœa ngoïn nuùi, khieán cho töø theá heä naøy ñeán theá heä kia, ñeàu nhìn ngoïn nuùi vôùi caùnh röøng bao quanh aáy nhö laø moät vuøng thaùnh ñòa. Muoán caàu nguyeän vieäc gì, ngöôøi ta khoâng caàn phaœi ñeán taän vuøng thaùnh ñòa, cöù vieäc ñöùng trong nhaø, thaép nhang höôùng veà nuùi aáy, van vaùi. Ñieàu caàu nguyeän cuœa moãi ngöôøi coù ñöôïc ñaùp öùng hay khoâng thì chaúng bieát; chæ bieát xöa nay ngöôøi ta cöù goïi nuùi ñoù laø nuùi Linh, coù ngöôøi coøn kieâng goïi chöõ "nuùi", chæ daùm goïi laø "oâng": OÂng Linh. Chöa bao giôø ngöôøi ta thaáy ñöôïc moät OÂng Linh toaøn veïn. Suoát ngaøy ñeâm maây traéng vaø söông muø giaêng kín heát nöœa phaàn treân cuœa nuùi, chæ ñeå laïi phaàn chaân nuùi xanh thaãm. Nöœa phaàn chìm trong maây khoùi kia laø caœ moät kho taøng cuœa linh thoaïi.
Moät trong nhöõng linh thoaïi ñöôïc truyeàn cho nhau ñaõ trôœ thaønh nhö moät söï thaät, ñoù laø treân ñænh nuùi coù moät hang ñoäng raát lôùn. Töø Phaät Toå Thích Ca, Nhò Toå Ma Ha Ca Dieáp, cho ñeán caùc vò Thaùnh taêng nhieàu ñôøi, ôœ khaép nôi, ñeàu taäp trung trong hang ñoäng ñoù. Moãi ngaøy ñöùc Phaät ñeàu thaêng toøa thuyeát phaùp y nhö luùc coøn taïi theá. Linh thoaïi aáy töø nhieàu ñôøi, ñaõ khieán cho nhieàu ngöôøi trong thò traán khoâng ngaên ñöôïc hieáu kyø, hoaëc khoâng keàm ñöôïc noãi khaùt voïng giaœi thoaùt giaùc ngoä, ñaõ tìm caùch baêng röøng roài leo leân ngoïn nuùi aáy. Chaúng bieát hoï coù gaëp Phaät gaëp Toå hay khoâng. Chæ thaáy coù nhieàu ngöôøi ñi maø ít coù ngöôøi quay trôœ laïi. Thaœng hoaëc coù ngöôøi töø nuùi Linh quay trôœ veà, ngöôøi ta xuùm xít hoœi han thì chæ ñöôïc nghe moät caâu ngaén goïn: "Ñaâu coù ñöôøng leân," hoaëc "chæ thaáy moät nhaø sö luùc aån luùc hieän," hoaëc "chæ thaáy maây giaêng muø mòt". Nhöõng caâu traœ lôøi ñaïi loaïi nhö theá chæ laøm taêng theâm nieàm tin veà nhöõng linh thoaïi maø thoâi. Cuoái cuøng, nuùi Linh vaãn laø nuùi Linh, chaúng bao giôø vaø chaúng ai khaùm phaù theâm ñöôïc gì khaùc ngoaøi nhöõng chi tieát huyeàn hoaëc toâ veõ theâm cho moät kho taøng bí nhieäm voán vöôït khoœi taàm nhaän thöùc vaø kinh nghieäm soáng cuœa con ngöôøi traàn tuïc.
Cho ñeán khi coù hai nhaø sö treœ töø thò traán leân nuùi Linh hoïc ñaïo trôœ veà, böùc maøn huyeàn bí cuœa hang ñoäng Phaät Toå cuõng chöa ñöôïc veùn leân. Naøi næ caùch maáy ngöôøi ta cuõng khoâng caïy mieäng ñöôïc hai nhaø sö treœ naøy. Chæ nghe hoï tieát loä duy nhaát moät ñieàu laø sö phuï cuœa hoï hieän ñang ôœ treân nuùi aáy. Hoœi sö phuï aáy coù phaœi laø Phaät, laø Toå khoâng, thì ñöôïc ñaùp raèng: "Laø sö phuï, laø moät laõo taêng, theá thoâi."
Hai vò sö treœ naøy chia nhau ñi khaép thò traán ñeå haønh ñaïo. Troâng hoï coù veœ nhö ñang noã löïc thöïc hieän vieäc truyeàn baù chaùnh phaùp cho kòp moät thôøi ñieåm naøo ñoù, vaø coù leõ hoï seõ trôœ laïi nuùi Linh vôùi thaønh tích haønh ñaïo cuœa hoï taïi thò traán naøy.
*
Vò laõo taêng coù boä raâu baïc phô daøi ñeán ngöïc nhöng da maët oâng khoâng nhaên laém. Ñoâi maét oâng saùng vaø troâng raát nhaân haäu döôùi ñoâi maøy cuõng daøi vaø baïc theo maøu raâu toùc. Khi hai nhaø sö treœ môùi töø thò traán ñeán nuùi Linh baùi thænh laõo taêng laøm thaày ñeå caàu hoïc ñaïo, hoï ñaõ ñöôïc laõo taêng tieát loä cho bieát raèng laõo taêng chæ laø "ngöôøi giöõ cöœa". Ngöôøi ñeä töœ lôùn tuoåi, ñöôïc coi laø sö huynh vaø ñöôïc laõo taêng ñaët cho ñaïo hieäu laø Tueä Trí, nhíu maøy hoœi:
"Baïch thaày, xin hoœi thaày giöõ cöœa gì aï?"
Vò thaày cöôøi nheï noùi:
"Cöœa Khoâng."
"AØ, aø... cöœa Khoâng. Nhöng... cöœa Khoâng thì ñaâu caàn gì phaœi giöõ, baïch thaày? vaø caùi cöœa Khoâng seõ daãn ñeán ñaâu? coù phaœi laø..."
"Dó nhieân laø noù daãn ñeán nôi aáy," vò thaày khoaùt moät cöû chæ mô hoà höôùng veà ñænh nuùi, "nhöng khoâng phaœi ai muoán vaøo cuõng ñöôïc. Ta giöõ cöœa laø giöõ theo nghóa ñoù, nghóa laø ta coù bí quyeát, coù chìa khoùa cho nhöõng ai hoäi ñuœ ñieàu kieän vöôït qua caùi cöœa Khoâng naøy."
Tueä Trí nhìn ra ngoaøi cöœa soå, ñaœo maét moät voøng chung quanh thaœo am, qua con suoái nhoœ chaœy roùc raùch vaø nhöõng taœng ñaù lôùn phía sau, döøng laïi nôi maáy caây tuøng coå thuï ñöùng thaúng nhö nhöõng ngöôøi lính gaùc im laëng vaø taän tuïy döôùi naéng söông...
"Caùnh cöœa aáy ôœ ñaâu vaäy, baïch thaày? Coù phaœi choã maáy caây tuøng..."
"Cöœa aáy khoâng coù caùnh. Vaø noù baét ñaàu ngay töø böôùc chaân cuœa con chöù chaúng ôœ ñaâu xa. Coù ñieàu, khoâng phaœi böôùc chaân naøo cuõng caát leân ñöôïc moät caùch haøi hoøa vaø phuø hôïp vôùi chieàu kích cuœa caùnh cöœa aáy."
"Vaäy nhieäm vuï giöõ cöœa cuœa thaày töùc laø höôùng daãn haønh giaœ phöông caùch böôùc vaøo caùi cöœa khoâng caùnh aáy?"
"Phaœi," vò thaày oân toàn ñaùp.
"Baèng caùch naøo vaø bao laâu chuùng con môùi coù theå böôùc vaøo cöœa aáy?" Tueä Trí noùng naœy hoœi.
"Khoâng coù gì phaœi gaáp gaùp nhö vaäy. Cöù ôœ ñaây, ta soáng sao caùc con soáng vaäy, roài moät luùc naøo ñoù, ta seõ chæ ñöôøng cho caùc con, hoaëc coù theå caùc con seõ töï thaáy con ñöôøng vaø caùnh cöœa ñoù maø ñi vaøo. AØ, naøy Tueä Ñöùc, con coù ñieàu gì nghi ngôø khoâng, naõy giôø ta khoâng nghe con leân tieáng?"
Tueä Ñöùc, vò sö ñeä traàm laëng, maët maøy khoâng ñöôïc saùng laùng thoâng minh nhö Tueä Trí nhöng phong caùch thì chuaån möïc, nghieâm tuùc, vaø neùt maët thì nhaân haäu, thieát tha, bieåu loä söï chaân thaønh troïn veïn höôùng ñeán muïc tieâu giaœi thoaùt. Nghe thaày hoœi, Tueä Ñöùc cung kính thöa:
"Baïch thaày khoâng aï."
"Toát. Thoâi, chuùng ta cuøng ñi daïo ñeå caùc con quen vôùi caœnh môùi naøy."
*
Traœi ba naêm khoâng rôøi khoœi nuùi, cuøng ôœ tu trong maùi thaœo am döôùi söï daãn daét cuœa vò thaày giaø aáy, moät hoâm, Tueä Trí vaø Tueä Ñöùc ñöôïc thaày goïi ñeán daïy:
"Ta nghó ñaõ ñeán luùc ñeå caùc con ñem nhöõng kieán vaên vaø sôœ hoïc cuœa mình ra maø truyeàn roäng cho nhieàu ngöôøi khaùc cuøng ñöôïc lôïi ích. Vì vaäy, hoâm nay, hai con haõy leân ñöôøng, xuoáng nuùi haønh ñaïo."
Tueä Trí ngaïc nhieân hoœi:
"Baïch thaày, theá coøn... caùch vaøo caùi cöœa Khoâng? Chöøng naøo thaày môùi daïy cho?"
"Caùc con cöù xuoáng nuùi haønh ñaïo. Khi naøo caœm thaáy laø mình ñaõ taïo neân ñöôïc coâng ñöùc gì ñaùng keå, ñaùng goïi laø thaønh töïu, thì quay trôœ veà ñaây. Caùc con töôœng raèng moät ngöôøi khoâng coù chuùt coâng ñöùc hay thaønh quaœ naøo heát maø coù theå qua ñöôïc caùnh cöœa aáy sao?"
Tueä Trí xìu maët, suy nghó: "Tu hoïc ba naêm cöïc nhoïc ôœ ñaây roài maø vaãn chöa ñuœ coâng ñöùc! Bieát bao naêm nöõa môùi goïi laø ñuœ ñaây?"
Vò thaày ruoát choøm raâu baïc, ñöùng daäy, böôùc ñeán beân cöœa soå, nhìn ra ngoaøi. Moät luùc laâu, oâng quay laïi noùi:
"Nhöng tröôùc khi caùc con rôøi nuùi, ta muoán nghe caùc con trình baøy vaøi neùt veà söï hieåu ñaïo cuœa caùc con; baèng vaøo phöông chaâm naøo maø caùc con daán thaân vaøo traàn gian ñeå haønh ñaïo; baèng vaøo phöông tieän thieän xaœo naøo maø caùc con coù theå töï kieåm thuùc ñöôïc thaân taâm mình giöõa coõi ñôøi phieàn luïy. Tueä Ñöùc, con noùi tröôùc ñi."
Tueä Ñöùc lieàn quyø xuoáng chaép tay cung kính thöa:
"Quy y Phaät, Phaùp, Taêng; haønh ñoäng, lôøi noùi vaø yù nghó luoân luoân qui thuaän vaø phuø hôïp vôùi Phaät, Phaùp, Taêng."
Vò thaày hoœi tieáp:
"Coøn gì nöõa khoâng?"
"Thöa, chæ coù vaäy," Tueä Ñöùc nhoœ gioïng thöa.
Sö huynh Tueä Trí nghe vaäy thì baät cöôøi leân moät traøng, thöông haïi thay cho ngöôøi sö ñeä cuïc mòch queâ muøa, ba naêm hoïc taäp kinh ñieån ôœ ñaây chöa ra khoœi böôùc ñaàu hoïc Phaät. Vò thaày cuõng nôœ moät nuï cöôøi, tuœm tæm quay trôœ laïi ngoài xuoáng boà-ñoaøn, hoœi Tueä Trí:
"Ñöøng cöôøi sö ñeä con caên tính trì ñoän. Bieát gì thì noùi naáy, coù sao ñaâu. Theá coøn con, con xuoáng nuùi vôùi taâm nguyeän vaø haønh xöœ naøo ñaây, noùi ta nghe vaø ñeå sö ñeä con coù cô hoäi hoïc hoœi theâm luoân theå?"
Tueä Trí ñang ñöùng, xoay moät voøng, böôùc ra cöœa, ngöœa maët leân trôøi, vöøa ñi vöøa noùi:
"Nhìn maây bay, thaáy toùc xanh thuôœ xöa coøn tung xoõa
Nghe chim hoùt, tin tieáng loøng naêm cuõ maõi aâm vang."
Noùi roài Tueä Trí ñi thaúng xuoáng nuùi. Vò thaày ngoài im, gaät guø baœo Tueä Ñöùc:
"Hai ñöùa con moãi ñöùa coù moät caên tính vaø sôœ ñaéc khaùc nhau. Ñeàu toát caœ. Khi ñaõ noùi laø phöông tieän thieän xaœo thì khoâng coù vaán ñeà cao thaáp. Khaùc nhau chaêng laø choã dieäu duïng, yù ta muoán noùi caùi duïng quaœ, cuœa moãi phöông tieän maø thoâi. Con chuaån bò goùi gheùm haønh lyù chi ñoù roài leân ñöôøng. Mong raèng chuyeán ñi cuœa caùc con khoâng laøm ta thaát voïng. Ta chôø ñôïi caùc con ñoù."
Tueä Ñöùc laïy thaày ba laïy roài lui ra.
*
Nôi thò traán, Tueä Trí vaø Tueä Ñöùc chia nhau hai ngaœ, du haønh khaép nôi ñeå truyeàn baù chaùnh phaùp. Moãi ngöôøi coù moät loái giaœng daïy rieâng veà Phaät Phaùp, veà Thieàn ñaïo, nhöng caœ hai ñeàu thaønh coâng, thu phuïc ñöôïc nhieàu ñeä töœ, taïo ñöôïc nhieàu uy tín vaø tieáng vang trong khaép thò traán aáy, roài lan daàn ñeán caùc thò traán laân caän.
Nhöng tieáng taêm laãy löøng, noåi baät nhaát, vaãn laø töø Tueä Trí, vò sö huynh cao raùo, traéng treœo, ñieån trai, noùi naêng hoaït baùt vaø loâi cuoán, hoïc roäng bieát nhieàu, laïi coù caœ taøi laøm thô vieát vaên raát tuyeät, chinh phuïc haàu heát giôùi trí thöùc trong nöôùc. Nhôø nhöõng thuaän lôïi veà theå chaát laãn kieán thöùc vaø taøi naêng ñoù maø Tueä Trí thaønh coâng raát nhanh, töï mình taïo neân moät toâng phaùi Phaät giaùo raát maïnh vaø coù aœnh höôœng trong caœ nöôùc. Giaùo lyù neàn taœng cuœa toâng phaùi Tueä Trí xem ra thì khoâng coù gì môùi meœ, vaãn laø döïa vaøo kinh ñieån Phaät ñeå xieån döông; nhöng nhôø kieán vaên quaœng baùc vaø khaœ naêng xeùt ñoaùn thôøi cuoäc raát nhaïy beùn, Tueä Trí bieát nhaém ñeán hoaøn caœnh vaø nhu caàu taâm lyù cuœa con ngöôøi thôøi ñaïi, nhôø vaäy maø môœ ra nhöõng sinh hoaït coù veœ môùi meœ, tieán boä; loâi keùo ñöôïc nhieàu ngöôøi trí thöùc töø thoân queâ ñeán thaønh thò, uøn uøn qui tuï hoïc hoœi. Nhieàu ngöôøi boœ caœ saœn nghieäp ñeå daâng cuùng cho Tueä Trí. Nhieàu chuøa chieàn, thieàn thaát, ñaïi tuøng laâm ôœ khaép nôi cuõng ñöôïc xaây döïng ñeå daâng troïn veïn cho Tueä Trí tuøy nghi söœ duïng. Ñoà chuùng tìm hoïc Tueä Trí caøng luùc caøng ñoâng. Daàn daàn, nhu caàu tu hoïc theo toâng phaùi Tueä Trí trôœ neân moät phong traøo quaàn chuùng khoâng phaân bieät trí thöùc hay daân giaœ cuøng ñinh thaát hoïc. Nhöng moät khi ñaõ trôœ thaønh phong traøo roài thì maët phaåm chaát khoâng coøn laø ñieàu heä troïng nöõa; chæ coøn söùc lôùn maïnh khoâng gì ngaên noåi cuœa phaàn soá löôïng. (Thöïc ra, khoâng phaœi laø do nhöõng ngöôøi ít hoïc tham döï vaøo phong traøo ñaõ laøm giaœm ñi phaàn phaåm chaát cuœa toâng phaùi Tueä Trí—tu hoïc ñaïo giaùc ngoä ñaâu coù caên cöù vaøo chuyeän hoïc thöùc hay thaát hoïc!—maø chính söùc lôùn maïnh quaù nhanh cuœa phong traøo ñaõ nhö doøng ñoäc döôïc gieát cheát töø tröùng nöôùc caùi khaùt voïng höôùng ñeán giaœi thoaùt giaùc ngoä—voán laø ñieàu ñoøi hoœi nhieàu kinh nghieäm tu chöùng taâm linh hôn laø sinh hoaït vaø nghi thöùc kieåu caùch röôøm raø, rình rang, hoïc ñoøi, baét chöôùc, truyeàn ñaït mau choùng töø ngöôøi naøy ñeán ngöôøi kia—vaø thay vaøo ñoù chæ laø khaùt voïng ñöôïc gaàn guõi toâng chuœ Tueä Trí, ñöôïc toâng chuœ ñaët cho moät caùi ñaïo danh vaø ñöôïc gaén cho caùi huy hieäu rieâng cuœa toâng phaùi nôi vai phaœi, ñeå haõnh dieän raèng mình laø ñeä töœ thuoäc doøng Tueä Trí).
Say meâ trong haøo quang danh voïng cuœa moät toâng chuœ saùng choùi ñoù, Tueä Trí queân baüng chuyeän quay veà nuùi Linh vôùi sö phuï ñeå ñöôïc vaøo caùnh cöœa Khoâng. Thænh thoaœng, Tueä Trí coù nghe caùc ñeä töœ baùo caùo cho bieát veà tình hình sinh hoaït cuœa sö ñeä Tueä Ñöùc taïi moät vaøi nôi heœo laùnh naøo ñoù trong nöôùc. Nghe nhaéc Tueä Ñöùc thì Tueä Trí nhôù ñeán nuùi Linh, nhöng roài chæ khoaœnh khaéc sau ñoù laø chìm ngaäp vaøo nhöõng coâng vieäc khaån thieát maø caùc tu vieän do mình tröïc tieáp ñaœm nhaän ñoøi hoœi, hoaëc phaœi chuù taâm nghieân cöùu nhöõng döï aùn phaùt trieån toâng phaùi do caùc moân ñoà ñeà xuaát... Bao nhieâu vieäc phaœi laøm, phaœi ñeå taâm ñeán, chieám heát caœ thôøi giôø tu taäp cuœa Tueä Trí ñeán ñoä moãi luùc Tueä Trí ñaêng ñaøn thuyeát phaùp hay höôùng daãn caùc khoùa leã, caùc khoùa thieàn toïa ñaïi chuùng, chaøng cuõng chæ coù maët nhö moät caùi xaùc khoâng hoàn ñeå laøm vaø noùi nhöõng ñieàu ñaõ quen vaø thuoäc loøng, coøn taâm trí thì luùc naøo cuõng baän bòu vôùi caùc chöông trình, caùc leã hoäi saép tôùi...
Moät hoâm, Tueä Ñöùc treân ñöôøng hoaèng hoùa gheù ngang tu vieän cuœa Tueä Trí, beøn naåy yù muoán vaøo thaêm sö huynh, ñoàng thôøi muoán trao ñoåi vôùi sö huynh chuùt kinh nghieäm tu hoïc vaø haønh ñaïo.
"OÂ, Tueä Ñöùc ñoù haœ? Vaøo ñi," Tueä Trí ñöa tay ngoaéc sö ñeä vaøo, "maáy naêm roài, sö ñeä cuõng chaúng thay ñoåi gì heát, nhìn laø nhaän ra ngay. Naøy, caùc con pha traø môøi sö chuù ñi."
Tueä Ñöùc nhìn vaøo caên buoàng phía sau phöông tröôïng, thaáy moät nhoùm ngöôøi laêng xaêng, xì xaøo, laáp loù, chæ troœ mình; chaøng e deø theo söï ra daáu cuœa sö huynh, ngoài xuoáng ôœ moät caùi tröôøng kyœ chaïm troå xa cöø boùng loän.
"Sö huynh baây giôø thaáy khaùc nhieàu, neáu gaëp ngoaøi ñöôøng e raèng ñeä nhaän khoâng ra," Tueä Ñöùc noùi.
"Khaùc döõ vaäy sao? Ha ha. Chaéc ta oám vaø xanh ñi nhieàu phaœi khoâng? ÖØ, thì coâng vieäc nhieàu quaù khieán ta nhö vaäy."
"Khoâng, huynh ñaâu coù oám xanh. Maäp traéng ra thì coù. Phaùt töôùng ñaáy. Troâng sö huynh baây giôø ñöôøng beä hôn xöa nhieàu. Sö huynh coù nhôù naêm xöa cuøng ñeä ñi tham vaán nhieàu nôi, cuoái cuøng laø ñeán nuùi Linh... luùc ñoù sö huynh roõ ñuùng laø moät taêng löõ khoå haïnh..."
"Thoâi ñöøng nhaéc chuyeän cuõ nöõa. AØ naøy, sö ñeä tìm ta coù vieäc gì khoâng? Coù caàn giuùp ñôõ gì khoâng thì cöù noùi thaät. Coù caàn tu boå hay xaây chuøa, ñuùc töôïng, in thænh kinh saùch gì thì cöù noùi, ta saün saøng chu caáp taát caœ nhöõng gì ñeä caàn."
"Khoâng, caùm ôn huynh. Ñeä ñaâu coù chuøa chieàn gì ñaâu maø tu boå. Chæ nhaân chuyeán du hoùa vuøng naøy, gheù thaêm sö huynh thoâi."
"Khoâng coù chuøa? Noùi giôõn sao? Theá... laâu nay ñeä truù ôœ ñaâu?"
"Daï thì nôi naøo caàn thì ñeä ñeán. Thöôøng thöôøng laø ôœ caùc chuøa ôœ vuøng queâ heœo laùnh, nôi maø Phaät Phaùp suy yeáu hoaëc chöa ñöôïc phaùt trieån."
"AØ, ra theá. Thaœo naøo troâng ñeä haõy coøn daùng veœ lam luõ, khoå nhoïc nhö naêm xöa. Traø coù roài haœ, ñöôïc roài, cheá ra taùch daâng sö chuù ñi."
Coù khoaœng saùu nöõ ñeä töœ cuœa Tueä Trí, xeáp haøng hai böôùc ra, ngöôøi daâng khay traø, ngöôøi böng khay taùch, ngöôøi daâng baùnh, ngöôøi daâng quaœ, hai ngöôøi caàm quaït ñöùng haàu hai thaày. Tueä Ñöùc caœm nghe coù gioù maùt phía sau löng, quay laïi thaáy moät nöõ nhaân ñang quaït cho mình thì giaät thoùt ngöôøi ñöùng daäy, khoaùt tay:
"Moâ Phaät, toâi khoâng daùm, xin mieãn cho."
Tueä Trí cöôøi khan:
"Thoâi, sö chuù caùc con khoâng quen gioù laïnh, vaøo trong ñi."
Caœ boïn nöõ nhaân keùo nhau vaøo phía trong. Tueä Ñöùc haõy coøn ñoœ maët, luùng tuùng chaúng bieát laøm gì. Tueä Trí noùi tieáp:
"Ta cuõng ñònh moät ngaøy naøo ñoù trôœ leân nuùi Linh. Coù leõ laø cuoái naêm naøy. Ñeä nghó sao? Chuùng ta cuøng ñi chöù haœ?"
"Vaâng, ñeä muoán theo sau huynh, ñaâu daùm voâ pheùp leân nuùi tröôùc. Nhöng cuoái naêm nay thì hôi sôùm ñoái vôùi ñeä. Coù leõ phaœi cuoái naêm tôùi."
"Sao vaäy? Ñeä khoâng laäp chuøa maø, coù baän bòu gì ñaâu?"
"Baän bòu thì khoâng roài, nhöng... ñeä caœm thaáy laø maáy naêm nay chöa laøm ñöôïc gì ñaùng keå, töï nghó laø chöa ñuœ coâng ñöùc ñeå trôœ laïi trình sö phuï."
"AØ, ra theá. Vaäy laø töø ñaây ñeán cuoái naêm sau ñeä seõ noã löïc laøm theâm coâng ñöùc. Ta hieåu roài. ÖØ maø sao ñeä khoâng ñeán ñaây phuï giuùp ta moät tay ñeå gaày döïng theâm coâng ñöùc. Caàn gì phaœi ñi ñaâu xa xoâi, buïi baëm. Tính ñeán nay, boán naêm trôøi, moät mình ta ñaõ xaây hôn boán chuïc caœnh chuøa, chöa keå caùc ñaïo traøng cuœa caùc moân ñoà moïc leân khaép nöôùc, phaœi keå ñeán soá ngaøn. Ñoà chuùng theo ta tu hoïc thì coù theå tính baèng soá vaïn. Coâng ñöùc aáy... oâi, nhieàu quaù, keå sao heát. Ta ñaây maø coù ngöôøi phuï taù nhö ñeä thì coâng vieäc haún laø tieán haønh nhanh choùng vaø toát ñeïp hôn."
"Khoâng daùm, xin sö huynh mieãn thöù cho, ñeä coøn coù nhöõng Phaät söï phaœi laøm ôœ vuøng queâ ñaõ döï tính tröôùc. Ñeä chæ gheù thaêm sö huynh ñeå hoïc theâm kinh nghieäm haønh ñaïo cuœa sö huynh maø thoâi."
"Kinh nghieäm ö? ÖØm, ñeå coi naøo. Laâu nay ta chæ laøm, chaúng bao giôø ñeå yù chi caùi kinh nghieäm. Noùi ñaïi khaùi thì phaœi coù moät thuyeát lyù gì ñoù môùi laï ñeå thu phuïc soá ñoâng. Thuyeát lyù ñoù cuõng caàn caùi phong caùch noåi baät cuœa chính mình ñeå phuø trôï nöõa. Khi quaàn chuùng ñaõ qui phuïc roài, ta muoán gì laïi chaúng ñöôïc... Nhöng, ta vaø ñeä khaùc nhau laém, ta e ñeä khoâng aùp duïng ñöôïc kinh nghieäm cuœa ta ñaâu. Caùi kinh nghieäm aán toáng moät cuoán kinh, ñuùc moät töôïng Phaät, xaây moät ngoâi chuøa, thì coù theå chæ baøy cho nhau ñöôïc, chöù kinh nghieäm saùng taùc thô vaên, tö töôœng vaø bieän taøi thuyeát giaùo... noù thuoäc veà taøi naêng thieân baåm, laøm sao ta coù theå truyeàn daïy ñaây?"
"Thöa khoâng, ñeä chæ xin sö huynh moät baøi keä, moät caâu thô gì ñoù thoâi, cuõng ñuœ laøm haønh trang cho ñeä treân ñöôøng chu du roài."
Tueä Trí baät cöôøi leân moät traøng:
"Thô, keä aø? ÖØm, ñeå coi, laâu nay ta cuõng ít saùng taùc vì baän quaù. AØ, ñeå ta ñoïc ñeä nghe maáy caâu thô cuõ cuœa tieàn nhaân, ñöôïc chöù haœ? Coi naøo, ñeä hoœi ñoät ngoät quaù, ta chöa kòp nghó caâu naøo coù theå thích hôïp ñeå ñoïc cho ñeä. Nhôù roài, boán caâu thô naøy cuœa Thieàn sö Ngoä AÁn, ta vaãn thöôøng ñoïc cho caùc ñeä töœ nghe:
Dieäu tính hö voâ baát khaœ phaøn
Hö voâ taâm ngoä ñaéc haø nan
Ngoïc phaàn sôn thöôïng saéc thöôøng nhuaän
Lieân phaùt loâ trung thaáp vò caøn.
Ñeä töøng nghe baøi ñoù chöa? Hieåu chöù haœ? Thoâi ñeå ta ñoïc luoân baœn dòch cuœa ta cho ñeä:
Dieäu tính hö voâ khoù nghó baøn
Moät khi lieãu ngoä coøn khoù chi
Ngoïc thieâu treân nuùi maøu vaãn saùng
Sen ñoát trong loø saéc theâm töôi.
Ñoäc ñaùo quaù haœ? Noùi thieät ñeä nghe, baøi thô aáy laøm cho ta theâm töï tin khi daán thaân vaøo choán buïi hoàng ñeå hoaèng truyeàn chaùnh phaùp. Sao? Ñeán giôø haønh leã roài aø? Ñöôïc roài, thaày saép xong roài. Hay laø sö ñeä cuøng ta haønh leã roài sau ñoù ñaøm ñaïo tieáp?"
"Thöa khoâng, thænh sö huynh ñaêng ñaøn, ñeä chæ gheù thaêm, ñöôïc sö huynh cho nghe boán caâu thô, töôœng cuõng ñuœ laém roài, khoâng daùm phieàn sö huynh nöõa. Ñeä xin caùo."
*
Cuoái naêm sau, Tueä Ñöùc laïi gheù ñaïo traøng cuœa Tueä Trí ñeå cuøng sö huynh leân nuùi Linh thì nhaèm luùc Tueä Trí ñang baän lo moät buoåi leã kyœ nieäm ñeä töù chu nieân ngaøy thaønh laäp toâng phaùi cuœa Tueä Trí. Ñoà chuùng tuï taäp quaù ñoâng, khieán Tueä Ñöùc phaœi khoù nhoïc laém môùi vaøo ñeán ñöôïc phöông tröôïng ñeå gaëp sö huynh. Thaáy sö huynh baän roän vôùi ngaøy leã, Tueä Ñöùc caùo lui, ñi boä hôn moät daëm ñöôøng môùi tìm ñöôïc choã vaéng veœ, coù boùng maùt, döôùi moät goác ñaïi thuï, laùnh xa ñöôïc ñaùm ñoâng oàn aøo leã hoäi.
Ba ngaøy sau, Tueä Ñöùc môùi quay trôœ laïi tu vieän cuœa Tueä Trí ñeå môøi sö huynh cuøng leân nuùi. Tueä Trí noùi:
"Sau ngaøy leã, ta khoâng ñöôïc khoœe laém, nhöng ta seõ ñi vôùi ñeä. Nhaát quyeát laø phaœi ñi. Taïm thôøi gaùc moïi coâng vieäc sang moät beân caùi ñaõ. Giaác moäng cuœa anh em mình xöa nay laøm sao nguoâi nguaây ñöôïc, phaœi khoâng? Naøy, ñem y aùo cuœa thaày ra ñaây. Thaày coù vieäc phaœi vaéng maët moät thôøi gian, moïi vieäc trong tu vieän thaày ñaõ giao cho sö coâ Dieäu Baœo thay thaày ñaœm traùch, baây giôø thaày phaœi ñi vôùi sö chuù leân nuùi laïy sö oâng cuœa caùc con."
Ñaùm nöõ nhaân ñeä töœ Tueä Trí xuùm xít quanh thaày toœ veœ bòn ròn, quyeán luyeán döõ laém khieán Tueä Trí cuõng nao loøng. Nhöng roài chaøng cuõng maïnh daïn leân ñöôøng. Ñaùm ñeä töœ ñònh che loïng, röôùc kieäu tieãn ñöa toâng chuœ Tueä Trí ñeán taän chaân nuùi nhöng chaøng xua tay baœo thoâi, chæ cho pheùp saùu nöõ ñeä töœ thaân tín thaùp tuøng. Tueä Ñöùc thaáy vaäy thì nhíu maøy, toœ yù khoâng baèng loøng. Tueä Ñöùc thöa nhoœ vôùi sö huynh:
"Huynh baœo hoï ôœ laïi tu vieän chöù ñi theo laøm gì cho vöôùng baän. Sö phuï chaúng vui ñaâu. Hôn nöõa, neáu sö phuï môœ ñöôøng cho chuùng ta vaøo cöœa Khoâng thì sö huynh cuõng ñaâu coù mang hoï theo ñöôïc, khoâng lyù baét hoï ôœ döôùi chaân nuùi chôø hoaøi?"
"OÂi, ñeä coá chaáp quaù laøm sao giaœi thoaùt ñöôïc. Ta ñaõ ñoïc cho ñeä nghe baøi thô cuœa thieàn sö Ngoä AÁn roài, khoâng leõ ñeä chaúng thaám nhaäp gì heát sao? Ñi. Ñöøng noùi nhieàu."
Vaäy laø hai huynh ñeä leân ñöôøng, coù saùu ñeä töœ leõo ñeõo theo sau.
Ñöôøng ñeán nuùi Linh vaøo muøa ñoâng hôi laày loäi vì ñaõ coù nhieàu côn möa tröôùc ñoù. Ñeán bìa röøng, muoãi vaét aøo aøo bu ñeán, ñaùm ñeä töœ la khoùc eo eùo. Tueä Trí phaœi döøng chaân chaêm soùc, khuyeán duï. Vaäy maø roài hoï vaãn khoâng boœ yù ñònh ñi theo Tueä Trí ñeán taän chaân nuùi. Coù theâm ñoaøn tuøy tuøng naøy, con ñöôøng ñeán nuùi Linh ñoái vôùi Tueä Ñöùc nhö daøi theâm gaáp möôøi laàn vì ñi moät ñoaïn ñöôøng laïi cöù phaœi cuøng sö huynh ñöùng laïi chôø ñôïi saùu ngöôøi kia.
Sau moät ngaøy ñöôøng vaát vaœ, cuoái cuøng, ñoaøn ngöôøi cuõng ñeán ñöôïc chaân nuùi. Tueä Trí daën doø ñaùm ñeä töœ:
"Thaày cuøng sö chuù leân nuùi. Caùc con cöù chôø ôœ ñaây. Saùng mai neáu khoâng thaáy thaày trôœ xuoáng thì caùc con töï ñoäng trôœ veà tu vieän, taïm thôøi nöông sö coâ Dieäu Baœo maø tu hoïc. Khi naøo xong vieäc thaày seõ xuoáng nuùi, tieáp tuïc höôùng daãn caùc con."
Tueä Ñöùc ñöùng chôø sö huynh daën doø, roài theâm chuyeän ñeä töœ taùc baïch tieãn ñöa, theà öôùc, thöa baåm, gôœi gaém, nhaén nhuœ, bòn ròn tình nghóa thaày troø cuõng maát caœ nöœa giôø. Ñeán khi maët trôøi saép söûa khuaát sau nuùi Linh roài, hai huynh ñeä môùi baét ñaàu caát böôùc.
Sö phuï ngoài treân boà ñoaøn, hai huynh ñeä suïp laïy. Xong, Tueä Trí thöa:
"Baïch thaày, naêm naêm qua con vaâng lôøi thaày xuoáng nuùi ñaõ thöïc hieän nhieàu Phaät söï, taïo nhieàu coâng ñöùc. Nay xin thaày töø bi hoan hyœ môœ caùnh cöœa cho con böôùc vaøo nhaø Khoâng cuœa Nhö Lai."
Tueä Ñöùc chæ quyø chaép tay, laëng thinh.
Sö phuï gaät guø hoœi:
"Phaät söï cuœa caùc con laøm thaày coù bieát. Nay thaày chæ muoán nghe caùc con trình baøy ngaén goïn moät caâu thoâi maø toùm thaâu taát caœ nhöõng gì trong naêm naêm vöøa qua. Tueä Ñöùc con noùi tröôùc ñi."
Tueä Ñöùc cung kính thöa:
"Quy y Phaät, quy y Phaùp, quy y Taêng. Tam thieân oai nghi, baùt vaïn teá haïnh khoâng rôøi moät khoaœnh khaéc."
Tueä Trí nghe vaäy cuõng muoán baät cöôøi leân, nhöng chöa kòp cöôøi thì sö phuï ñaõ hoœi ñeán mình.
"Tueä Trí, con noùi ñi."
Tueä Trí beøn thöa: "Treân ñaàu sôïi toùc myõ nhaân, thaáy söï maàu nhieäm linh thieâng cuœa theá giôùi hoa taïng; ngaøy ñeâm aên nguœ noùi cöôøi maø vaãn cuøng Phaät Toå saùnh vai khoâng rôøi moät böôùc."
"Sôœ hoïc cao thaâm, ngöõ khí tröôïng phu laém. Nhöng, ñoái vôùi aùi duïc thì sao, noùi ta nghe, Tueä Trí?"
"Coù vöôùng cuõng khoâng baän," Tueä Trí töï tin ñaùp.
Sö phuï quay qua Tueä Ñöùc:
"Ñoái vôùi aùi duïc con theá naøo?"
Tueä Ñöùc thöa:
"Laëng trong khoâng vöôùng, khoâng baän."
Sö phuï im laëng rôøi boà ñoaøn ñöùng daäy, böôùc ra saân. Hai ñeä töœ cuõng böôùc theo. Sö phuï quay laïi noùi:
"Cöœa Khoâng ñaõ saün môœ, caùc con böôùc vaøo ñi."
Tueä Ñöùc hoát nhieân ñaïi ngoä, töôi saùng neùt maët, cuùi laïy thaày roài ung dung böôùc thaúng leân ñænh nuùi, thoaùng choác laø bieán maát trong lôùp maây muø. Trong khi ñoù, Tueä Trí haõy coøn phaân vaân, nghi ngaïi; vöøa tính dôïm chaân böôùc thì thaáy naëng trì ôœ döôùi goùt chaân phaœi, nhö ñeo phaœi ñaù, khoâng sao caát leân noåi.
"Baïch thaày, sao laïi coù chuyeän laï nhö vaäy? Chaân con, khoâng bieát sao, kyø cuïc quaù, khoâng caát leân ñöôïc..."
Vöøa noùi ñeán ñoù boãng thaáy Tueä Ñöùc töø treân nuùi löôùt xuoáng. Thaân hình cuïc mòch nhaø queâ cuœa Tueä Ñöùc luùc naøy troâng nheï nhö maây. Löôùt ngang choã sö phuï vaø sö huynh, Tueä Ñöùc chaép tay vaùi chaøo roài bay thaúng xuoáng nuùi.
"Tueä Ñöùc, ñi ñaâu vaäy? Baïch thaày, sao Tueä Ñöùc laïi xuoáng nuùi, chaúng leõ treân ñoù khoâng coù gì heát sao?"
"Hoa taïng theá giôùi cuœa con ñaâu maø giôø naøy coøn hoœi? Ñaõ cuøng vôùi Phaät Toå saùnh vai thì caàn gì phaœi tìm Phaät tìm Toå treân nuùi! Kieán taùnh thaønh Phaät roài thì ra vaøo töï taïi, coù caùnh cöœa naøo coù theå ngaên ngaïi ñöôïc ñaâu. Cöœa Khoâng coù bao giôø ñoùng ñaâu maø phaœi caàn thaày môœ. Kieán taùnh roài thì töï khaéc thaáy ñöôøng ñi thoâi. Tueä Ñöùc thong dong ñöôïc laø do leõ ñoù."
Tueä Trí baáy giôø môùi thöùc ngoä, baät khoùc. Bao nhieâu danh töø vaø chöông cuù hoa myõ veà Phaät, veà Thieàn, veà Hoa Nghieâm, veà Baùt Nhaõ, veà Laêng Giaø, veà Nhö Lai Taïng Tính... maø laâu nay chaøng töøng söœ duïng, baây giôø môùi thaáy chæ laø nhöõng cuïm töø roãng tueách, khoâng dính nhaäp gì ñeán thöïc taïi toái haäu.
Sö phuï thöông caœm, noùi lôøi an uœi:
"Caên tính con thoâng tueä, nhaïy beùn hôn Tueä Ñöùc raát nhieàu. Trí tueä laø khí giôùi toái haœo ñeå ñaït ñeán ñaïo quaœ giaùc ngoä; nhöng töø nhieàu naêm nay, con chöa heà taïo ñöôïc moät coâng ñöùc nhoœ naøo caœ. Taát caœ nhöõng gì con laøm ôœ theá gian, ñeàu chæ laø nhöõng manh ñoäng cuœa duïc voïng, laøm sao taïo neân ñöôïc coâng ñöùc! Phöôùc Ñöùc vaø Trí Tueä gioáng nhö ñoâi chaân cuœa con vaäy, phaœi ñuœ caœ hai vaø phaœi cuøng song haønh, khoâng theå thieáu moät maø coù theå böôùc ñi ñöôïc," vò thaày ngöng moät luùc, thôœ daøi noùi tieáp "aø, con coù nhôù nhöõng lôøi ñôn sô cuœa Tueä Ñöùc khoâng? Quy y Phaät, Phaùp, Taêng. Taïi sao? Vì quy y Phaät laø trôœ veà vôùi theå tính thanh tònh, ñoaïn tröø taát caœ nhöõng tham duïc, caáu baån; quy y Phaùp laø trôœ veà vôùi trí tính voâ bieân, ñoaïn tröø heát nhöõng si meâ, coá chaáp vaø loøng kieâu ngaïo; quy y Taêng laø trôœ veà vôùi töï tính hoøa hôïp bình ñaúng, tröø boœ nhöõng loøng haän thuø, ganh gheùt... Khoâng coù trí tueä sieâu vieät naøo coù theå böøng vôõ treân maœnh ñaát coøn traøn ngaäp nhöõng tham, saân, si vaø caùc phieàn naõo caên baœn. Cho neân, theo yù thaày thì con neân ôœ laïi ñaây, noã löïc tu taäp theâm moät thôøi gian nöõa; hay con muoán tieáp tuïc trôœ veà vôùi tu vieän döôùi nuùi cuœa con thì tuøy yù, nhöng döùt khoaùt laø duø ôœ ñaâu, cuõng phaœi deïp heát nhöõng thöù phieàn naõo linh tinh töøng quaáy nhieãu phaù roái taâm con thì may ra môùi vaøo ñöôïc caùnh cöœa Khoâng aáy."
Tueä Trí laïy taï ôn thaày chæ daïy roài ñöùng daäy, phaân vaân moät luùc, nhôù raèng saùu ñeä töœ cuœa mình ñang chôø ñôïi döôùi nuùi. Tueä Trí quyeát ñònh töø giaõ thaày, luœi thuœi cuùi maët böôùc xuoáng nuùi, nhöng ñöôïc nöœa ñöôøng thì ñöùng laïi. Töôœng töôïng maáy chuïc ngoâi chuøa vaø haøng traêm ñaïo traøng vôùi bao nghi leã rình rang xoâm tuï ñang chôø ñoùn mình beân döôùi, roài nhôù ñeán caœ loâ hoïc giaœ trí thöùc baøy troø ñoán ngoä chöùng Thaùnh môœ mieäng laø noùi thieàn ngoân maät ngöõ nhöng chöa bao giôø neám ñöôïc moät gioït nöôùc nhoœ trong ñaïi döông giaœi thoaùt, roài nghó ñeán ñaùm nöõ nhi phaøm tuïc deã sa nöôùc maét quaán quít nhoõng nheõo ñeâm ngaøy... OÂi, sao maø roãng tueách, voâ vò, cho duø coù theâm trieäu naêm nöõa ñeå ñoùng kòch vaø baøy troø, cuõng chaúng moät maœy may naøo trong nhöõng thöù aáy coù theå voùi ñeán ñöôïc caùnh cöœa huyeàn vi cuœa ngoïn nuùi Linh naøy. Tueä Trí coøn nhôù coù moät oâng laït-ma Taây Taïng höùa seõ daïy chaøng veà phaùp ñaèng vaân (côõi maây) vôùi ñieàu kieän chaøng phaœi xaây cho oâng aáy moät tu vieän nguy nga taän xöù Taây Taïng vaø chaøng ñaõ höùa seõ saép ñaët thôøi gian raœnh ñeå hoïc pheùp thuaät naøy. Baây giôø, chaøng thaáy cuõng khoâng caàn thieát nöõa. Cho duø coù hoïc ñöôïc pheùp côõi maây, côõi gioù ñi khaép nôi thì cuõng chæ laån quaån trong voøm trôøi höõu haïn cuœa traàn gian, khoâng laøm sao loït vaøo ñöôïc coõi Khoâng baùt ngaùt theânh thang maø chaøng haèng oâm aáp. Taát caœ nhöõng thöù keå treân, ngay luùc naøy, chaøng thaáy khoâng coøn caàn thieát nöõa. Chaøng ñöùng im moät luùc ôœ löng nuùi khi trôøi ñang toái daàn.
Trong khi saùu nöõ ñeä töœ cuœa Tueä Trí töø chaân nuùi nhìn leân thaáy nuùi Linh maây phuœ môø mòt, gôïi leân bao huyeàn thoaïi kyø bí xa xaêm thì ôœ löng nuùi, Tueä Trí cuõng quay ñaàu ngöôùc nhìn leân nuùi cao, trong maét chaøng luùc aáy, maây muø ñaõ tan saïch, ñænh nuùi Linh cao vôïi laàn ñaàu tieân hieän ra söøng söõng giöõa trôøi taây trong vaét. Thöïc söï laø khoâng coøn moät huyeàn thoaïi hay moät kho taøng maàu nhieäm naøo ñaùng ñeå tìm caàu khaùm phaù nöõa. Chaøng baät leân moät traøng cöôøi saûng khoaùi, roài ñi ngöôïc leân nuùi, tìm sö phuï, baét ñaàu cuoäc haønh trình ñi vaøo cöœa Khoâng.