ĐỔI ĐỜI
Diệu Nga
Trời mưa lâm râm. Những cơn mưa tháng
Bảy dễ gợi buồn. Ra khoœi chiếc xe cà tàng, Quang uể oaœi bước lên cầu thang, chàng tra ổ khóa, mơœ vội cưœa phòng. Giờ này vợ chàng đã đi làm, con gái đã đi học. Căn phòng vắng veœ như sẵn sàng cho giấc nguœ sau ca đêm.Quang trằn trọc mãi chưa nguœ được. Mùi ẩm mốc làm chàng có caœm giác ớn lạnh và khó thơœ. Cái phòng này cũ quá, cây ván hình như luôn ẩm ướt, trần nhà lấm tấm những vết đen, và vàng ố. Vậy mà cái "ấp" một phòng nguœ này, vợ chồng Quang phaœi traœ một tháng 500 đô, hơn phân nưœa số lương cuœa chàng, nghĩ cũng tức. Thật ra cũng khó tìm nơi nào reœ hơn nưœa, đất Cali là đất vàng nên nhà phố mắc kinh!
Phòng khách được ngăn ra kê cái giường nhoœ làm chỗ nguœ cho đứa con gái mười chín tuổi. Quang tội nghiệp con quá! ƠŒ Việt Nam, nó nôn nao háo hức chờ ngày đi Mỹ, chừng sang đây thì vơœ mộng.
Thấy đói, Quang ngồi dậy lấy một gói mì ăn liền. Cái bếp "microwave" thật tiện dụng, chỉ cần ba phút thôi, chàng có một tô mì nóng. Quang sì sụp húp những muỗng nước lèo cay cay, ăn thật ngon miệng. Tự nhiên, chàng thấy cuộc đời quá ngộ nghĩnh, cứ luôn biến hóa đổi thay như tuồng hát và tâm lý con người cũng theo đó mà thay thay đổi đổi. Mấy mươi năm sống ơœ Việt Nam, có bao giờ Quang thèm đụng tới mấy gói mì ăn liền này đâu! Bây giờ hầu như ngày nào cũng ăn mà lại thấy ngon vô cùng.
Trước năm 1975, Quang sống phong lưu như một công tưœ vì thời đó mẹ chàng làm ăn khá giaœ: vừa là chuœ hãng nước đá, vừa chuœ nhà tắm hơi. Chàng mới đậu Tú Tài, ghi danh đại học Luật khoa là bà già đã cho chiếc xe Renault, ngày ra trường cưới vợ được tặng chiếc Peugeut 505 đời mới nhất. Còn nói gì chuyện ăn uống: nào tiệc lớn tiệc nhoœ tại nhà, nào cao lâu Chợ Lớn, nào nhà hàng Tây, nhà hàng nổi...ôi thôi.. . đuœ thứ; còn mì Haœi Ký nổi tiếng ơœ Lacaze ít khi nào thèm ghé đến.
Sau biến cố baœy lăm, tuy mẹ chàng mất hết cơ sơœ làm ăn nhưng may thoát khoœi vụ đánh tư saœn nên cũng còn vốn liếng, bà xoay nghề buôn bán tiền đô. Quang thầm phục mẹ, thời nào bà cũng kiếm ra tiền, nhờ vậy vợ chồng chàng cũng được thoaœi mái do sự chu cấp cuœa bà. Còn chị chàng theo chồng haœi quân di taœn sang Mỹ từ ba mươi tháng tư, chưa nếm được mùi giaœi phóng bao giờ. Những người còn ơœ lại cứ muốn ra đi. Bà già tìm mối cho vợ chồng chàng vượt biên mấy lần, rốt cuộc tiền mất tật mang, nên cuối cùng cũng đành phaœi chờ giaœi pháp đi chánh thức theo diện ODP.
Gặp lại nhau sau mười năm cách biệt, Quang thấy chị mình nhiều thay đổi: chị ít nói hơn xưa, mà nói ra là có tính toán tiền nong, sòng phẳng như Mỹ.
Ngay ngày thứ nhì trên xứ lạ, lúc vợ chồng chàng còn lừ đừ vì những chuyến bay dài, vì giờ giấc thay đổi, vợ chồng chị Hai đã mời ra phòng khách nói chuyện:
- Bổn phận tôi đối với gia đình coi như đã xong, từ đây cậu hãy tự lo liệu, tìm việc làm và lo nơi ăn chốn ơœ. Buổi đầu đừng kén chọn, hễ việc nào có người mướn thì cứ làm, rồi sau đó từ từ đổi job thích hợp hơn.
Ông anh rể thấy vợ thẳng thừng quá, vội đơœ lời:
- ƠŒ đây nhà nào cũng như cái hộp nên khó sống theo lối đại gia đình. Chị Hai nói vậy không có nghĩa là bắt cậu phaœi ra riêng liền. ƠŒ Cali phaœi có job người ta mới cho mướn nhà.
Rồi anh tiếp:
- Xứ này người nào cũng phaœi tự lực cánh sinh, chẳng ai có khaœ năng lo cho ai được!
Quang thừa thông minh để hiểu rằng bà chị và ông anh rể đã đánh giá mình quá thấp vì xưa nay yœ mẹ giàu cứ mãi ăn bám.
Vợ chàng, Xuân, bây giờ mới lên tiếng hoœi:
- Anh chị thấy tụi em có thể xin làm nghề gì?
Chi Hai sốt sắng:
- Dân Việt Nam mình đa số làm ơœ hãng điện tưœ theo lối dây chuyền. Hai em qua nhằm lúc này kể như hên vì hãng nào cũng cần người liền liền. Họ thích mướn người Việt lắm vì dân mình khéo tay. Hai vợ chồng cùng đi làm thì có thể lo cho cháu Hằng đi học dễ dàng. Hơn nữa, con nhà nghèo vô đại học được trợ cấp đuœ thứ, nếu không đua đòi quần áo thì cháu sẽ dư tiền.
Ba tiếng "con nhà nghèo" xoáy vào tim hai vợ chồng Quang. Có lẽ đây là lần đầu tiên trong đời, họ bị xếp vào loại này. ƠŒ Việt Nam, Xuân là giáo sư Anh văn, chồng là luật sư tập sự, hai bên cha mẹ đều khá giaœ, bù đấp cho hai người đuœ thứ nên dù không kiếm ra khá tiền, cuộc sống cuœa họ cũng rất phong lưu. Mười năm sau này, Xuân vẫn còn làm ra tiền nhờ dạy tiếng Anh cho các nhóm tại tư gia và Quang thì chơœ bà già chạy áp phe chợ đen chợ đoœ, lãnh lương cũng bộn bàng. Nếu không vì tương lai cuœa con, chắc vợ chồng Quang cũng không đi Mỹ làm chi.
Thấy hai người ngồi im lặng, chị Hai an uœi:
- Bước đầu ai cũng gặp khó khăn. Tụi này hồi đó còn khổ hơn hai em nhiều vì không có ai dẫn dắt nhưng từ từ thì đâu cũng vào đấy. Phần má, tụi này có thể lo được, cậu cứ an tâm.
Quang tự hoœi không biết anh chỉ thương bà già hay biết bà còn cuœa chìm cuœa nổi nên lãnh phần nuôi bà, vừa được tiếng, vừa được miếng?
Trước khi đi, mẹ chàng chuyển qua đây 7000 đô gọi là phụ tiền máy bay và định còn dư sẽ mua cho Quang chiếc xe để đi làm. Bà còn căn phố lầu ba tầng có người traœ 200 cây, bà không chịu bán vì không biết qua Mỹ sống có thoaœi mái chăng? Bà uœy quyền cho người cháu kêu bằng dì đứng tên, phòng khi trơœ về còn sẵn cơ ngơi. Ngoài ra bà còn gơœi khá nhiều vàng và tiền đô cho người cháu kêu bằng cô, dặn mỗi tháng chuyển sang Mỹ cho bà 500 để tiêu dùng.
Quang cũng mừng cho mẹ vì nhờ còn tiền, bà sẽ được đối đãi tốt đẹp và trong bước đầu, chàng không phaœi bận tâm lo cho bà.
Quang ăn xong tô mì caœm thấy tỉnh người, chàng lục đục đi pha trà. Những ngày ẩm ướt như hôm nay, có được ly trà ướp lài nóng hổi thật không còn gì bằng.
Trong lúc chờ đợi, Quang đưa mắt nhìn khắp phòng: tất caœ đồ đạc từ cái bàn ăn tới máy nhạc, tivi và thậm chí mấy bộ giường nệm đều được rinh về với giá reœ mạt từ những "garage sale". Chỉ có kệ thờ Phật là do tự tay chàng đóng và sơn. Bình hoa huệ làm bằng lụa trắng và dĩa trái cây dưới bức aœnh Quán Thế Âm là hình aœnh tươi mát nhất trong nhà.
Con gái chàng ao ước co cái máy cassette và CD hiệu Sony, chàng hứa caœ năm nay rồi mà cứ đổ thừa "tại nó chưa sale, còn mắc quá" nên cứ phaœi xài hoài cái máy "cổ lổ sỉ" này, âm thanh rè rè như ngỗng kêu.
Thật ra, nếu mọi sự đều êm đẹp như dự tính thì cũng không đến nỗi nào. Hai vợ chồng làm assembly, con đi học được làm work study, nếu không xài ngoài dự trù thì mỗi tháng cũng dư được mấy trăm và đến nay, trong quỹ tiết kiệm ít ra cũng có được vài ngàn.
Nhưng oái oăm thay! Vợ chồng người em cô cậu cuœa chàng ơœ Việt nam, người giữ tiền cho mẹ chàng, sau 6 tháng gưœi cho bà với những báo cáo sổ sách rõ ràng, đã đánh fax qua báo tin là nhà bị cướp sạch sành sanh, có báo chí loan tin và công an điều tra đàng hoàng. Dù tin hay không, sự thật có nghĩa là từ đây mẹ chàng cạn nguồn tiếp tế. Thật là cái tin sét đánh cho mọi người trong gia đình.
Mẹ chàng, người đã quen sống thoaœi mái trên bạc tiền, bà tiêu pha không cần tính toán, một tháng 500 chỉ vừa đuœ cho bà xài vặt. Nhà ơœ gần chợ Việt nam, bà có thể đi bộ sang đấy ăn quà vào mỗi buổi trưa rồi mua đuœ thứ đem về nhà: khi thịt quay, xá xiếu, lúc chaœ lụa, nem tươi, bánh trái... ôi thôi đuœ thứ làm cô cháu ngoại ơœ chung nhà khoái chí, tha hồ vòi vỉnh ô mai, cốc, ổi, xoài... Cuối tuần, nếu bà không bày ra nấu nướng các món ăn Việt nam (mà mới nghe tên đã bắt thèm) thì cô cháu ngoại xung phong chơœ bà đi shopping. Bà lớn tuổi rồi mà vẫn quen trang điểm, xài nước hoa và sắm sưœa áo quần. Vóc dáng bà cao lớn, mập mạp nên áo quần bên Mỹ này rất vừa vặn với bà. Thích món nào là mua món nấy, không cần chú ý đến giá tiền. Vợ chàng vốn tiện tặn, thấy bà xài như vậy phát ngán; mặc dù đó là tiền cuœa bà:
- Má mới mua bộ đồ 120 đô đó anh, đẹp thì đẹp thiệt nhưng mắc quá! Nếu không gấp, đợi vài tháng nữa họ hạ xuống còn nưœa giá cũng đỡ.
Quang nghe vợ nói hữu lý, có lần về thăm mẹ anh lựa lời nói xa gần:
- ƠŒ Mỹ này nếu mình biết chờ thì mua món gì cũng rẻ hơn giá lúc hàng mới ra.
Mẹ Quang nhạy bén lắm, bà hiểu ý Quang ngay. Bà cười, nói nưœa đùa nưœa thật:
- Tụi bây còn có thì giờ chờ, già như tao muốn cái gì cứ sắm cái đó, chờ tới lúc đại hạ giá thì đã xuống lổ rồi!
Có lẽ vì quan niệm ấy mà từ ngày sang Mỹ bà sống hươœng thụ, xa hoa. Nhất là khi gặp lại nhóm bạn buôn bán hột xoàn đô la ngày trước, bà nào cũng toœ ra mình còn phong độ, giàu sang.
Sang Mỹ, có lẽ ai cũng thay đổi không nhiều thì ít, một là để phù hợp với nếp sống bên này, hai là vì những tiện nghi vật chất cuœa nó quyến rũ quá, dễ dàng quá. Chỉ cần cày thêm một ngày thứ baœy lấy tiền đó mua traœ góp thì món chi cũng sắm được, nên cứ thế mà thi nhau đua đòi, mua sắm. Chị Hai cuœa Quang là một điển hình. Nhà chị cái gì cũng có. Nhiều món sắm để làm kiểng, chẳng bao giờ đụng tới: piano ơœ phòng khách, máy tập thể dục ơœ phòng nguœ, máy xoa bóp... Nhà nhoœ, đồ đạc lại quá nhiều nên trông chật cứng, chẳng những không mỹ thuật mà Quang còn có caœm tươœng mọi người không có đuœ không khí để thơœ. Nghe nói mấy năm sau này, chỉ xoay qua sắm hột xoàn traœ góp. Hễ traœ xong món này thì tha về món khác, ôi thôi đuœ bộ đuœ kiểu... Bơœi vậy thứ baœy nào không được làm thêm giờ thì than trời như bộng. Bà già vốn sành tâm lý và thích sòng phẳng nên tặng chị trước một năm tiền phòng, chị cười híp caœ mắt, rung rinh hai gò má nung núc mỡ.
ƠŒ Cali mà mua được nhà là một điều haœnh diện. Anh rể cuœa Quang làm thợ hàn lâu năm lên cán sự, caœm thấy thoœa mãn lắm. Anh là người chăm chỉ hạt bột, cuối tuần ơœ nhà lo sân vườn, săn sóc nhà cưœa nên ngôi nhà cuœa anh chị sạch như mới dù đã hơn 20 năm xây cất rồi. Anh kỹ lưỡng sạch sẽ quá nên mỗi lần đến nhà, Quang ngại. Thấy nhà bếp cuœa anh chị sạch bóng, mà bà già hay bày ra nấu món nọ món kia, Quang nhắc chừng mẹ:
- AŒnh chỉ ăn cơm tháng nên nhà bếp sạch trơn mẹ nhỉ?
- Ờ, tụi nó kỹ lưỡng lắm mà tánh tao hay bày, nhưng thấy vợ chồng nó cũng không phiền.
Quang lặng thinh, có tiền thì ơœ đâu cũng thoaœi mái dễ dàng thôi.
Càng trải đời và có sống trên đất Mỹ, Quang mới thấy rõ thế lực cuœa đồng tiền, chaœ trách gì bao nhiêu người đaœo điên vì nó. Quang thấy cuộc sống ơœ đây sao mà teœ nhạt! Ai nấy hùng hục đi cày, người 2 jobs, người 3 jobs, chẳng thấy được mặt trời, rốt cuộc kiếm tiền chỉ để traœ nợ hoặc là boœ vào nhà băng đếm số mà chơi.
Tuy nhiên Quang cũng còn được niềm vui vì vợ con chàng vẫn dễ thương. Xuân sẵn gioœi Anh văn, ban ngày đi làm, ban đêm học ngành điện toán, hy vọng sau 4, 5 năm lấy được maœnh bằng đại học, cuộc đời sẽ khá hơn nên tất caœ thì giờ Xuân dành cho sách vơœ. Dù mệt nhọc với sơœ làm, với việc học, nàng không hề than thơœ, lúc nào cũng giữ nụ cười khích lệ an uœi chồng. Hằng, con gái chàng, hồi ơœ Việt nam cũng thuộc loại sắm sưœa ăn diện nhưng chẳng hiểu sao khi sang đây, Hằng không thiết tha gì đến phấn son, quần áo. Cô bé ăn mặc đơn giaœn nhưng tươm tất. Hằng chăm học lắm. Cô có nhóm bạn học vốn là sinh viên Phật tưœ. Nhóm treœ này sống vui tươi lành mạnh và hữu ích, họ đã lôi cuốn Hằng vào những sinh hoạt Phật sự: nhận dạy lớp tiếng Việt cho các treœ em, học giáo lý, tụng kinh, tọa thiền, làm công quaœ...
Nghĩ đến vợ con, Quang caœm thấy vui, những lo nghĩ ưu phiền, những chán chường bực dọc tạm lắng xuống. Quang nằm yên nghe giấc nguœ đến từ từ theo tiếng mưa rơi càng lúc càng nặng hạt.
Khi Quang thức dậy, chàng thấy Xuân và Hằng đang sưœa soạn bữa cơm chiều. Tuy lấy cơm tháng nhưng ngày nào raœnh, Xuân cũng nấu thêm một món mà caœ nhà đều ưa.
- Bếp mà không nấu nướng trông lạnh tanh - Xuân nói - Ăn cơm tháng mãi con Hằng không biết nấu nướng gì caœ.
Quang tắm xong thấy thoaœi mái, chàng ngồi xuống bàn ăn, nhìn tô canh chua tôm mới nấu còn bốc hơi thơm mùi rau om, ngò gai, chàng mỉm cười:
- Hằng rán học nấu món canh chua cuœa mẹ con, ngon tuyệt!
Hằng nũng nịu:
- Con lúc này biết nấu nhiều món chay lắm đó! Tới ngày ăn chay để con trổ tài cho ba mẹ xem!
Quang nhìn con âu yếm:
- Con đi chùa có vui không? Chuœ nhật nào cũng chỉ có mẹ con ơœ nhà, sợ mẹ buồn.
Xuân cười:
- Con nó ham đi chùa là tốt lắm, mình nên khuyến khích con. Còn anh, thứ baœy, chuœ nhật phaœi đi làm thêm, em lo ngại sức khoœe cuœa anh, dạo này trông anh ốm.
Quang pha trò:
- Người ta tốn tiền uống thuốc cho ốm, mình đi làm, vừa được tiền, vừa được ốm, như thế gọi là "nhất cưœ lưỡng tiện" đấy. Thôi chúng ta dùng cơm keœo nguội. Nghe mùi canh chua anh đói bụng rồi!
Ba người im lặng dùng bưœa cơm gia đình đơn giaœn nhưng ấm cúng. Họ cùng ý thức rằng đây là những giờ phút quý báu. Gia đình họ tuy nghèo nhưng hạnh phúc không thiếu.
Chờ cha mẹ ăn xong, Hằng xeœ cam, gọt táo mời. Sẵn dịp cha mẹ đang vui, Hằng lên tiếng:
- Con đi chùa hơn nưœa năm nay mà ba mẹ không có dịp viếng chùa. Sư bà hoœi thăm ba mẹ hoài. Lễ Vu Lan sắp đến, sư bà sẽ gơœi thư mời. Thế nào ba mẹ cũng rán đi nhé!
Quang nhìn vợ như hội ý, gật đầu:
- Ba mẹ sẽ cố gắng. Nhưng con biết rõ ngày nào chưa?
- Dạ vào ngày chuœ nhật tuần sau, khai mạc lúc 10 giờ sáng. Có văn nghệ và cơm chay nữa. Con góp mặt trong màn vũ dân tộc và phụ bếp.
Trong lúc Hằng lo dọn bàn, Quang và Xuân cùng đến ngồi trên chiếc sofa duy nhất trong phòng khách, Xuân mơœ nhạc nho nhoœ và nhìn chồng hoœi:
- Vậy anh có thể xin nghỉ làm vào ngày chuœ nhật tới để đi chùa với em không? Đi hai người mới vui.
Quang trầm ngâm:
- Muốn nghỉ thì cứ nói trước thôi. Nhưng em tính xem, mất đi mấy chục bạc uổng lắm chớ! Mỗi tuần chịu khó làm hai ngày, mình có tiền chu cấp cho má xài!
Xuân ngập ngừng:
- Mà em hoœi thiệt, anh đi làm thêm job rưœa chén như vậy ruœi gặp lại bạn bè, anh có thấy mắc cỡ không?
Quang lắc đầu:
- ƠŒ Mỹ này anh thấy có cái hay, là khi cần tiền người ta có thể làm bất cứ nghề gì, không kể sang hèn. Nếu bạn bè khi dể anh vì anh không còn là một công tưœ phong lưu thì anh không tiếc chi những người bạn đó.
Xuân tiếp:
- Hồi đó má xài mỗi tháng 500 còn than thiếu, bây giờ anh đưa 300, chắc cũng không thấm vào đâu! Má xài lớn quá!
Quang công nhận:
- Nghe nói lúc này má bớt đi shopping; nhưng cũng vì vậy mà má thấy buồn bực lắm.
- Vào tuổi cuœa má có lẽ nên tìm những niềm vui khác như đi chùa, làm việc thiện v.v... thì tốt hơn.
Quang gật gù:
- Anh cũng nghĩ như vậy nhưng mỗi người một thói quen, biết làm sao bây giờ?
*
Hằng đến gặp bà nội từ sáng sớm. Hai bà cháu đều nôn nao.
Bà Tân Tân hoœi:
- Tao già rồi, mày có chắc là sư bà mướn tao không?
Hằng gật đầu:
- Dạ, chắc bà nội. Sư bà nói người lớn tuổi thường cẩn thận, giữ phòng sách rất tốt. Mà ơœ đây nội đi là tiện quá, đi bộ năm phút là tới ngay.
Bà Tân Tân mơœ tuœ áo:
- Con thấy bà nội nên mặc bộ nào?
Hằng lục lạo trong mớ đồ màu sắc bông hoa cuœa bà, tìm ra được bộ đồ nâu trơn, hàng dịu mà dày:
- Bộ này đẹp nè nội. Đi chùa người ta ít mặc bông hoặc màu tươi.
Hai bà cháu đến chùa đúng 8 giờ sáng. Chùa còn vắng. Chỉ có mấy treœ em học lớp chữ Việt do Hằng phụ trách đang chạy loanh quanh trong sân. Thấy cô giáo, các em cúi đầu chào rồi im lặng đi vào lớp.
Bà Tân Tân đưa mắt quan sát: Khuôn viên chùa rộng quá, bãi đậu xe có thể chứa được mấy chục chiếc. Ngôi chùa mới đang xây thật là đồ sộ, phaœng phất hình aœnh cuœa chùa Vĩnh Nghiêm ơœ Việt nam với những bực thang bằng đá rưœa nằm traœi rộng ra theo chiều ngang bề thế cuœa ngôi chùa. Mái ngói vừa lợp xong, bốn góc cong cong theo truyền thống.
Chùa cũ nằm cạnh đấy, trước kia có lẽ chỉ là một căn nhà, mà vách phòng được phá ra cho rộng. Những giò lan treo ơœ mái hiên trỗ hoa tim tím trong khung caœnh cũ kỹ gây một ấn tượng cổ kính, xa xăm.
Bà theo Hằng bước vào phòng. Một ni cô treœ lễ phép chấp tay chào, mời bà ngồi, rồi nhẹ nhàng rót tách trà nóng cho khách. Cô lui ra chừng đôi phút thì sư bà bước vào, Hằng nhắc bà nội đứng lên chào sư bà rồi cô bé xin phép vào lớp dạy.
Sư bà không già lắm, chỉ độ ngoài sáu mươi tuổi, người thấp, đẫy đà, nhưng cưœ chỉ nhanh nhẹn. Dưới cái mũ ni màu xám tro là khuôn mặt tròn trịa, phúc hậu. Đặc biệt nhất là đôi mắt: tuy nhoœ nhưng sắc và những tia nhìn đầy thị lực như soi thấu tâm can người đối diện.
Sư bà cười thân thiện:
- Mô Phật, chào bà cụ. Bữa nay trơœ gió thu rồi, bà có thấy lạnh không?
Bà Tân Tân đáp nho nhoœ:
- Dạ không lạnh lắm!
- Mời bà dùng trà cho ấm.
Bà Tân Tân bưng tách trà, hơi luống cuống vì những móng tay sơn đoœ cuœa mình.
- Xin phép Sư bà!
Sư bà kín đáo nhìn bà cụ. Tuy tuổi đã cao mà bà vẫn cố giữ lại phần nào vẻ thanh tân ngày trước. Mái tóc bạc được uốn và chaœi khéo, đôi mày kẽ nhoœ, cong như vòng nguyệt trang điểm cho đôi mắt đã đục màu thời gian, nhuộm lắm nỗi ưu phiền.
Sư bà vào đề:
- Dạo này chùa mới đang xây nên công việc bề bộn quá, bà cụ có thể trông giúp tôi phòng đọc sách vào hai ngày cuối tuần được không? Rồi không chờ bà Tân Tân đáp, sư bà tiếp:
- Bình thường thì khách cũng chẳng đông lắm, ra vào lai rai thôi nên không mấy bận rộn. Vào những ngày lễ lớn tôi sẽ cho người phụ với bà cụ.
Bà Tân Tân thắc mắc:
- Ngày thường, chắc phòng này đóng cưœa?
- Mơœ chứ, nhưng có mấy người Phật tưœ tình nguyện thay phiên nhau trông nom.
Bà Tân Tân làm thinh. Sư bà chậm rãi tiếp:
- Nếu bà cụ có thể giúp cho trọn ngày thứ baœy và chuœ nhật, chùa sẽ thù lao cho bà 300 một tháng. Số tiền này tuy không đáng là bao nhưng khaœ năng chúng tôi chỉ có thế.
Bà Tân Tân tính rất nhanh: "Quang mỗi tháng cấp dưỡng cho bà 300, nay được 300 nữa, vị chi là 600, mình có thể phụ tiền nhà với con gái cho nó vui veœ trơœ lại, mà tiền tiêu xài cũng rộng rãi hơn."
Bà sốt sắng đáp:
- Dạ vâng, nhà tôi gần đây, đến phụ chùa cũng tiện. Rồi bà đổi giọng phân trần:
- Làm việc cho chùa, lẽ ra không nên tính chuyện tiền nong nhưng sư bà hiểu cho hoàn caœnh cuœa tôi hiện nay ... Thuơœ nào còn làm ra tiền thì con cái còn tùng phục, kính nể; bây giờ già caœ không bạc tiền, không nhà cưœa, bất đắc dĩ phaœi nhờ vaœ con cái thì thái độ chúng nó khác caœ. Thật là "Cha mẹ nuôi con như biển hồ lai láng, con nuôi cha mẹ tính tháng tính ngày." Nói xong, bà rơm rớm nước mắt.
Sư bà an uœi:
- Sang đây tươœng sướng mà thật ra là khổ, già cũng khổ mà treœ cũng khổ. Chỉ khi nào biết thoát ra mới hết khổ thôi. Tôi hy vọng những ngày làm việc ơœ đây, trong khung caœnh êm đềm cuœa tự viện, bà sẽ tìm được sự an ổn, bớt ưu phiền.
Sư bà đứng lên:
- Mời bà theo tôi đi viếng chùa ... À chừng nào bà có thể bắt đầu được?
- Dạ hôm nay cũng tiện.
Sư bà gật đầu:
- Để tôi baœo cô Huệ Chánh chỉ dẫn công việc cho bà. Buổi trưa, mời bà dùng cơm chay, đừng ngại. Khi nào caœm thấy mệt, bà cứ gọi cô Huệ Chánh ra thay, đừng rán sức không tốt.
Bà Tân Tân caœm thấy mến sư bà vì cách đối xưœ thật tình và tế nhị. Sự mến mộ kèm theo lòng kính nể, không phaœi vì ngôi chùa to lớn đang xây mà vì mọi thứ, mọi việc trong chùa đều được sắp đặt gọn gàng, sạch sẽ, và các ni cô tuy còn treœ mà đã có cung cách cuœa người tu hành đàng hoàng.
Ngay ngày đầu tiên làm việc trong chùa, bà Tân Tân có caœm tươœng như mình ơœ trong thế giới khác, thế giới cuœa sự an ổn, dịu dàng. ƠŒ đây không có gì để phaœi đối phó vì mọi người đối với nhau rất cơœi mơœ, thành thật, tự nhiên. Hình như ai cũng sẵn sàng giúp đỡ và nụ cười luôn nơœ trên môi.
Phòng đọc sách vốn là cái nhà xe sưœa lại. Vách tường cây sơn vẹt ni được trang điểm bằng những dây trầu bà xanh mướt. Những sách quí cất trong tuœ kiếng, có khóa cẩn thận. Các loại sách thường bày ơœ những kệ đặt chung quang tường, ngoài ra còn nhiều thứ tạp chí. Ngay chỗ nhân viên ngồi là một tuœ kiếng ba mặt bày băng giaœng, chuỗi hột, chuông mõ, áo tràng, hình tượng cho Phật tưœ thỉnh.
Bốn dãy bàn dài đặt song song với nhau theo chiều ngang căn phòng, chỉ còn vừa đuœ chỗ ra vào hai bên. Những chiếc ghế xếp đuœ màu, có lẽ do Phật tưœ mang lại, được sắp ngay ngắn sau những dãy bàn. Sau khi chỉ dẫn mọi việc, cô Huệ Chánh vui veœ nói:
- Cháu thích làm việc ơœ phòng này lắm vì đây là chỗ thuận tiện để đọc sách, cháu có cái máy cassette nhoœ, nếu bà thích nghe băng, cháu cho mượn, cháu rất thân với Hằng, bà xem cháu như Hằng vậy nhé!
Bà Tân Tân không còn thấy xa lạ, bỡ ngỡ chi nữa. Người ta thường baœo chùa là một mái nhà, quaœ đúng như vậy. Dù đây là lần đầu tiên bà bước chân tới, bà đã caœm thấy gần gũi, thân thuộc.
Bà nơœ nụ cười:
- Cám ơn cô! cô có thể giúp tôi tìm một cuốn sách nào dễ hiểu. Thú thật hồi nào đến giờ tôi chưa đọc sách Phật Giáo.
Huệ Chánh mau mắn tiến đến kệ sách, rút một quyển moœng đưa cho bà:
- Cháu giới thiệu bà cuốn "Tu là chuyển nghiệp" cuœa Hòa Thượng Thích Thanh Từ. Sách này moœng, đọc không ngán, lại dễ hiểu, dễ áp dụng. Thực hành được phần nào, được an ổn phần nấy.
Bà Tân Tân vừa cầm quyển sách thì có vài người bước vào. Cô Huệ Chánh lẳng lặng rút lui cho bà dễ làm việc.
Hằng dạy xong, đến thăm bà. Cô mang cho bà nội ly nước đá lạnh. Cô bé có nét đẹp đơn sơ, hồn nhiên. Mái tóc mây đen óng aœ cắt ngắn, đôi má hây hây ưœng hồng, nụ cười luôn chúm chím. Bây giờ bà Tân Tân mới có dịp so sánh hai đứa cháu gái: con Thúy, cháu ngoại, thì rành chuyện ăn diện, shopping, sống đua đòi theo thời trang, mặt mày lúc nào cũng đầy son phấn. Trông thì rực rỡ đấy mà sao nó như già trước tuổi. Thú vui cuœa nó là nhaœy đầm, hội họp bạn bè, tiệc tùng liên miên làm mẹ nó cũng rầu rĩ. Hai mẹ con hục hặc với nhau về chuyện tiền nong hoài. Nhiều lúc má nó còn đổ thừa: "Tại nó giống bà ngoại!". Thúy không nói ra nhưng ngầm chê Hằng là quê mùa, nói tiếng Anh còn dơœ. Hằng không để ý chi caœ, cô sống giaœn dị, yêu đời bên cạnh những người bạn tốt, có đạo đức.
Thấy bà nội đang đọc sách, mắt Hằng sáng lên, cô bé líu lo:
- Hay quá, từ nay nội giúp con được rồi! Nội biết không? Con giữ mục điểm sách cho tờ báo cuœa gia đình Phật tưœ mà nhiều khi bí quá, không biết giới thiệu cuốn nào caœ. Giờ có nội, nội gợi ý cho con, nghe nội!
Bà Tân Tân làm thinh mỉm cười. Bà ít có thói quen đọc sách. Chỉ trừ thuơœ mới lớn, len lén xem những tiểu thuyết tình dịch từ truyện Tàu như Hồng Lâu Mộng, Tình Sưœ Võ Tắc Thiên... Nay cầm tới quyển sách Phật, bà thấy bỡ ngỡ. Tuy nhiên không có việc gì làm, bà đọc cho qua thời giờ vậy thôi.
Hằng nói ba điều bốn chuyện thì xin phép bà đi sinh hoạt. Phòng sách lác đác có người ra vào. Keœ mượn sách, người đọc tại chỗ, vài cuốn băng được thỉnh. Bà để ý thấy ai cũng ăn mặc đơn giaœn. Hình như ơœ đây, không ai chú trọng hình thức bên ngoài. Bộ đồ côm lê nâu cuœa bà quá sang trọng khiến bà thấy ngượng.
Buổi trưa, cô Huệ Chánh mời bà xuống trai đường dùng cơm. Hằng cùng những cô bạn đã dọn sẵn: bàn trên dành cho sư bà và ni chúng, mỗi người có một bình bát nhoœ đựng cơm. Hai dãy bàn dưới, thức ăn và chén đũa được bày theo từng ô vuông, mỗi phần bốn người ăn. Khi mọi người đã an vị, các cô đọc nghi thức thọ trai rồi tất caœ lẳng lặng dùng cơm. Có hơn 20 người đang dùng bữa mà bà không nghe một tiếng động nhoœ, cũng không có tiếng muỗng chạm vào tô hay tiếng đuœa khua vào chén. Mọi người ăn chậm rãi, trân trọng từng hột cơm, cọng rau, miếng đậu. Chưa bao giờ bà Tân Tân ăn ngon như vậy dù chỉ có mấy món đơn giaœn: canh caœi bẹ xanh nấu đậu huœ non, rau muống xào tương hột, dưa mắm. Hồi xưa, thỉnh thoaœng nhớ ngày rằm, bà cũng ăn chay, sai người đi mua các món đặc biệt ơœ Bồ Đề Duyên, Phật Hữu Duyên, nào mì xào dòn, hoành thánh chiên, canh thập cẩm, caœi xào La Hán, cơm chiên Bồ Đề...ôi thôi đuœ thứ... mà sao ăn rồi vẫn thấy bụng còn lưng lưœng và đâm ra nhớ thịt. Bữa nay bà ăn một mạch bốn chén cơm đầy, chén nào cũng ngon như chén nấy, no ngất ngươœng... Bà nói thầm "ăn chay mà thấy ngon miệng như vậy thì ăn hoài cũng được, bác sĩ nói mình máu cao, cứ khuyên ăn chay hoài."
Ngày đầu tiên đi làm về, tuy hơi moœi mệt nhưng bà Tân Tân caœm thấy vui veœ, thư thái trong lòng. Bà tắm rưœa xong thì con gái mới ra ăn cơm. Bữa ăn mặn nhiều chiều nay làm sao ngon bằng bữa cơm chùa vừa rồi - bà nhuœ thầm như vậy.
Caœ nhà, mỗi người đôi câu, hoœi thăm về việc làm khiến bà phấn chấn lắm. Sống hữu ích bao giờ cũng vui. Đêm đó, bà suy nghĩ nhiều. Từ ngày đứa cháu ơœ Sài Gòn, người giữ tiền cho bà báo là bị cướp, bà chới với, đau khổ, tiếc rằng hồi đi không chuyển hết qua bên này xài cho sướng, lại còn tính chuyện trơœ về Việt Nam. ƠŒ đây quen với tiện nghi và khí hậu rồi, về bển sẽ bực bội lắm, vaœ lại con cái ơœ bên này caœ, về sống một mình, chịu sao nỗi! Cũng tại tính sai nước cờ mà phaœi mất hết lúa giống.
Biết tánh bà quen ăn xài, Quang phaœi làm việc thêm vào cuối tuần để cấp dưỡng mẹ. Với 300 đồng bạc, bà phaœi gói ghém việc chi tiêu nhưng mấy bà bạn cứ ruœ rê hết tiệc này đến tiệc kia. Mà tiệc tùng với họ thì phaœi đánh quần đánh áo, để họ biết bà suy sụp thì tên tuổi, danh tiếng cuœa bà sẽ tiêu tan. Tội nghiệp Quang, mấy tháng nay trông phờ phạc, ốm nhom. Còn con gái bà, thật ra vợ chồng nó làm lương không cao mà ham mua nhà, lại thích sắm món nọ món kia thành thưœ lúc nào cũng phaœi lo lắng các mối nợ nần. Tháng rồi lại mới bị giựt hụi caœ mấy ngàn đồng, hai vợ chồng buồn xo. Mỗi lần con Thúy xin tiền đi chơi là bị má sạt cho một hồi. Trong nhà mất vui chỉ vì tiền bạc. Con Thúy phaœi được như con Hằng thì đỡ biết mấy! Hằng lúc nào cũng trông vui veœ, yêu đời. Nó đâu cần quần áo đẹp, đâu cần đúng thời trang mà ai cũng thương mến caœm tình. Bây giờ bà mới có dịp nhận thấy tiền bạc làm khổ con người, nếu mình cứ chạy theo nó mãi. Sống giaœn dị, không tham muốn mới an vui, như ngày vui thanh thaœn hôm nay cuœa bà.
Rồi bà nghĩ tới việc làm cuœa mình ơœ chùa: caœ ngay ngồi không mà tới tháng lãnh lương coi sao được! ai vô chùa cũng làm công quaœ, sao mình làm ăn lương, nhất là lúc này, việc xây cất chùa chưa xong, nhứt định là tài chánh cuœa chùa rất eo hẹp...
Nằm nghĩ loanh quanh hoài, nguœ không được, bà ngồi dậy. Kín đáo kiểm lại xem cưœa phòng đã khóa kỹ chưa, bà bật đèn lên. Bà lấy kéo cẩn thật cắt đường may cuœa cái gối bà nằm, lôi ra một túi vaœi nhoœ. Bà run tay trút ra: những món nữ trang bằng kim cương lấp lánh dưới ánh đèn. Bà sung sướng kiểm lại từng món: đây là đôi bông 7 ly 2 mà bà Năm hột xoàn đã bán cho bà mấy chục măn về trước. Bà Năm biết bà còn giữ đến bây giờ, cứ hoœi thăm hoài, nói xa nói gần nếu bà chịu bán lại, sẽ traœ giá gấp đôi.
Còn đây là cặp lắc Hồng Kông nhận toàn hột 4 ly xen với những miếng cẩm thạch vuông, xanh lý. Hồi xưa, mỗi lần bà đeo cặp lắc này đi ăn tiệc, ai cũng trầm trồ, không phaœi vì nó nhiều hột mà vì đôi cườm tay bà tròn trịa, trắng ngần, hai bàn tay búp măng không nổi chút gân xanh, đeo nó vào trông sang trọng đài các lắm. Bà cầm lên, nâng niu, ướm vào cườm tay. Dưới cặp kiến viễn thị, những hột xoàn trông to thêm, đôi lắc rực rỡ hơn nhưng da bà giờ đây đã nhăn nheo, lại trổ từng maœng đen, to như đầu đũa, trông chẳng còn xứng với cái đẹp mỹ miều cuœa châu ngọc. Bà đặt xuống, nhìn cặp nhẫn xoàn, nhìn mặt dây chuyền lấm tấm hột nhoœ, hột to, tự nhiên thấy lòng dưœng dưng. Bộ này bà phaœi tuyển chọn lâu lắm mới mua được từng món, từng món, tính để dành làm cuœa gia baœo. Sau 1975, nhiều lúc hụt vốn làm ăn, bà cũng quyết giữ lại không chịu bán. Hồi đi chánh thức, bà phaœi lo lót hết một cây vàng mới đem qua đây được. Con cháu không đứa nào biết bà có mấy món này. Bà sợ nghèo, sợ hết tiền nên phaœi thuœ giữ, để dành bán ra xài dần. Còn như khoœi phaœi bán thì trước khi chết coi con cháu đứa nào hiếu để thì thươœng cho nó. Nhưng ruœi bà chết thình lình thì sao? Ý tươœng đó chợt lóe ra trong đầu làm bà thấy sợ, năm nay bà cũng đã 69 tuổi rồi! Bà chống cằm ngồi đăm chiêu tư lự và caœm thấy buồn nguœ, bà cất nữ trang vào, may miệng gối lại như cũ.
Sáng hôm sau bà dậy trễ, gần 9 giờ. Bữa nay thứ hai chẳng có ai nhà. Sau khi tắm rưœa, ăn điểm tâm xong không biết làm gì, sau cùng bà quyết định đi tới chùa. "Vô chùa làm công quaœ cũng vui lại có phước, chừng mình chết chỉ đem phước theo chứ tiền bạc, châu báu cái gì cũng boœ lại hết! Cũng may từng tuổi này mà sức khoœe còn tốt, mình còn làm việc được."
Bà sưœa soạn qua loa không son phấn chi lại còn rưœa sạch mấy móng tay sơn đoœ cuœa mình. Khi bà Tân Tân đến chùa, sư bà đang xem người ta lót gạch bông. Thấy bà Tân Tân, sư bà vui lắm, nói hết chuyện nọ đến chuyện kia, rồi hoœi ý kiến bà về vấn đề trang hoàng, chọn hoa kiểng để chưng trong chùa... Tự nhiên bà Tân Tân có caœm tươœng sư bà như một người bạn thân thiết. Bà nhìn sư bà rồi nhìn ngôi chùa đồ sộ sắp hoàn thành, bà chẳng hiểu sao với hai bàn tay trắng, sư bà có thể dựng nên một cơ sơœ bạc triệu như thế?
Thấy bà Tân Tân đứng nhìn hết bên này tới bên kia, sư bà nói:
- Phật độ caœ bà ạ! Cá nhân không tài gioœi gì đâu. Tôi chỉ xướng lên, kêu gọi thì người này phụ một tay, người kia góp một chút... Tôi cũng không ham chùa to Phật lớn, chỉ muốn có cơ sơœ đàng hoàng để nhiếp thu ni chúng về một nơi tu hành cho dễ thôi. Người nữ mình nghiệp chướng nặng nề lắm, nếu không tu cho chín chắn thì dễ bị sa rớt, phí uổng công phu. Ban đầu, tôi chỉ muốn xây nhoœ chừng phân nưœa cái này để thế cho chùa cũ đã xiêu vẹo nhưng cơ duyên đưa đẩy thành to chuyện, làm 3 năm rồi mà chưa xong.
Vốn là người có đầu óc làm ăn, bà Tân Tân hoœi thăm về huê lợi thường xuyên cuœa chùa.
Sư bà đáp:
- Chùa nhận làm gia công mành trúc và nấu cơm tháng. Số ni chúng trong chùa không bao nhiêu nhưng nhờ phật tưœ tới giúp khá đông và khá đều nên lợi tức cũng đuœ cho việc chi dùng.
- Thưa sư bà, tôi muốn đến chùa hằng ngày để làm công quaœ, sư bà thấy tôi có thể làm được việc gì, ngoài phòng sách ra?
Sư bà gật gù suy nghĩ một chút rồi ôn tồn đáp:
- Bà cụ phát tâm như vậy thật là quý hóa. Tôi biết bà đã từng kinh doanh, bà có thể giúp tôi trong nom, caœi tổ hai cơ sơœ làm ăn cuœa chùa cho phát triển thêm, nếu có tài chánh rộng rãi, chùa sẽ lo về mặt xã hội nhiều hơn nữa. Sư bà đổi giọng tâm sự:
- Tôi đa đoan công việc, không thể để ý đến tất caœ mọi sự thành ra có nhiều sơ sót. Tụi nó đứa nào cũng khờ quá, nếu có bà chỉ dẫn cho thì tốt lắm.
Bà Tân Tân caœm thấy phấn khơœi, bà sốt sắng nhưng khiêm nhượng traœ lời:
- ƠŒ Việt nam thì tôi còn xoay xơœ biết làm ăn. Qua đây tôi chẳng khác nào keœ vô dụng, liệu tôi giúp được gì hay chỉ làm hư hại công việc cuœa sư bà?
Sư bà nhìn bà Tân Tân: Hôm nay bà đã cơœi boœ lớp trang điểm, da mặt bà lợt lạt, xanh xao nhưng đôi mắt không còn đầy ắp những ưu phiền, mặc caœm như hôm qua.
Cái nhìn cuœa sư bà giúp bà Tân Tân hiểu rằng những đối đáp xã giao, lịch sự bên ngoài không cần thiết, sư bà hiểu tâm sự và ý nghĩ cuœa mình như nhìn rõ lòng bàn tay.
Hai người chầm chậm trơœ vào chùa. Sư bà gọi sư cô trị sự giới thiệu bà Tân Tân như một người cố vấn đặc biệt. Rồi sư bà baœo cô Huệ Chánh lấy tặng bà chiếc áo tràng và hai bộ đồ vạt khách. "Chiếc áo không làm nên thầy tu, nhưng những bộ đồ lam này từ đây sẽ giúp bà hòa mình trong những sinh hoạt cuœa chùa, không còn caœm thấy lạc lõng cô đơn."
*
Đêm trung thu, bầu trời xanh trong điểm những vì sao bạc lấp lánh. Mặt trăng tròn, vàng tươi như trái thị chín, còn e lệ núp sau dãy nhà bên kia đường. Caœ nhà Quang chuẩn bị đón trung thu.
Xuân vừa chiên chaœ giò chay vừa đùa:
- Hãng anh điệu nghệ nhỉ, đêm nay cho anh ơœ nhà ăn bánh thươœng trăng!
Quang cười:
- Hai tuần trước mà có ngày nào bị nghỉ không ăn lương như vầy anh lo lắm. Bây giờ thì khác!
Xuận vụt hoœi:
- À, chừng nào anh định nghỉ công việc rưœa chén vào cuối tuần?
- Chờ kiếm được người thế, anh chuœ đang tìm người.
Hằng bưng đĩa trái cây ra đặt giữa bàn, vui veœ hoœi:
- Sao giờ này cô Hai chưa chơœ bà nội qua?
Quang nhìn đồng hồ:
- Chưa tới giờ mà con, mình hẹn 8 giờ.
Xuân nhoœ giọng:
- Anh à! Em không ngờ tình thế biến đổi tốt đẹp như vầy. Hồi em vào chùa trình bày hoàn caœnh gia đình mình với sư bà, đề nghị cho má làm ơœ phòng sách mình traœ lương, em chỉ mong má có dịp lui tới chùa chiền để sưœa đổi nếp sống từ từ, không ngờ má tiến nhanh như vậy, má bây giờ hoàn toàn khác xưa.
Quang tặc lưỡi lắc đầu:
- Em bạo gan thật, anh lo 300 cho má mỗi tháng còn hụt hơi, em tính chuyện traœ thêm 300 tiền lương nữa.
- Thì có gì em tạm nghỉ học một thời gian, lấy tiền học phí bù vào. Cũng may, má chẳng những không lấy lương mà còn baœo anh ngưng trợ cấp, mình cũng khoœe lo. Mấy lần anh đến thăm, anh thấy má vui thật không? Hay má giận mà anh không biết?
Quang caœ quyết:
- Bộ anh không hiểu má sao! Má trông vui veœ, yêu đời và khoœe ra. Má quyết định ăn chay luôn.
Hằng nãy giờ để ý lắng nghe, giờ có dịp xen vào:
- Mẹ thấy không, nhờ mẹ đi chùa hôm lễ Vu Lan vừa rồi mà mọi chuyện đều trơœ nên tốt đẹp.
Nghe con gái nói, hai vợ chồng nhìn nhau cười. Chặp sau Quang âu yếm nói với con:
- Ba đã đi dọ giá máy CD Cassette mấy chỗ rồi, cuối tháng này chắc chắn ba sẽ mua cho con.
Vừa lúc đó có tiếng chuông, Hằng ra mơœ cưœa, cúi đầu chào bà nội, cô Hai.
Cô Hai mang theo hộp bánh trung thu. Ăn bánh trung thu, cô chỉ thích mua hiệu Tân Tân, chắc vì trùng tên với những cơ sơœ kinh doanh cuœa mẹ cô thời xưa. Bà nội cũng cầm một hộp bánh deœo.
Xuân chào mẹ và chị chồng, mau mắn hoœi:
- Còn anh Hai và cháu Thúy đâu chị?
Chị Hai cười xua tay:
- Hồi chiều tôi mua về miếng thịt quay, ổng đòi nhậu, uống có hai lon bia là xỉn rồi, mắt mơœ không lên. Còn con Thúy có dạ vũ gì đó, ôi thôi nó hội hè đình đám tối ngày!
Bà nội hôm nay trông hớn hơœ. Bà mặc bộ đồ lụa nâu, mặt mày không son phấn nhưng tươi tắn, đôi mắt như ánh lên những tia cười. Bà tự động đi lục tuœ lấy cái dĩa sắp bánh dẽo cúng Phật, còn bao nhiêu, bà để ra đĩa lớn trên bàn. Chưa ai kịp hoœi gì bà đã khoe:
- Bây ăn thưœ bánh dẻo cuœa chùa làm xem có ngon không? Làm không đuœ bán đó! Bữa nay rằm mà còn caœ chục người dặn thêm.
Hằng biết bà nội vui lắm với công trình cuœa bà, cô bé chen vào:
- Nội bây giờ là cố vấn kinh tế cuœa chùa, nội bày ra nhiều món ăn mới bán chạy lắm. Làm bánh deœo bán là ý kiến cuœa nội đó!
Quang hoœi:
- Hồi má ăn chay tới giờ có mất sức không?
- Tao bị máu cao, ăn chay khoœe ra chớ mất sức nỗi gì?
Xuân mở tung cưœa sổ, giữa khuôn cưœa là maœng trời xanh ngắt và vầng trăng hiện ra như một người khách thân quen. Caœ nhà im lặng ngồi ăn, nghe niềm vui lâng lâng.
Quang cất giọng phá tan sự im lặng:
- Chi Hai với con định Tết này tổ chức lễ thượng thọ cho má, má nghĩ sao?
Bà Tân Tân chớp mắt lộ veœ caœm động:
- Lễ lộc chỉ là hình thức bên ngoài, nhưng nếu các con có lòng, má không caœn. Tuy nhiên, má thích tổ chức ơœ chùa hơn, mời những người quen đến tụng thời kinh cầu an, rồi dùng bữa cơm chay là được rồi.
Như chợt nhớ ra, bà tiếp:
- À, sẵn hôm nay có đuœ mặt các con, má muốn bàn với bây về vấn đề cái nhà ơœ Việt nam. Có bà bạn cuœa má chịu mua với giá 320 cây, lúc này nhà cưœa ơœ bển tăng vọt, má đang kỳ kèo thêm 10 cây nưœa, thuế má phần baœ lo, có leœ trước sau gì baœ cũng đồng ý. Khi bán xong, má cho con Hiền 30 cây, công nó giữ nhà và đứng tên, còn 300 cây má chia làm 3 phần.
Mọi người hồi hộp lắng nghe, không hiểu tại sao bà chia làm 3 phần như vậy.
Bà Tân Tân đưa mắt nhìn các con, chậm rãi tiếp:
- Má cho con Hai 100, để traœ bớt tiền nhà, nhẹ lo. Vợ chồng nó dính vô nợ nhà thấy khổ sơœ quá!
Chi Hai nghe nói cười tuœm tỉm.
- Phần vợ chồng thằng Quang 100, má muốn tụi con mua cái nhà tiền chế mới cất. Dọn ra khoœi căn nhà này cho rồi, nhà gì ẩm thấp quá đổi, ơœ lâu sinh bịnh.
Quang, Xuân cúi đầu caœm động. Xuân thầm ăn năn trước đây mình đã hơn một lần trách bà mẹ chồng ích kyœ, ham ăn xài phóng túng.
Bà nói xong, bắt sang chuyện khác, không ai dám hoœi phần còn lại bà định làm gì.
Những ngày tháng sau đó, bà Tân Tân tiếp tục lo công việc cho chùa, lại còn tham gia những lớp học giáo lý, những buổi tụng kinh, tọa thiền. Bà caœm thấy sung sướng quá. Nhớ lại những ngày vàng son cũ, bà không tiếc nuối chi bơœi vì để đánh đổi lấy cuộc sống xa hoa ấy, bà đã phaœi tốn bao nhiêu công sức, vừa lao lực vừa lao tâm và đã tạo nhiều ác nghiệp, bây giờ nghĩ lại thấy giựt mình. Danh vọng giàu sang, cái gì rồi cũng trôi qua, chỉ còn nghiệp tội bám mãi lấy bà như hình với bóng...
Ngày lễ Thượng thọ, các con bà vâng theo lời mẹ, tổ chức cúng dường trai tăng. Ngoài phần lễ vật cuœa các con dâng cúng, bà đã kín đáo làm nhiều gói quà khác cho sư bà, sư cô và cho các con cháu.
Khi dâng phẩm vật cúng dường cho sư bà, bà Tân Tân đã quỳ xuống và tác bạch:
- Kính bạch sư bà; người xưa có nói: "Sống caœ trăm năm được biết đạo một ngày, chết cũng mãn nguyện." Con nhờ chút phước duyên được gặp ngôi Tam Baœo lúc đã thất tuần. Từ ngày biết đạo con caœm thấy hạnh phúc thật sự. Con nghiệm thấy rằng: Càng buông boœ càng được an vui. Con đang tập buông xả để giaœi thoát. Nay con có chút lễ mọn kính dâng cúng dường Tam Baœo, cuœa mọn lòng thành, mong sư bà nạp thọ và chú nguyện cho con được tròn bổn nguyện.
Bà Tân Tân trịnh trọng bưng mâm đựng hộp bánh dâng lên, sư bà nhẹ nhàng đỡ lấy. Sư bà thầm chú nguyện cho người đệ tưœ già nua, tuy mới biết đạo nhưng đã phát tâm mạnh mẽ, ít người dám sánh.
Sau nghi thức cúng dường, con cháu dâu rể đến trước mặt chúc tụng bà. Mỗi người đều nhận được món quà nhoœ mà bà dặn phaœi đợi về nhà hãy kín đáo mơœ ra. Các bà bạn cũ, ai nấy đều ngạc nhiên nhìn bà Tân Tân: con người tài gioœi, khôn ngoan, đôi khi lạnh lùng như gỗ đá chốn thương trường, giờ đã trơœ nên một phật tưœ hiền hậu, khiêm cung.
Dùng ngọ xong, ai nấy chia tay, bà Tân Tân ơœ lại chùa dọn dẹp. Thúy hối cha mẹ về nhanh để mơœ quà, vì cô đoán đây là những món đồ quý giá lắm. Vừa vào phòng khách, ập cưœa lại, Thúy hối mẹ mơœ ra trước. Sau mấy lớp giấy độn là một hộp nữ trang bọc nhung xanh, bên trong là cặp nhẫn hột xoàn chiếu lấp lánh làm caœ ba đều mừng rỡ. Con gái bà Tân Tân không dằn được xúc caœm, tay cô rung rung nâng nhẹ hai món nữ trang lên nhìn ngắm say mê và ước lượng giá trị. Chợt thấy dưới đáy hộp có maœnh giấy nhoœ, cô lẩm bẩm đọc: "Mẹ cho con cặp nhẫn này để khoœi thua sút người ta. Từ đây con chẳng phaœi mua sắm nữ trang, biết đuœ thì khoœe thân, khoœi lo lắng, nghe con."
Trong lúc mẹ lo đọc thì Thúy đã mơœ phần quà cuœa mình: miếng mề đay nhận hột xoàn dày đặc. Cô cũng có tờ giấy ghi mấy dòng: "Món này ngoại sẽ tặng con trong ngày con tốt nghiệp Đại học, bây giờ mẹ con giữ hộ". Thúy tiu nghỉu: "Vậy là bà ngoại biểu mình rán lo học, bớt việc ăn chơi."
Đêm đó gia đình Quang cũng mơœ quà: đôi bông hột xoàn 7 ly 2 cho Xuân có kèm maœnh giấy ghi như sau: "Gia bần tri hiếu tưœ, mẹ caœm động vì lòng hiếu thaœo cuœa hai con."
Hằng đặc biệt nhất. Trong cái hộp nhung đoœ hình chữ nhật là đôi lắc cẩm thạch xanh bóng. Chưa bao giờ Hằng được thấy món nữ trang đẹp như vậy. Và dòng chữ cuœa bà nội: "Đây là món trang sức mà bà yêu thích nhất, nay bà tặng cho Hằng. Con xứng đáng nhận món này vì đôi tay cuœa con cũng quý như châu ngọc, con đã làm những việc Phật sự, những công việc từ thiện ích lợi cho nhiều người."
Ngạc nhiên, sung sướng, caœ ba đều im lặng ngẩn ngơ. Một lúc sau Quang lắc đầu:
- Không ngờ má bí mật như vậy, anh ơœ gần mà đâu biết má có những món này.
Hằng để ngón tay troœ lên miệng suÿt suÿt ra veœ quan trọng lắm và chờ cho ba mẹ hoœi mấy lượt cô bé mới bật mí:
- Ba mẹ biết bà nội cúng dường sư bà cái gì không?
- Thì hộp bánh tây, ai cũng thấy mà - Quang đáp.
Hằng lắc đầu:
- Ba trúng có phân nưœa thôi! Hộp bánh nhưng không phaœi bánh. Vàng ơœ troœng đó!
Xuân tò mò:
- Sao con biết?
- Thì lúc sưœa soạn làm lễ, bà nội phaœi lăng xăng chạy tới chạy lui, nội biểu con ngồi giữ. Con lén cầm lên thấy nặng, con biết liền. Nếu là bánh, cần gì phaœi ngồi giữ, mà bánh đâu có nặng như vậy.
Quang gật đầu thầm nghĩ: "Hèn gì tiền bán nhà má chia làm ba phần."
Xuân vén màn nhìn ra cưœa sổ. Maœnh trăng lưỡi liềm sáng ngời như mỉm cười. Khoaœng đất nhà tiền chế còn rộng rãi nên trăng ơœ đây được tự do. Mẹ chồng cuœa nàng cũng đang hươœng tự do như vầng trăng này. Bà vừa đi ra khoœi chốn đô thị phồn hoa đầy sự ràng buộc tù túng. Bà sẽ được an vui mãi mãi.
